Stikstofplannen? Jettens middelvinger naar de natuur, de biodiversiteit en de volksgezondheid

Er moest iets gebeuren met de stikstofuitstoot, want de laatste jaren bleken de belangen van twee machtige Nederlandse lobbygroepen fundamenteel met elkaar te botsen. De agro-industrie en de bouwwereld, beide intens verbonden met de coalitiepartijen CDA en VVD. Jetten moest dus een compromis zoeken dat de bouw weer ruimte bood, maar de boeren waar mogelijk spaarde. De natuur speelde dan ook niet de hoofdrol. Ach ja, met een overheid die nog steeds meer bomen laat kappen dan planten.

Toch was ik bijna in hun toneelstuk getuind. Balletjes opgooien over stikstof. Dan gaat de vloer naar de boeren, voor hun stuk gekauwde, onredelijke en redeloze protesten. Vervolgens - draagvlak! - de plannen flink afzwakken. 

De Nederlandse natuur is er in alle opzichten allerberoerdst aan toe, volgens de deskundigen in binnen- en buitenland. Een minuut over twaalf, echter in de beleving van het kabinet-Jetten is het pas een minuut over elf. 

Want na een serie nog onduidelijke lapmiddelen wil het kabinet pas over negen jaar echt ingrijpen. Pardon, een van de volgende kabinetten. Want we krijgen tot 2035 nog twee keer verkiezingen voor de Tweede Kamer.

Sommige voorstellen zijn niet eens lapmiddelen, maar lijken de situatie zelfs te verslechten.

De rekenkundige ondergrens voor stikstof per hectare gaat omhoog van 0,005 naar 0,5 mol. Dat is dus honderd (!) keer zoveel.

De kritische depositiewaarde wordt zelfs geheel uit de wet gehaald. Het kabinet moet dan wel op zoek naar een andere manier om het effect van de uitstoot op de staat van de natuur te meten. Het schijnt dat minister Jaimi van Essen daarvoor de firma WC Eend wil inschakelen.

Veel wordt verwacht van ‘slimme innovaties’. Meestal zijn dat ecomodernistische luchtkastelen en als ze een keertje wel werken, vinden boeren ze weer te duur. Denk aan die effectieve wolvenweringen. Waarom zouden boeren die dure dingen aanleggen als ze voor een dood schaap van de belastingbetaler het dubbele kunnen krijgen van de marktwaarde? En jagen op een wolf is natuurlijk helemaal top.

Van Essen zocht nadrukkelijk keer op keer steun voor zijn plannen bij de lobbyisten van LTO en de jonge boeren. Dit in schril contrast met acht wetenschappers van de TU Delft die recent een rapport over het over stikstof(beleid) hadden uitgebracht. Hun was niet meer gegund dan een TikTok-momentje met de minister.

Overigens worden piekbelasters niet aangepakt. Nederland is volgens Europese afspraken verplicht om ruim 160 kwetsbare natuurgebieden te beschermen. Daarvan wordt nog geen drie vijfde van een bufferzone voorzien. Duizend meter voor zware gevallen als de Veluwe en vijfhonderd voor de rest. Intussen is de zone rond de Veluwe door Van Essen alweer versmald van duizend naar vijfhonderd meter, conform de bestaande plannen van de door de BBB gedomineerde Gelderse gedeputeerde staten.

En net als vroeger moet er voor de zoveelste keer gebedeld worden om binnen de EU een versoepeling af te dwingen.

Deze plannen zullen dus geheel of gedeeltelijk sneuvelen bij de rechter en het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL). Dat laatste wordt nu al onder druk gezet. Volgens Den Haag namelijk zou de PBL ‘achter de schermen voorzichtig positief zijn geweest’. Wedden van niet?

Rechters en PBL vormen twee redenen voor PRO om zich uiterst gereserveerd tegenover de plannen op te stellen. Inderdaad ‘harde doelen’ eisen. Dat zal de partij niet in dank worden afgenomen. Want het Boerentheater van de Vermoorde Onschuld zal zich duchtig roeren. Henri Bontenbal zal daarom in navolging van zijn voorganger, Wopke ‘the Green Deal Killer’ Hoekstra, de plannen nog meer (helpen) afzwakken. 

Het in de politiek en de media dominante rechts zal van PRO eisen dat de partij ‘in het landsbelang’ leuk meedoet met de coalitie en de plannen steunt.  ‘Of wil de partij ons land soms op het stikstofslot houden?’ 

Maar liever dit soort ‘landverrader’ spelen, dan plannen steunen die een middelvinger opsteken naar de natuur, de biodiversiteit en de volksgezondheid. En naar de kiezers.

Want stel dat Jesse Klaver meegaat met de coalitie en straks de door PRO ondersteunde plannen door rechters en PBL worden afgekeurd?