‘Wij vrouwen moeten telkens weer vechten voor onze gelijkwaardigheid’

Jongeren zijn de toekomst zeggen we vaak. Ik merk dat ik me als 60er steeds meer bewust wordt van de erfenis die onze generatie achterlaat voor onze kinderen; de jongvolwassenen tussen de 20 en 30 jaar oud. En daar word je niet blij van. De wereld van nu is een stuk instabieler dan toen wij 20 waren. Al werd de kiem voor de huidige disbalans wat mij betreft in de jaren 80 gelegd, met het neoliberalisme dat toen gestalte kreeg. En de vrije markt van deze kapitalistische economie die toen alle ruimte kreeg om zich onbegrensd te manifesteren. Met alle gevolgen van dien, zoals de kloof arm-rijk en de grote schade aan de natuur.

Daarom wil ik in een aantal interviews met jongeren een brug slaan tussen hen en onze generatie. Vandaag sprak ik in Amsterdam Renske (22). Een kennis tipte mij om in gesprek met haar te gaan, omdat zij haar kende als een bevlogen persoon en ze graag over haar passie vertelt. Toen ze ging zitten in het mooie café Van Zuylen had ze direct goed nieuws. Ze was toegelaten op de internationale Universiteit voor Vrede in Costa Rica. Een mandaat van de Verenigde Naties, waar ze een master gaat doen in Gender and Peacebuilding. Het opbouwen van vrede, met oog voor gender als onlosmakelijk aspect van conflict, is haar doel.

“Vrede”, zegt Renske, “begint voor mij bij het opbouwen van een community op basis van gelijkheid.” Dat heeft voor haar met liefde te maken. Ze haalt een van haar favoriete boeken uit haar tas: Conversations on love van Natasha Lunn. Ik vind het bijzonder dat zij het woord ‘liefde’ gebruikt. “Ik voel liefde voor veel dingen,” zegt ze. “Liefde zit voor mij niet alleen in seksuele en familiale relaties, maar ook in een kort gesprek met een vreemde. Liefde is een groot begrip dat zich in mijn ogen juist in de kleinste dingen laat zien. Maar nog het belangrijkste, we moeten liefde doen – ons best blijven doen voor elkaar. Want als we openstaan voor die liefde, daarnaar handelen en het omarmen, is verbinding pas echt mogelijk.”

Volgens Renske zijn door het kapitalisme veel natuurlijke verbindingen tussen mensen verloren gegaan. Eigenlijk heeft het kapitalisme onze menselijke verbindingen vermarkt en tot een product gemaakt. Zo ook sociale media, waarin verbinding is ingeruild voor de verzilvering ervan: de likes, comments, volgers en views. Tegelijkertijd heeft deze verandering ook invloed op hedendaagse vormen van ongelijkheid tussen man en vrouw. Zo baart de invloed van de hedendaagse manosfeer haar grote zorgen. Ze heeft voor haar bacheloropleiding ‘Interdisciplinaire Sociale Wetenschappen’ haar scriptie geschreven over de manier waarop Andrew Tate gender constructies presenteert, en kreeg er een 9 voor.

“Dit zijn vaak misogyne discoursen, oftewel vrouwenhaat,” zegt Renske. “Is dat zo”, vraag ik haar, “is dat altijd haat?” “Ja!” zegt ze fel. “Het is heel belangrijk dat je hier een streep trekt. Op het moment dat er sprake is van seksisme, racisme, discriminatie, haatzaaien of geweld. Je moet gaan staan voor het eerste artikel van de Grondwet, waarin ieder als gelijkwaardig behandeld dient te worden. De content van Andrew Tate presenteert vaak expliciet vijandig seksisme, met scheldwoorden of door hen als seksueel object te portretteren. Anderzijds worden vrouwen geïdealiseerd binnen hun traditionele reproductieve en verzorgende rol. In beide gevallen wordt misogynie, vrouwenhaat genormaliseerd en gereproduceerd.”

Renske vindt dat, mocht een vrouw er zelf voor kiezen dat ze thuisblijft om bijvoorbeeld voor de kinderen te zorgen, dat dit niet betekent dat ze minderwaardig is aan de man. “Ook dat is een vorm van vrijheid: zelfbeschikking. Dat dat een vorm van vrijheid is, wordt vaak vergeten. Maar voor vrouwen is gelijkwaardigheid geen vanzelfsprekendheid, wij vrouwen moeten daar telkens weer voor vechten,” zegt ze. “Van de achterlopende gezondheidszorg, tot aan je veiligheid, en van je stemrecht tot aan je outfit.”

Ik zeg dat dit volgens mij komt omdat we als mens afgescheiden zijn geraakt van onze essentie, onze ziel. En dat we de leegte die dit in ons veroorzaakt, meestal vullen met uiterlijke en wereldse zaken zoals geld, bezit, maar ook macht. Vanuit die macht ontstaat de neiging dat de ene mens zich boven de ander stelt. De ander aan zich wil onderwerpen. “Voor gelijkwaardigheid hebben we het contact met onze essentie nodig, met die liefde waar je het eerder over had,” zeg ik. Vanuit het soefisme betekent essentie je (goddelijke) kern. Essentie is dus puur iets geestelijks en heeft wat mij betreft niets te maken met je genderidentiteit. Ik zeg ook dat de sterke passie en missie die Renske voelt te maken heeft met haar essentie. Dat gaat over de existentiële vraag: waarom ben ik hier op aarde. Renske vertelt dat ze als kind al het goede wilde doen voor een ander en voor de samenleving. Ze knipte bijvoorbeeld haar haar af voor KiKa. “Het zag er niet uit”, zegt ze lachend.

Ik vind het bijzonder om te zien dat hier een jonge vrouw voor me zit, waarbij het lijkt dat ze een min of meer natuurlijke verbinding heeft met haar essentie. Ze kijkt positief naar de toekomst. Ze gelooft dat het bouwen van vrede, ver weg of dichtbij, mogelijk is, zolang we elkaar maar blijven opzoeken en liefhebben. Haar tip: “Denk je iets liefs, zeg het hardop; geef een compliment, begroet de vreemde en zie de mens achter de aannames.”

Ik merk dat haar passie me raakt om van deze plek hier op aarde een betere wereld te maken. Nota bene op de resten van de puinhoop die wij als ouderen hebben gecreëerd. Omdat we het verkrijgen van geld en macht belangrijker vinden dan het op een respectvolle en gelijkwaardige manier omgaan met elkaar en met de natuur. We kunnen veel leren van jongeren als Renske, die vanuit hun passie en potentie daadwerkelijk bijdragen aan een betere wereld.