Oud-AIVD'er Jelle Postma: 'Gematigd rechtse' partijen normaliseren extreemrechts geweld

De politieke reacties op de brandstichting bij de noodopvang in Loosdrecht schieten ernstig tekort, betoogt oud-AIVD'er en diplomaat Jelle Postma in een opiniestuk in NRC. Waar vicepremier Dilan Yesilgöz (VVD) op X schreef dat het "ontoelaatbaar" was om hulpverleners aan te vallen, repte zij met geen woord over de vijftien vluchtelingen en COA-medewerkers die zich in het brandende gebouw bevonden.

Zijn scherpste kritiek richt zich op de partijen die zichzelf als rechts van het midden beschouwen. Zo schrijft Postma:

"Ik maak me het meest zorgen over de partijen die gematigd rechts worden genoemd. Die zeggen de democratie te verdedigen, en beschouwd worden als redelijk, en als ervaren bestuurders. Zij vertegenwoordigen een groot electoraat en dragen daarmee een verantwoordelijkheid die verder reikt dan een zorgvuldig gekozen tweet. Als zij inhumaan gedrag en ideologieën normaliseren, ook door te zwijgen op het moment dat het ertoe doet, verliezen we de maatstaf."

De brandstichting staat ook niet op zichzelf, benadrukt Postma. Hij wijst op een reeks vergelijkbare incidenten in Apeldoorn, Den Bosch en IJsselstein, en legt een verband met Identitair Verzet, de Nederlandse tak van een pan-Europees extreemrechts netwerk waarvan het symbool opdook op meerdere door extremisten geterroriseerde plaatsen. De rellen zijn volgens hem geen randverschijnsel, maar onderdeel van een gecoördineerd project dat lokale onrust gebruikt als brandstof.

Eerder op de dag wist PRO-partijleider Jesse Klaver wel het beestje bij de naam te noemen. “Dit is het gevolg van onafgebroken ophitsen door extreemrechtse groeperingen”, schreef hij op Bluesky over het geweld. “Crimineel gedrag dat je niet af kan doen met zogenaamd ‘legitieme zorgen’. Het is een directe ondermijning van onze democratie. En bovendien levensgevaarlijk.”