Socialisme is geen utopie, maar een voortdurende strijd tegen een vijandige Amerikaanse wereldorde

Met enig cynisme kopte De Volkskrant van 23 februari dat de ‘heilstaat’ Cuba op omvallen staat. Van de heilstaat is inderdaad weinig over na ruim zes decennia in een wurggreep van de Amerikanen te hebben gezeten. Nu Venezuela als handelspartner is weggevallen, lijken de Cubanen genoodzaakt af te tikken. Laat de tenondergang van Castro’s Cuba ons in ieder geval één les leren: als het socialisme ergens faalt, gebeurt dat meestal onder een onophoudelijke aanval vanuit het kapitalistische Westen (lees: de VS en hun bondgenoten).

De VS hebben nooit verhuld dat ze geen socialistische landen binnen hun invloedssfeer dulden. Wat er is veranderd is dat het huidige bewind de dekmantel van vrijheid en democratie voor geopolitieke inmenging heeft afgeworpen. Wie nog steeds denkt dat de Amerikaanse strijd tegen het socialisme is gebaseerd op humanistische idealen, valt als een blok voor een steeds ongeloofwaardiger wordend sprookje.

Socialistische bewegingen in het mondiale zuiden hebben altijd als belangrijk doel gehad om hun land te beschermen tegen exploitatie door het rijke noorden. Daarom is het nationaliseren van industrieën vaak een prioriteit. Het is niet vergezocht dat de Amerikaanse vijandigheid jegens Cuba of Venezuela voortkomt uit gederfde winst in plaats van medeleven met de bevolking.

Niet dat medeleven niet op zijn plaats is – Cubanen en Venezolanen leven inderdaad onder hartverscheurende omstandigheden. Maar de schaarste die we in Cuba zien, is niet zomaar te herleiden naar de Cubaanse regering zelf. Hun keuze is als volgt: behoud je autonomie en lijd onder onverbiddelijke economische pressie, of onderwerp je aan de VS en koester ijdele hoop dat ze voor het Cubaanse volk zullen zorgen. Het is als een onwettige arrestatie door een ICE-team die onderwijl blijft roepen “stop resisting!” Is de arrestant zelf verantwoordelijk voor het geweld dat hem wordt aangedaan?

De onlangs overleden politicoloog Michael Parenti populariseerde de term siege socialism, of beleg-socialisme. Socialistische landen hebben altijd onder beleg van het Westen gestaan. De toevoer van grondstoffen werd bijvoorbeeld zo veel mogelijk belemmerd in de hoop dat de landen vroeg of laat door schaarste op zouden geven. Parenti stelt zelfs dat de duistere zijde van socialistische landen vaak uit die staat van beleg voortkwam. Als er geen CIA en MI6 waren geweest, had de KGB misschien nooit hoeven bestaan; als Oost-Duitsland niet voortdurend geïnfiltreerd en gesaboteerd werd door het Westen, had er misschien nooit een Berlijnse muur opgericht hoeven worden; als er geen handelssancties aan Venezuela waren opgelegd, was er minder schaarste en wellicht geen reden voor politieke repressie geweest.

Socialisme is geen utopie, geen heilstaat, maar een voortdurende strijd tegen een vijandige Amerikaanse wereldorde. Een wereldorde die zich stukje bij beetje ontluikt als één waar macht en vermogen zich grenzeloos concentreren en weerstand steeds minder geduld wordt. Laten we ons ontdoen van het juk van de Amerikaanse sprookjes. Laten we het socialisme niet afschrijven, omdat historische pogingen onder druk zijn bezweken. De socialisten hebben de Koude Oorlog verloren, niet omdat ze de slechteriken waren, maar omdat ze het onderspit dolven. De geschiedenis is niet geschreven door J. R. R. Tolkien, maar door de winnaars. Het kwaad verliest niet altijd, maar de verliezers zijn altijd het kwaad.