Over dit heilige huisje willen de Franse middenpartijen en extreemrechts het niet hebben

Dreigt er een nieuwe eurocrisis nu de rente op de Franse staatsobligaties oploopt en demonstranten elk weekend de straat opgaan om juist meer overheidsuitgaven te eisen, bijvoorbeeld voor onderwijs? Veel economen houden hun hart vast. Frankrijk heeft een staatsschuld van 3,6 biljoen euro en dit jaar bedraagt het begrotingstekort 6,5 procent.

Er zijn tal van redenen voor dat tekort en die schuld. Er moet meer geld worden uitgegeven aan defensie bijvoorbeeld en ook de pensioenleeftijd is in Frankrijk verhoudingsgewijs vrij laag. Maar over één enorme uitgavenpost gaat het in de debatten over de Franse economie maar vrij weinig: de enorme subsidies voor het Franse bedrijfsleven. De Volkskrant schrijft erover:

“Lange tijd was de miljardensteun aan Franse bedrijven een blinde vlek in het begrotingsdebat. Tot vorig jaar twee Franse onderzoeksjournalisten ontdekten dat de belastingvoordelen, de directe staatssteun en de vrijstelling van sociale premies voor bedrijven de overheid jaarlijks 270 miljard euro kost.”

Het nut van die overheidssteun is op z’n best mistig en vermoedelijk zelfs schadelijk. Een deel van de subsidies is bijvoorbeeld zo vormgegeven dat het voor bedrijven aantrekkelijk is om hun werknemers zo min mogelijk te betalen – anders verliezen ze de staatssteun.

Toen Emmanuel Macron in 2017 aantrad als president, lag de Franse staatsschuld nog onder de 100 procent, inmiddels bedraagt die 120 procent. Volgens onderzoeksjournalist Caroline Michel-Aguirre (auteur van ‘Le grand détournement’) is die schuldenexplosie voor een groot deel het gevolg van de subsidies voor bedrijven.

De Belgische krant De Morgen stelt vast dat de demonstranten het werk van Michel-Aguirre kennen. Zo is “er een groeiende groep jongeren en volwassenen die de neoliberale besparingslogica grondig beu is”.

“Deze groep trekt vreedzaam en op democratische wijze de straat op, vanuit het groeiende besef dat het motto ‘er is geen alternatief’ voor besparingen almaar valser klinkt. Dankzij het gedegen werk van onderzoeksjournalisten, goed geïnformeerde en georganiseerde vakbonden en burgercollectieven leren mensen dat er alternatieven zijn.”

Deze activisten stellen vast dat er blijkbaar geen 10 miljard euro beschikbaar is voor investeringen in onderwijs, maar dat de Franse overheid tegelijkertijd weigert om de winsten van het Franse gas- en oliebedrijf TotalEnergies (meer dan 11 miljard euro in het eerste half jaar) zwaarder te belasten nu die door het dak gaan dankzij de Iran-oorlog.

TotalEnergies is bepaald niet het enige grote bedrijf waar het geld over de plinten klotst. Met de Franse overheidsfinanciën mag het dan niet zo goed gaan, de grote Franse ondernemingen boeren nog altijd goed. Van de 25 meest waardevolle Europese bedrijven zijn er zeven Frans. (Ter vergelijking: Duitsland komt niet verder dan vier bedrijven in de top25.)