Wat ik me afvraag over cybercriminelen

Moeten die niet behandeld worden als vijanden van de staat tegen wie wij een hybride oorlog voeren?

De misdadige Shiny Hunters hebben op grote schaal de persoonlijke gegevens van Odido-klanten openbaar gemaakt, nu dit telecombedrijf weigert losgeld te betalen. Er woedt nu een debat over wat in dit geval wijsheid is: de poot stijf houden of knarsetandend betalen.

Vroeger kon je nog het idee hebben dat je spaargeld veilig achter dikke deuren werd bewaard. En dat je persoonlijke gegevens - op papier aangeleverd - zwaar bewaakt in voor buitenstaanders ontoegankelijke archieven lag. Bankroven waren meer iets voor westerns.

Dat is sinds de komst van het internet afgelopen. Je wordt nu op hoge toon zelf medeverantwoordelijk gesteld voor de veiligheid van jouw geld op andermans servers. Datzelfde geldt voor de persoonlijke gegevens. Als een misdadiger jouw elektronische deur open klikt, gaan banken en autoriteiten eerst kijken of dat niet aan je eigen onachtzaamheid te wijten is. Het is net als in het wilde westen: de bende van Jesse James stormt het stadje binnen en haalt alle brandkasten leeg.

Dat is een buitengewoon verontrustende situatie. De affaire rond Odido laat zien dat je geld en je gegevens niet onaantastbaar zijn. Dat is ontwrichtend. Die Shiny Hunters zijn niet zomaar criminelen. Zij zijn staatsgevaarlijk.

Het vermoeden bestaat dat ze vanuit Rusland opereren maar zeker is dat niet. Daarom vraag ik me af hoe Poetin zou reageren als ze hun slachtoffers op zijn grondgebied zochten en niet op dat van de Europese Unie. Ik vermoed dat hij de FSB alles op alles liet zetten om ze op te sporen waar ook ter wereld. Daarna waren zij kinderen des doods.

Zou de overheid cybercrimnelen van het kaliber Shiny Hunters niet moeten behandelen als agenten van een vijandelijke staat? Ze benaderen alsof we met ze in oorlog zijn? Deze gasten ondermijnen uiteindelijk de stabiliteit van staat en economie. Dit is geen werk voor de overbelaste politie maar voor een specifieke sectie van de geheime dienst, die wereldwijd opereert in samenwerking met vergelijkbare instanties in de Europese Unie. Onder de radar. Zonder genade. Nu en dan verdwijnen gasten die dachten gemakkelijk miljonair te kunnen worden, van het toneel. Geen spoor meer van terug gevonden. Zo doe je dat als je bezig bent met hybride oorlogsvoering.

Is dit een irreële geweldsfantasie? Zijn groepen als Shiny Hunters ongrijpbaar? Als dat waar is, zou Nederland ook geen verweer hebben tegen een cyberoorlog van een statelijke vijand. Of van een guerrillabeweging. Dit blijkt tot nog toe niet geval. Aan de andere kant: je kunt weinig verwachten van een overheid die de IT-infrastructuur van onze defensie laat opbouwen door het Amerikaanse bedrijf Kyndryl.

Voor het overige ben ik van mening dat het toeslagenschandaal niet uit de publieke aandacht mag verdwijnen en de affaire rond het Groninger aardgas evenmin zeker nu de laatste putten open blijven en Friesland zo´n schandalige compensatie krijgt geboden voor het toestaan van nieuwe winningen.

Beluister het Geheugenpaleis, de wekelijkse podcast van Han van der Horst en John Knieriem over politiek en geschiedenis. Nu: Paraguay.