Voor wie doen we het eigenlijk?

Gisteren probeerde ik samen met enkele tientallen andere klimaatactivisten de A12 bij Utrecht te blokkeren. Dat deed ik niet omdat ik graag mensen het leven zuur maak, maar omdat onze overheid gigantisch tekortschiet in het voorkomen van catastrofale klimaatopwarming – naast biodiversiteitsverlies en ecologische degradatie een van de factoren die onze planeet uiteindelijk onleefbaar voor de mens zal maken.

Ik deed dat ook niet om mijn mening op te dringen, zoals veel mensen lijken te denken (voor de duidelijkheid: klimaatverandering is geen mening), ik deed dat omdat ik denk dat burgerlijke ongehoorzaamheid gerechtvaardigd is als onze overheid olie op het vuur blijft gooien in de vorm van miljardensubsidies voor de bedrijven die ons klimaat ontwrichten en onze leefomgeving vergiftigen. Sterker nog: bij een niet-functionerende overheid – een overheid die tevens een genocide laat gebeuren bijvoorbeeld – is geweldloze burgerlijke ongehoorzaamheid een morele plicht voor iedere burger die gelooft in een rechtvaardige samenleving voor iedereen en een leefbare toekomst voor onze nakomelingen.

Toch waren wij, na een week waarin Nederland (opnieuw) werd geconfronteerd met de gevolgen van klimaatopwarming, maar met een klein groepje, en waren we geen partij voor de massale politiemacht die op de been was om onze actie te voorkomen. Daarnaast probeerden boerenmilities het recht in eigen hand te nemen en reden trekkers in op vreedzame activisten – mensen die lijf en leden riskeren omdat ze zich zorgen maken over het lot het lot van anderen.

Toen ik in 2018 klimaatactivist werd – het jaar waarin het IPCC waarschuwde dat we nog 12 jaar hadden om het klimaat te redden, en tevens het jaar waarin Extinction Rebellion werd opgericht – had ik goede hoop dat we met honderdduizenden de straat op zouden gaan om de overheid te dwingen effectief klimaatbeleid te gaan voeren. Want laat dat duidelijk zijn: ik ben niet tegen de overheid, maar ik wil een overheid die opkomt voor het algemene belang. Op dit moment functioneert de overheid als loopjongen voor het bedrijfsleven en gevestigde belangen. Lobbyisten maken de dienst uit, en onze planeet wordt geslachtofferd voor het winstbejag van enkelen.

Maar we zijn nu acht jaar verder, en in plaats van dat klimaatbeleid wordt aangescherpt, wordt het afgebroken. De ene na de andere planetaire grens wordt overschreden, en vorig jaar tikten we al de 1,5 graad opwarming aan – de grens waarvan we in Parijs hadden afgesproken dat we er eigenlijk onder wilden blijven. We zijn inmiddels heel dichtbij het point of no return – als we er al niet voorbij zijn.

Maar zo langzamerhand begin ik me af te vragen voor wie ik in hemelsnaam actie voer. Buiten ons lijkt niemand te denken dat we nog iets kunnen doen om de opwarming tegen te gaan, om biodiversiteitsverlies te stoppen, en om te voorkomen dat we doorgaan met onszelf vergiftigen met pesticiden, PFAS en microplastics. In plaats van dat we groeien, lijken mensen af te haken. En wie komt er om ons heen staan als we worden belaagd door boze boeren, zelfbenoemde 'bezorgde burgers' en andersoortig vijandig publiek? Is het echt zo dat mensen kwader zijn op ons dan op de politici en bedrijven die onze planeet verkwanselen? Als dat zo is, moeten wij als klimaatactivisten misschien zelf maar eens gaan staken. We horen het wel als jullie ons weer nodig hebben.