Vrees groeit dat Rusland binnen twee jaar Europa aanvalt

In Europese regeringskringen heerst de vrees dat Vladimir Poetin de komende twee jaar militair zal toeslaan. Dat is sneller dan volgens eerdere verwachtingen. Door het gedrag van de Amerikaanse president Trump ontstaat voor Poetin een zogeheten 'window of opportunity', een uitgelezen kans, om zowel de Europese Unie als de NAVO, twee aartsvijanden van de Russische heerser, te treffen. Trump is druk bezig de verdragsorganisatie te ondermijnen, onder meer door troepen terug te trekken en uit Duitsland, Italië en Spanje en wapenleveranties te pauzeren omdat hij zijn arsenaal nodig heeft in de oorlog tegen Iran. Tegelijkertijd beschikt Europa nu nog niet over een eigen defensie die voldoende kracht heeft om adequaat te reageren op Russische agressie.

De zorgen betreffen niet een grootschalige Russische aanval op het Europese continent maar een militaire actie waarop een antwoord van de NAVO zou moeten volgen. Als Trump weigert daaraan mee te doen en Europa dat zelf niet kan, worden de Europese samenwerkingsverbanden die gebaseerd zijn op wederzijds vertrouwen ondermijnd.

De EU bouwt weliswaar in razend tempo aan de versterking van de defensie maar die is volgens de plannen pas in 2030 op orde om het Russisch imperialisme te kunnen weerstaan. De termijn van Trump loopt begin 2029 af. Daarom zou Poetin vóór die tijd toe kunnen slaan.

De vrees wordt tegenover de Amerikaans-Europese nieuwssite Politico verwoord door drie EU-politici met directe kennis van de besprekingen die worden gevoerd over de toenemende dreiging.

"Er zou heel snel iets kunnen gebeuren — er is een Russisch venster van kansen," zegt Mika Aaltola, een Fins centrumrechts lid van de commissie buitenlandse zaken van het Europees Parlement. "De VS trekken zich terug uit Europa, de trans-Atlantische betrekkingen liggen in puin en de EU is nog niet volledig klaar om de verantwoordelijkheden alleen op zich te nemen."

De beleidsmakers stellen dat Poetin met een nieuwe militaire actie zou willen voorkomen dat Rusland plaats moet nemen aan de onderhandelingstafel met Oekraïne. Die stap zou door Moskou als vernederend gezien worden. Een aanval kan de onderhandelingen van tafel vegen en de positie van Poetin versterken.

"Het zou een klein psychologisch dingetje kunnen zijn dat ons bang maakt, als Poetin het gevoel heeft dat een dergelijke escalatie ons zwakker maakt, ons bedreigd laat voelen en de steun voor Oekraïne vermindert", zegt Ville Niinistö, voorzitter van de delegatie van het Europees Parlement bij de parlementaire samenwerkingscommissie EU-Rusland en voormalig minister in Finland, dat een 1340 kilometer lange grens met Rusland deelt. "Rusland is niet almachtig. Maar wanhoop is ook gevaarlijk." De Poolse premier Donald Tusk zei zaterdag dat "de grootste bedreiging voor de trans-Atlantische gemeenschap" "de voortdurende desintegratie van ons bondgenootschap" is.

Als mogelijke trigger worden de Amerikaanse verkiezingen gezien die in november worden gehouden. Als die tot een groot verlies voor de Republikeinen leiden kan Trump in reactie daarop zijn onwillige koers ten opzichte van de NAVO, Europa en Oekraïne verder opvoeren en daarmee een aanval voor Rusland aantrekkelijker maken. Dat de oorlog tegen Oekraïne ook voor Rusland desastreus verloopt is geen garantie dat Poetin zich in zal houden. De geschiedenis leert dat heersers wel vaker onder ongunstige omstandigheden een tweede front openen, in een poging het tij te keren.

"Het zou een drone-operatie kunnen zijn, het zou een operatie in de Oostzee kunnen zijn... Het zou iets in het Arctische gebied kunnen zijn, gericht op kleine eilanden. Ze hebben de schaduwvloot, die al gedeeltelijk gemilitariseerd is," zegt Aaltola. "Een drone-aanval vereist geen troepen, het vereist geen grensovergang." Met een dergelijke operatie kan Poetin druk uitoefenen op de Europese bondgenoten van Oekraïne, terwijl hij een mogelijke reactie van de VS wil vermijden. "Als er geen aanval over de grens plaatsvindt, zouden de VS kunnen zeggen dat dit strategisch gezien niet zo belangrijk is," zegt Aaltola. "Ze hebben hun middelen in Iran al beperkt, dus misschien zouden ze onderhandelingen met Rusland adviseren. En dat is precies wat Rusland hiermee zou proberen te doen."

Niet iedereen deelt deze visie. In NAVO-kringen heerst de opvatting dat dit soort alarmisme Poetin juist in de kaart speelt, schrijft Politico. De president van Estland zegt ook dat Rusland militair niet in staat is tot nog een grootschalig conflict.

De commandant van de Letse strijdkrachten, generaal-majoor Kaspars Pudāns, daarentegen stelde in een interview met Deutsche Welle tijdens het 18e jaarlijkse Veiligheidsforum van Kiev, dat er wel degelijk een kans is op uitbreiding van de Russische agressie, meldt het Oekraïense militaire magazine Militarnyi.

Volgens zijn inschatting zal de meest kritieke periode voor de regionale veiligheid 2027-2029 zijn, terwijl de Alliantie de ontwikkeling van haar eigen defensiecapaciteiten voltooit. Het Kremlin beschouwt deze periode als de laatste kans om een ​​offensief te lanceren, aangezien na 2030 de defensiecapaciteiten van Europa aanzienlijk zullen toenemen en de 'kans' dan verkeken is.