Renee Zielhorst wil een kind van haar overleden man: ‘De onmacht die je ervaart is heel groot’

Vier jaar geleden verloor Renee Zielhorst plotseling haar man. Ze bleef achter met hun dochtertje en één grote wens: nog een kind van hem. De ingevroren embryo’s liggen klaar, maar mag ze die na zijn dood nog gebruiken?

‘Toen ik naar beneden kwam, zat hij op de bank. Dood’, vertelt Renee Zielhorst in de documentaire Erfenis van Liefde. ‘Hij zat achterover, hoofd opzij. Zo zou hij nooit in slaap zijn gevallen.’ De man van Renee, Marijn, bleek midden in de nacht een acute hartstilstand te hebben gehad. Nooit eerder had hij ergens last van.

Van het ene op het andere moment staan Renee en haar dochtertje er alleen voor. Maar er blijft iets aan haar knagen. ‘Marijn is de man waarmee ik een kind wil. Hoewel het misschien tegennatuurlijk is, voelt het voor mij heel natuurlijk’, zegt Renee.

‘De vraag van Renee was uniek’, zegt Arne van Heusden, gynaecoloog en voormalig directeur van Medisch Centrum Kinderwens. ‘Dit was de allereerste keer dat iemand zei: “Ik wil zwanger worden van mijn overleden echtgenoot.”’ Maar de wet is duidelijk: overlijdt een partner, dan mogen de embryo’s alleen worden gebruikt als diegene vooraf schriftelijk toestemming heeft gegeven. Omdat zo’n situatie zich bij Medisch Centrum Kinderwens niet eerder had voorgedaan, werd destijds niet standaard vastgelegd wat er met de embryo’s moest gebeuren als een van de partners zou overlijden. Zonder toestemming dreigen de embryo’s te worden vernietigd.

‘Ik heb even gedacht: ik leg me hierbij neer’, zegt Renee. ‘Uiteindelijk besloot ik dat ik daar niet mee kon leven. Een spermadonor was natuurlijk een optie, maar er lagen nog acht embryo’s. Ze waren er al. De onmacht die je ervaart is heel groot. En daarom ben ik daarvoor gaan strijden’, zegt Renee.

Renee besluit naar de rechter te stappen. Daarmee begint een lange juridische strijd, waarin een ingewikkeld dilemma centraal staat. Wat weegt zwaarder: het ontbreken van schriftelijke toestemming of de gezamenlijke kinderwens van Renee en Marijn? En hoe bewijs je wat iemand had gewild als diegene dat zelf niet meer kan vertellen?

De rechtbank stelt Renee in het gelijk, omdat Medisch Centrum Kinderwens haar onvoldoende had geïnformeerd over de noodzaak om vooraf toestemming te geven voor het gebruik van de embryo’s na een overlijden. Daardoor krijgt Renee alsnog de kans om zwanger te worden van haar overleden man. ‘Het voelt heel bijzonder. Dat ik toch wel een lans heb gebroken voor die ene persoon die zich misschien in dezelfde situatie gaat bevinden. Er is nu een president, en dat ben ik’, zegt ze vol trots.

‘Vandaag is de dag dat er een embryo teruggeplaatst kan worden. Dan is het wachten geblazen of het blijft plakken’, zegt Renee. In totaal heeft ze acht kansen. ‘Er is niet meer materiaal waar we nog iets mee kunnen knutselen. Dan is het ook wat het is.’ De eerste poging lijkt geslaagd: na tien dagen blijkt Renee zwanger. Maar na zes weken gaat het mis; op de echo is geen hartslag te zien…

Maar dan, na een tweede poging, is Renee zwanger van een gezond kindje. ‘Ik ben er nu al trots op’, zegt ze. Renee is uitgerekend op 18 februari. ‘De timing is wel heel mooi. Mijn man is overleden in de nacht van 19 op 20 februari.’ Een periode in het jaar die altijd zwaar voelt. ‘En nu is er afleiding. De focus komt op iets anders te liggen’, zegt ze zichtbaar tevreden.

‘Ik denk dat je kinderen altijd je mooiste erfenis zijn van je partner. Zoals mijn oudste kind al de mooiste erfenis van mijn man is, en straks komt daar een tweede bij. Het is alleen bijzonder dat je nog een deel van de erfenis krijgt, vier jaar na het overlijden. Dus in die zin is het een cadeautje’, vertelt Renee. Soms praat ze tegen de urn van Marijn. Ze beeldt zich dan in hoe hij zou reageren: nuchter, maar met trots.

‘Hij heeft zijn vaders neus. Je lijkt op je pa’, zegt Renee tegen de baby. Het is een jongetje, genaamd Brin Marijn, die een week voor de uitgerekende datum is geboren. ‘Ik wilde een kind van mijn man en een vol broertje van mijn dochter. Ik had meteen het gevoel: we zijn compleet. Dit is waar ik voor gestreden heb.’