Shell vraagt om rectificatie, maar levert vervolgens zelf een vertekend beeld van door raffinaderij gecreëerde milieuramp

Heel in het kort: in 1915 bouwde Shell een raffinaderij (Isla) op Curaçao en werd al gauw de grootste werkgever op het eiland. Tijdens de Tweede Wereldoorlog steeg de vraag naar olie om de geallieerden te bevoorraden. Door de hogere productie was er óók meer afval en Shell besloot dit afval (een teerachtig materiaal bestaande uit diverse chemische rotzooi) in een naastgelegen baai met mangrovebos te dumpen. Dit lozen van afval ging ook na de oorlog door en de zwarte dampende plek die ontstond kreeg de officiële naam Asfaltmeer (te vinden op Google Maps).

In 1985 kondigde Shell vrij resoluut aan te stoppen met het gebruik van de raffinaderij. Ze zouden alles opruimen en weghalen, en tja, jammer voor al die banen op het eiland.

Hierdoor stond Curaçao feitelijk met de rug tegen de muur en kon de regering weinig anders dan de hele boel overnemen voor het symbolische bedrag van 1 gulden per onderdeel (er waren vier delen) met (!!) een contract waarin stond dat Shell nooit verantwoordelijk zou zijn voor Milieu en of gezondheidsschade.

Saillant detail: Shell wíst dat die schade enorm was. In de jaren 60 al was Curaçao bijvoorbeeld - voor zover bekend - de plek op aarde met procentueel de allermeeste kankergevallen. Daarnaast was er toen net in de jaren daarvoor onderzoek gedaan naar de waterkwaliteit rondom de raffinaderij. En de uitslag was niet best.

Enfin. Ik, als kunstenaar heb de afgelopen anderhalf jaar onderzoek gedaan op, naar en rondom (de geschiedenis van) het Asfaltmeer en de Isla raffinaderij. Uiteindelijk heb ik het afval van Shell afkomstig uit het Asfaltmeer opgelost in thinner zodat het vloeibaar werd en ik ermee kon schilderen. Met deze vloeibare oplossing heb ik het oorspronkelijke mangrovebos geschilderd, dat is vernietigd door de dump van al het Shell-afval. De serie schilderijen met de titel 'Oleum Shell isla de Curaçao' die ik op deze wijze maakte zijn sinds deze week te zien op Curaçao in Landhuis Bloemhof (Willemstad) en dat leidde tot een radiointerview en een artikel op Curaçao.nu geschreven door Dick Drayer.

Interessanter dan dit artikel zelf, is dat Shell vervolgens van zich liet horen, middels haar woordvoerder Wendel Broere.

Volgens Shell zou het artikel van Dick Drayer op Curacao.nu namelijk onvolledig en deels onjuist zijn (..)

Dus deed Dick Drayer, zoals een goed journalist behoort te doen, een feitencheck waarvan de conclusies míj niet verbazen, maar die het verdienen door iedereen te worden gelezen.

De korte samenvatting in één citaat: "De reactie van Shell bevat overwegend juiste historische feiten, maar is selectief en defensief geformuleerd. De chronologie klopt, maar cruciale context over milieuaansprakelijkheid, gebrekkige borging en langetermijneffecten ontbreekt"

Niet onbelangrijk detail is dat Shell stelt dat ze juridisch niet aansprakelijk zijn voor milieu- en gezondheidsschade. De vraag is of dit klopt.

Er is welliswaar een afspraak gemaakt met de overheid, maar als diezelfde overheid en de bewoners van Curaçao niet of onvoldoende toegang hadden tot informatie over door Shell aangerichte schade en ze bovendien met hun rug tegen de muur stonden waardoor je wellicht kan spreken van bepaalde mate van dwang, is maar de vraag of dit stand houdt in de rechtbank.

Het lijkt me dan ook meer dan interessant om uit te zoeken of Shell alsnog aansprakelijk gesteld kan worden voor een van de grootste milieu- en gezondheidsrampen in de geschiedenis van de zware industrie.