Als de Nederlandse staat zich uit ABN Amro en ING terugtrekt, worden deze banken eenvoudige prooien voor het buitenland
Sinds het najaar van 2008 is de Nederlandse belastingbetaler mede-eigenaar geworden van een groot deel van de Nederlandse financiële sector. De Nederlandse delen van ABN Amro en Fortis werden genationaliseerd. ING, Aegon en SNS kregen van de overheid een kapitaalinjectie.
Voor ING was dit niet genoeg. In januari 2009 werd de portefeuille van slechte, Amerikaanse hypotheekleningen voor 80 procent overgenomen door de overheid. Hiermee voorkwam de staat dat ons financiële stelsel in elkaar stortte. Een deel van die steun voor ING, Aegon en SNS is inmiddels met winst terugbetaald. In ABN Amro en Fortis zijn daarentegen nog miljarden extra gepompt. Het totale bedrag dat in ABN Amro en Fortis is gestoken, loopt op tot zo’n 30 miljard euro. Het lijkt zeer onwaarschijnlijk dat dit bedrag weer wordt terugverdiend bij verkoop van het gefuseerde ABN en Fortis.
Is verkoop het enige denkbare doel? Naar de maatstaven van hoe de wereld er in 2007 uitzag misschien wel. Het bankwezen werd toen gedomineerd door grote Angelsaksische banken, die waren gericht op het maximeren van aandeelhouderswaarde. De bemoeienis van de staat was minimaal. Met uitzondering van China waren de meeste grote banken volledig privaat. Nederlandse banken probeerden ‘erbij te horen’. Fortis, ING, Aegon en ABN Amro kopieerden het Angelsaksische model. Uiteindelijk leidde dit tot de financiële crisis en tot het gedwongen ingrijpen van de overheid.
Nu is het 2011. De wereld is veranderd. Banken uit de opkomende landen zullen het bankwezen domineren. In China zijn dat staatsbanken, maar ook in andere opkomende economieën is de rol van de staat groot. Daarbij komt dat overheden in de landen om ons heen belangen hebben genomen in de financiële sector. De Royal Bank of Scotland (RBS) is voor ruim 80 procent een Brits staatsbedrijf. Ook in Lloyds bank heeft de Britse staat een belang van zo’n 40 procent. BNP Paribas is sterk verweven met de Franse overheid. De Belgische en Luxemburgse overheid zijn voor 11 procent aandeelhouders van de bank.
In 2007 hadden banken als ING en ABN Amro de pretentie om tot de grootste banken van de wereld te behoren. In 2011 is van ABN Amro door de opsplitsing nog slechts het Nederlandse deel over. ING zal onder druk van de Europese Commissie zijn omvang halveren, door zich op te splitsen in een bank en verzekeraar.
Het Nederlandse bankwezen is anno 2011 fors gekrompen en vormt nog meer ‘De Prooi’ dan in 2007. Als de Nederlandse overheid zich in 2015 volledig heeft teruggetrokken uit de banken, zijn ze hapklare brokken voor een buitenlandse overname. Dat geldt vooral voor ABN en ING. Moeten we dat voorkomen?
Voordat we daarover nadenken, eerst het volgende: is het wel interessant om een grote financiële sector te hebben? Laten we wel wezen, een grote financiële sector is in de crisis een grote last gebleken. Landen als Nederland, het Verenigd Koninkrijk, Ierland en IJsland zijn hard getroffen. Desondanks vervullen banken een nuttige functie: het recyclen van ons spaargeld tot risicodragende kredieten voor onze bedrijven, om te kunnen groeien. Ook al zal de financiële sector in de toekomst kleiner zijn, hij zal aan veel mensen werk blijven bieden.
Een grote bank dicht bij huis heeft ook voordelen. Als Nederlandse bedrijven in problemen komen, is het belangrijk dat je je bankier kent. Als je dan met Parijs of Peking moet bellen, wordt dat veel moeilijker. Dat komt doordat een Nederlandse bank zijn Nederlandse klanten nu eenmaal beter kent en daardoor eerder risicovolle kredieten durft te verstrekken. Het komt ook doordat banken, meer dan in 2007, nationaler zijn geworden en minder snel grote risicovolle kredieten zullen verstrekken in het buitenland.
Nederland moet niet naïef zijn. In de financiële wereld van 2011 spelen staten een veel prominentere rol dan in 2007. Als Nederland zich uit de financiële sector terugtrekt, zijn ABN en ING hapklare brokken voor buitenlandse overnames. De Nederlandse financiële sector wordt dan een filiaal van buitenlandse banken. Daarom pleiten wij voor een soort financiële industriepolitiek met een blijvende participatie in grote Nederlandse financiële instellingen. Dit pleidooi is niet ingegeven door liefde voor bankiers. Banken zijn gewoon te belangrijk om aan de markt over te laten.
Ewout Irrgang schreef dit artikel samen met fractievoorzitter Emile Roemer. Het stuk verscheen zaterdag 22 januari 2011 in het NRC Handelsblad.
Ha ha wat een typische SP-redenering.
Voor de kredietcrisis hadden onze Nederlandse banken veel buitenlandse belangen. Dit was goed.
Door de kredietcrisis hebben deze Nederlandse banken veel buitenlandse belangen moeten afstoten. Dit werd jammergenoeg afgedwongen.
De grootste banken zijn vandaag de dag Chinese staatsbanken. En daarom willen wij dat ook.
Dit bewijst dat onze banken genationaliseerd moeten blijven om te voorkomen dat buitenlandse banken belangen in Nederlandse nemen.
Tsja, het gebrek aan enig causaal verband tussen bovengenoemde drie feiten, die logischerwijs tot een onderbouwing van de beschreven conclusie zou kunnen leiden, bewijst volgens mij alleen dat een vak "logisch redeneren" hard nodig is in het onderwijs. Misschien dat de SP zich beter daarop kan richten (en na invoering vooral ook het vak volgen)?
waarom moet de staat een belang houden?
ze kunnen toch ook gewoon een paar nieuwe wetten invoeren die ervoor zorgen dat nl banken niet in buitenlandse handen komen
doen ze in italie en frankrijk ook zo vaak
Wat is er mis met een grote bankensector?
Irrgang pleit voor een sterke Nederlandse financiële sector. Waarom eigenlijk? Als een Nederlandse bank 60 miljard euro aan spaargeld aantrekt van spaarders in Peru, Zuid-Afrika en Maleisië en dat geld uitleent aan Indiase en Nieuw-Zeelandse bedrijven die er met z'n allen een potje van maken, dan is het uiteindelijk de Nederlandse overheid die de Peruvaanse, Zuid-Afrikaanse en Maleisische spaarders schadeloos moet stellen.
Als de Indiase en Nieuw-Zeelandse bedrijven zich daarentegen netjes gedragen, dan wint de bank: van de (hoge) rente die ze betalen kan de bank de (lage) spaarrente betalen en de rest is winst. Als het nodig is kunnen de bedrijven hun lening terugbetalen. Zodat, als het nodig is, de spaarders hun geld kunnen terugkrijgen.
Nou gaat het niet altijd goed met Indiase en Nieuw-Zeelandse bedrijven en bovendien zit de bankwereld tegenwoordig niet meer zo in elkaar dat spaargeld alleen maar als bedrijfslening of hypotheek wordt uitgezet. Als de kredietcrisis iets geleerd heeft dan is het wel hoeveel leuke en spannende dingen je kunt doen met geld. (...)
Is de kans nou zo groot dat het allemaal slechte leningen zijn, die 60 miljard? Nee, die kans is niet groot, die is praktisch nul. Maar dan komt complicatie nummero twee om de hoek kijken: een bank zet veel meer leningen uit dan er aan spaargeld of ander 'echt' geld binnenkomt. Een bank kan praktisch gezien zoveel leningen uitzetten als hij denkt dat rendabel is. Alleen moet ongeveer 2 procent van het uit te lenen bedrag als kasgeld aanwezig zijn, terwijl ongeveer 8 procent van het bedrag als buffer moet worden aangehouden om het risico af te dekken dat de debiteur niet terugbetaalt.
Een bank met 60 miljard aan spaargeld kan best 500 miljard aan leningen hebben uitstaan, makkelijk.
Zo'n bank heeft bijvoorbeeld 40 miljard aan kapitaal. Gaat het met 20 procent van de leningen mis, dan wordt én het kapitaal weggevaagd, én al het spaargeld.
Hoeveel van die banken wil je als overheid binnen je landsgrenzen? Prachtig hoor, die werkgelegenheid, en heel fijn dat de cfo van ASML in Thailand zaken kan doen met een landgenoot. Maar het gaat hier om het structurele risico dat de overheid accepteert bij elke euro of dollar of yen die een Nederlandse bank aan spaargeld accepteert, als belegging plaatst of als lening verstrekt aan een bedrijf.
Het balanstotaal van de Nederlandse banken was december 2010 2260 miljard euro. Dat wil zeggen dat er voor 2260 miljard euro verplichtingen zijn aangegaan (ten opzichte van spaarders, beleggers, andere banken en alle andere personen of instanties die hun geld bij de bank dumpen). Dit cijfer komt van de toezichthouder, De Nederlandsche Bank (zie de tabellen op http://www.statistics.dnb.nl/index.cgi?lang=nl&todo=Bankbedr ). De Nederlandse spaarder heeft 291 miljard euro op spaarrekeningen bij deze banken staan. Aan krediet aan het Nederlandse bedrijfsleven staat 331,5 miljard euro uit. Aan hypotheken staat december 2010 een bedrag van 517,5 miljard euro uit.
Dit is grofweg het binnenlandse bedrijf van de banken. Iedereen die vindt dat Nederland 'zijn eigen banken' moet hebben, kan zien dat je aan een gezamenlijk balanstotaal van een 850 miljard euro genoeg hebt.
Maar het is dus 2260 miljard. Nederlandse banken bankieren voor het merendeel in het buitenland. DNB maakte vorig jaar in een speciaal persbericht ( http://www.dnb.nl/nieuws-en-publicaties/nieuwsoverzicht-en-archief/statistisch-nieuws-2010/dnb237091.jsp) melding van een stijging van de vorderingen van Nederlandse banken op partijen in het buitenland, zeg maar de buitenlandse kredietportefeuille. Die was met 6 procent gegroeid tot 1150 miljard euro. Meer dan de helft van de gezamenlijke balans van de Nederlandse banken heeft dus betrekking op het buitenland.
In 2009 was het balanstotaal van Nederlands drie grootste banken 406 procent van ons bbp. In Zweden was dat 334 procent, in Frankrijk 250 procent, in Duitsland 118 procent (http://www.iie.com/publications/interstitial.cfm?ResearchID=1745, pagina 39) Zie ook www.factor-ij.nl.
Geen overheid die voor zijn financiële gezondheid zo afhankelijk is van de wijze beslissingen van een paar bankiers als de Nederlandse.
Ewout, je hebt gelijk, met de volgende kanttekeningen;
De banken hebben allang de oorspronkelijke functie verloren als verstrekker van 'risikodragend kapitaal' aan ondernemers op basis van verkregen vermogen uit b.v. spaargeld. Je kunt je afvragen of je zonder Nederlandse banken kunt. Ik denk het niet. We zijn onderdeel van de totale wereldeconomie en het systeem dat daardoor is ontstaan. In ons Europa zou er een meer samenhangende economie en financiele inrichting moeten komen. Wellicht moet je toch kiezen voor Europese protectie zodat Europa niet wordt uitgehold door scrupuleuze kapitalistische 'opkomende economien’. Protectie zou een ondermijning zijn voor vrije markt en groei. Niet als je binnen dit nieuwe economisch-financiele systeem de voorwaarden voor groei en vooruitgang veel doordachter zou stellen tov de ongebreidelde 'vrije markt' die we nu kennen. Hierin wordt de financiele macht enkel gebruikt om kleinere partijen, zoals Hedge fund achtige organisaties en aandeelhouders nog meer te verrijken . We hebben gezien waar dat toe leidt. Banken blijken zonder toezicht niet te kunnen voortbestaan. Een overheidsorgaan zou hier absoluut toezicht moeten krijgen, onafhankelijk van de zittende regering.
het enige dat de overheid moet doen is zorgen voor goede regulering. Even tussendoor: weinig liberalen, of neo-liberalen, zijn voor ongebreidelde vrijheid voor marktpartijen. Elke markt heeft regulering nodig, doorgaans van overheidswege, om de markt te behoeden voor marktfalen.
Laten we de zwarte piet niet meer toespelen aan de banken en wat doen aan de echte tweedeling die zorgt voor het toenemende verschil tussen rijk en arm: het onderwijsniveau.
"Banken zijn gewoon te belangrijk om aan de markt over te laten. "
Ah, dus de overheid gaat bankier worden. Laat me niet lachen. Als krediet wordt verleend, moet er gewoon naar het risico en het rendement worden gekeken. Als de overheid zich daarmee gaat bemoeien gaat het binnen een paar jaar mis. Zie je het al voor je? Geld uitlenen aan windmolenparken, of aan allochtonen om een huis te kopen? Dit hebben ze in Spanje (waar de zgn. Cajas nu allemaal failliet zijn) ook al geprobeerd. Is volledig uit de hand gelopen. Er werd geld uitgeleend aan allerlei politieke projectjes waar banken normaal niet aan zouden uitlenen en nu zitten ze met de problemen.
@Ewout.
Op je vraag "is het wel interessant om een grote financiële sector te hebben?" is het heel simpel antwoorden. De geschiedenis leert dat nadat de Nederlandse regering de richtlijnen voor het beleggen van Nederlands pensioengelden had versoepeld zo rond 1997, de Nederlandse Pensioenfondsen op grote schaal hun tegoeden onderbrachten bij Angelsaksische vermogens- en investment managers.
En zou het niet te verkiezen zijn als we Nederlandse bedrijven en andere bedrijven in bv de Rotterdamse haven een globaal wereldwijd Nederlands alternatief konden bieden in plaats van tegen hun te zeggen dat ze maar naar de buitenlandse concurrentie moeten?
Ik begrijp niet hoe we aan de ene kant kunnen zeggen dat we Rotterdam en Nederland een spilfunctie willen laten vervullen, terwijl we daar geen Nederlandse infrastructuur tegenaan leggen.
Over risicobeheersing en industriepolitiek gesproken.
Ook de analyse mbt Icesave etc is behoorlijk kort door de bocht. Er waren en zijn alternatieven om klanten te informeren over kredietwaardigheid van bv buitenlandse banken. Dat moet dan wel mogen.
Maar dat zal wel aan mij liggen.
Mvg
Tony
@tonydebree
Irrgang is zeer onvolledig als het over de Chinese banksector gaat. China heeft veel banken juist moeten privatiseren omdat de problemen (o.a. ongecontroleerd lenen aan andere staatsbedrijven) enorm waren.
Verder lees ik een pleidooi VOOR het verstrekken van risicovolle kredieten, terwijl dat nu juist een van de oorzaken van de kredietcrisis is, vreemd...
Ewout ik ben het helemaal met je eens! als je dit leest heb ik nog een vraag voor je:
Hoe komt het dat NL als het maar ook een klein beetje protectionistisch doet meteen op de vingers wordt getikt door de eu terwijl het protectionisme in landen als frankrijk, italie en Spanje vrij standaard is....waarom komen zij er wel mee weg?
Nederland moet eerst zorgen voor stevige concurrentie op de bankenmarkt. Privatisering was niet altijd geslaagd, maar de banken weten heel goed hoe ze een oligarchie instand moeen houden.
Deutsche bank en welke bank dan ook moet toegestaan worden op de hypotheek en spaarmarkt binnen te treden. Da's niet gemakkelijk met de onzekerheid over de hypotheekrente en een ingestorte bouwmarkt... maar drie grotere banken in Nederland is een gotspe.
De NMA en de nederlandse bank moeten hier wat tegen kunnen doen. Desnoods opdracht tot opbreken.
Goed idee van Ewout Irrgang.
Was de Postbank niet ooit begonnen als een halve staatsbank? Sinds de ING erbij kwam ging het mis.
Banken zijn geen gewone ondernemers, want ze moeten de financiële nutsvoorziening van de hele economie veilig stellen.
Het dominostelsel van banken heeft bovendien te weinig eigen kapitaal per intselling om zich ondernemer te mogen noemen.
Het risicobeheer heeft ernstig tekort geschoten bij erg veel banken.
Een paar staatsbanken tussen de "vrije jongens" lijkt mij erg gezond, tast de markt niet aan, en lijkt mij een verzekering van ons nutsstelsel van geldstromen en kredietverlening in de internationale Wild West van het Casinokapitalisme.
Ik vind dat buitenlandse 'aandeelhouders' geen enkele invloed zouden mogen hebben in nationale nutsbedrijven zoals banken(...). Ze zijn van vitaal belang voor een gemeenschap. Daar 'gok' je niet mee...
Ho ...stop, dit is volledig tegen de doctrine van 90 % van de politieke partijen in Nederland.
Die hebben er namelijk geen probleem mee dat de staat als reddende engel fungeert als het mis gaat, maarrrrr... dat betekend nog niet dat de staat invloed moet krijgen.
Dit is vloeken in de kerk van de vrije markt, en in dat systeem leven we nu eenmaal.
Dat die markt vrij is voor iedereen, maar voor sommigen wat vrijer dan voor de ander dat zijn slechts details.
Aldus de 90% van de politieke partijen in Nederland, die nog in 2007 leven.
D66 voorop.
Ach het heeft de staatskapitalisten in het oostblok ook 70 jaar gekost om er achter te komen dat hun systeem niet werkte.
Wees dus niet ongeduldig, over 65 jaar zijn we er hier ook achter dat de vrije markt ook een farce is.
Dus progressieven, nog 65 jaar om na te denken.
Gebruik het in uw eigen voordeel, want daar draait het tenslotte om , nietwaar ?
Uw geld terug? Van wie? Het is niet dat iemand anders het geld waar u denk ik naar refereert nu bezit. Het was er niet en nu is het weg, alas een zeepbel. Een kleine fractie van de zeepbel is naar banken gegaan vanwege hun aandeel in het creëren van de zeepbel. Anderen die een aandeel hadden (overheid, iedere burger) hebben ook tijdelijk kunnen profiteren. Op zich is er niks mis met zeepbellen.
Laat me dat toelichten: de financiële wereld is een van vertrouwen. Als er meer vertrouwen is zal er meer welvaart zijn (financiële welvaart). Op het moment dat het vertrouwen wegvalt klapt de hele boel in elkaar. Een financiële crisis kan dan een economische crisis tot gevolg hebben.
Het vertrouwen is herstellende (vooral het vertrouwen tussen de banken). Banken volledig kort houden heeft onwenselijke effecten. Daarom verhoogde de DNB de liquiditeit: het systeem moest weer op gang komen ten gunste van iedereen. Om de economische crisis te bezweren pompt de overheid geld in de economie. Doen ze dat goed dan is daar ook niks mee.
De injecties in sommige banken zijn zelfs winstgevend voor de overheid. Well done dus. ABN is een ander verhaal. Daar heeft de Staat bewust zelf een marktrisico genomen met een winstperspectief. De huidige investering levert nog niet op waar op gehoopt werd maar niet elke overheidsinvestering rendeert binnen 1 of 2 jaar.
Het hele idee is dus dat we op basis van vertrouwen welvaartsgroei realiseren (ie een "zeepbel" creëren). Het is wel wenselijk dat deze groei meer duurzaam blijkt te zijn. Dat kan geregeld worden door de overheid door bv de huizenmarkt, het onderwijs etc te hervormen zodat de basis voor onze economie gezonder wordt. Extra regulering voor banken kan ook effectief zijn. De banken zelf bezitten lijkt me niet echt nodig. De DNB is een uitstekend orgaan tussen de overheid en de commerciële banken.
Ik zou u willen adviseren de zaak met een meer genuanceerde blik te bekijken; u zult anders waarschijnlijk toch vrij lang met het onterechte idee rondlopen dat iemand u geld moet geven om het met u goed te maken.
Wanneer de politiek niet toestaat dat ING en ABN Amro verkocht worden tenzij alle schuld aan onze staat is terugbetaald, dan zal er ook niets verkocht kunnen worden.
Eerst maar eens zien of alles terugkomt!
Dit is een serieuze denkfout. Als een overnemende partij de ABN aandelen van de staat overneemt krijgt Nederland dus cash. De vraag is of de Staat net zoveel voor de aandelen kunnen krijgen als er voor betaald is.
De situatie met ING is anders. Daar heeft de staat een lening verstrekt. Een overnemende partij zal die als onderdeel van de transactie simpelweg aflossen. Ik veracht overigens niet dat dit voor de Staat een wenselijk scenario is aangezien de lening zeer rendabel is en het de Staat een zekere zeggenschap geeft waar het Irrgang (en anderen) juist om gaat.
Ik vind het ook een fijn idee dat mijn spaargeld door Nederlanders of in ieder geval door Europeanen wordt beheerd en niet door geniepige Chinezen of door gokkende Amerikanen..
Je hoeft als staat een bank niet in eigendom te hebben om te voorkomen dat deze in "ongewenst" buitenlandse handen komt. De banken horen niet in handen te zijn van de staat, dat lijkt mij erg verstorend werken op de markt. U begrijpt: ik ben liberaal.
Het is wel zo dat het landschap van banken en bankiers drastisch moet veranderen, maar bij onze Angelsaksische vrienden (UK en VS) is het allang weer business as usual.
== Het is wel zo dat het landschap van banken en bankiers drastisch moet veranderen, maar bij onze Angelsaksische vrienden (UK en VS) is het allang weer business as usual. ==
En druk bezig om zo veel mogelijk ellende te veroorzaken in een schaamteloos brutale rooftocht: http://www.rollingstone.com/politics/news/matt-taibbi-courts-helping-banks-screw-over-homeowners-20101110
Hein, sorry dat ik even heel belerend ga overkomen... maar... *wat* is geld volgens jou? En waarom moet de productie van geld volgens jou in private handen liggen? En waarom moet geld geld kosten?
Doe maar alsof ik dom ben (volgens velen hier ben ik dat ook, dus dat moet niet zo moeilijk zijn ;-)) en leg het mij maar eens haarfijn uit: wat is geld, waar komt het vandaan en waarom moet er door een private partij winst op gemaakt worden?
Ach laat die banken ook eens prooi zijn. En het is ook oude economie. Er komen nieuwe banken die maatschappelijk verantwoord ondernemen. We meotne niet bang zijn te veranderen.
U bent wel erg kort van memorie want ABN-Amro was al eens prooi en de prijs was zo hoog dat de belastingbetaler mocht bijspringen.
Dat gebeurt nu overigens met de Eurocrisis weer. U dacht toch niet dat we al die miljarden geleend aan Griekenland, Ierland etc. om ONZE banken en pensioenfondsen te redden, ooit weer volledig in tact terug gaan zien? [zie Interview Buiter, nu City Bank]
http://digitaleeditie.nrc.nl/NH/2011/0/20110115___/3_17/article4.html
Ja, en daar heb je een punt waarom ik er niet voor ben om de banken in de handen van de staat te geven. Had de staat in de jaren '90 niet in de kas van de pensioenfondsen kunnen grijpen, was de dekking nu nog ver boven de norm geweest.