Solidariteit houdt niet op bij de provinciegrens

Er wordt tegenwoordig makkelijk geroepen dat “de provincie vol is” of dat “mensen van buiten hier niet welkom zijn”. Soms gaat het over buitenlanders, soms over Randstedelingen, soms zelfs over mensen uit een andere Friese gemeente. Alles wordt in één adem genoemd alsof het hetzelfde probleem is. Maar dan moet je jezelf wel afvragen: waar hebben we het eigenlijk over?

Wie is die “buitenlander” precies? De Belg? De Duitser? De Oostenrijker? Of bedoelen mensen toch vooral iemand met een andere huidskleur, een andere naam of een andere afkomst? Want kritiek op migratie loopt al snel over in discriminatie of racisme, ook als mensen dat zelf misschien niet zo bedoelen.

En als zelfs Nederlanders uit andere provincies niet welkom zijn, wat is het dan nog? Dan gaat het niet meer alleen over migratie, maar over een vorm van gesloten nationalisme. Een idee dat “ons soort mensen” beschermd moet worden tegen “de ander”. Dat mensen van buiten automatisch een bedreiging zijn voor woningen, cultuur, veiligheid of voorzieningen. Terwijl de werkelijkheid vaak een stuk ingewikkelder is dan de angstverhalen die overal rondgaan.

Want hoeveel van onze mening is nog gebaseerd op cijfers en feiten, en hoeveel op retoriek? Op filmpjes, slogans en politici die dagelijks herhalen dat alles misgaat door asielzoekers, buitenlanders of mensen van buiten de regio? Angst is besmettelijk. Zeker als mensen zich zorgen maken over hun woning, hun inkomen of hun toekomst. Dan is het makkelijk om een schuldige aan te wijzen.

Maar kijk eens eerlijk naar de tegenstrijdigheid in het debat. Mensen willen minder geld naar opvang. Tegelijkertijd willen ze dat overlast, criminaliteit en ontspoorde jongeren harder worden aangepakt. Alleen werkt dat niet zonder investering. Goede opvang, begeleiding, taalonderwijs, mentale hulp en integratie kosten geld. Maar juist die dingen zorgen ervoor dat mensen sneller mee kunnen doen in de samenleving en minder snel tussen wal en schip vallen.

Wie vlucht voor oorlog, geweld of vervolging komt hier niet als compleet mens aan. Die mensen hebben vaak trauma’s, onzekerheid en stress. Dan kun je wel roepen dat ze zich direct moeten aanpassen, maar zonder basis, zonder rust en zonder ondersteuning maak je problemen juist groter.

Dat betekent niet dat mensen geen zorgen mogen hebben. Natuurlijk wel. Woningnood is echt. Druk op voorzieningen is echt. Overlast moet aangepakt worden. Maar het gesprek ontspoort wanneer complete groepen mensen worden weggezet alsof ze minder waard zijn of hier per definitie niet horen.

En misschien moeten we ook eerlijk zijn over iets anders: solidariteit houdt niet op bij een provinciegrens. Of bij een landsgrens. Mensen verdienen niet pas menselijkheid als ze toevallig hier geboren zijn.

Want uiteindelijk is de vraag niet alleen wie we binnenlaten. De echte vraag is vooral: wat voor samenleving willen we zelf zijn?