PRO moet oppassen niet het lot van de Amerikaanse Democraten te volgen

Morgen wordt in Den Bosch geschiedenis geschreven. Met de oprichting van PRO ontstaat voor het eerst in jaren weer een progressieve beweging die de versnippering op links kan doorbreken. Voor veel kiezers zal dat voelen als een moment van hoop. Een kans om weer politieke invloed op te bouwen en een geloofwaardig alternatief te bieden voor de huidige rechtse dominantie.

Maar juist omdat dit zo'n belangrijk moment is, moet ook een ongemakkelijke vraag worden gesteld.

De grootste uitdaging voor PRO komt namelijk niet van Wilders, Yeşilgöz of Van der Plas. De uitdaging is of de nieuwe partij erin slaagt een brede volkspartij te worden. Een partij die niet alleen sterk is in Amsterdam, Utrecht en andere grote steden, maar ook wortels houdt in plaatsen als Heerenveen, Oude Pekela, Emmen en Terneuzen.

Wie naar de Verenigde Staten kijkt, ziet wat er mis kan gaan. De Democratische Partij bleef dominant in de steden, maar verloor de aansluiting met grote delen van het land. In het zogenaamde fly-over country ontstond het gevoel dat de Democratische Partij steeds minder begreep wat er leefde buiten de grote steden en universiteitscampussen. Dat vacuüm werd uiteindelijk gevuld door Donald Trump.

Nederland is Amerika niet. Maar de waarschuwing is relevant.

Ook hier staan traditionele sociaaldemocratische bolwerken onder druk. In Oude Pekela, ooit een van de roodste gemeenten van Nederland, bestuurt de SP tegenwoordig samen met de PVV. In Heerenveen verloren progressieve partijen fors terrein, terwijl lokale partijen groeiden en Forum voor Democratie zonder lokaal verkiezingsprogramma direct drie zetels behaalde.

Wie denkt dat dit op zichzelf staande gebeurtenissen zijn, kijkt niet goed naar wat er onder de oppervlakte gebeurt.

Wie zoals ik de afgelopen jaren door Fryslân trok voor gesprekken in dorpshuizen, buurtcentra en gemeenteraadszalen, hoorde steeds vaker dezelfde vraag terugkomen: ziet Den Haag ons eigenlijk nog wel staan?

Dat gevoel gaat zelden over links of rechts. Het gaat over erkenning. Over de vraag of je regio meetelt. Of je kinderen nog een woning kunnen vinden. Of de bus naar school, werk of ziekenhuis blijft rijden. Of er nog voldoende banen zijn. Mensen willen een partij herkennen die zich net zo druk maakt om de leefbaarheid van hun dorp als om de klimaatdoelen van 2040.

Daar ligt de opdracht voor PRO. Klimaat, inclusie, Europa en internationale solidariteit blijven belangrijk. Maar ze moeten verbonden worden met bestaanszekerheid, werk, wonen, openbaar vervoer en regionale ontwikkeling.

Dat vraagt ook om meer regionale gezichten. Politici als Habtamu de Hoop en Julian Bushoff laten zien dat een progressief verhaal buiten de Randstad juist heel krachtig kan zijn. Daar zullen er de komende jaren veel meer van nodig zijn.

Toch stemt deze fusie mij optimistisch. Niet omdat alle problemen daarmee zijn opgelost, maar omdat zij een kans biedt om opnieuw te bouwen aan een brede progressieve beweging die mensen verbindt in plaats van verdeelt.

De toekomst van PRO wordt niet alleen beslist in Amsterdam, Utrecht of Den Haag. Uiteindelijk wordt zij bepaald in Heerenveen, Oude Pekela, Emmen, Terneuzen en al die andere plaatsen waar mensen willen weten of de politiek nog over hún leven gaat.

Als PRO daarin slaagt, kan deze fusie meer worden dan een organisatorische samenvoeging. Dan kan PRO uitgroeien tot iets wat Nederland al veel te lang mist: een progressieve volkspartij die niet alleen succesvol is in de steden, maar weer vertrouwen wint in heel Nederland.