Onze dagelijkse stomme film

Een paar weken terug stond ik bij het koffieschap in de supermarkt toen ik ineens opschrok van een medewerker die voor mijn neus stond te zwaaien. Hij had blijkbaar al drie keer 'hoi' gezegd tegen mijn achterkant, maar mijn noise-cancelling stond aan. Best wel treurig, dacht ik meteen. Er staat daar een vriendelijke medewerker die gewoon goedendag wil zeggen, en ik laat hem drie keer roepen. Ik had de supermarkt veranderd in een stomme film: ik zag hem wel, maar ik hoorde hem niet. Het zette me direct aan het denken. Als we de wereld constant op elk willekeurig moment op mute zetten, wat blijft er dan nog over van ons sociale vermogen?

Begrijp me niet verkeerd: ik vind het zelf ook heerlijk om saaie klusjes zoals de was opvouwen leuker te maken met een muziekje of een podcast. We doen die twee oortjes in onder het mom van ‘even lekker ontprikkelen’ en focussen, zonder dat je iets van een ander hoort. Maar de paradox is pijnlijk: we ontprikkelen onszelf met een andere prikkel.

Sinds wanneer zijn we gaan geloven dat de geluiden van de ‘gewone wereld’, auto's, vogels, of een medewandelaar, schadelijke prikkels zijn, maar een pratende stem direct op je trommelvlies niet? Het directe gevolg is het verlies van onze zogenaamde ‘zwakke sociale banden’. En wat doet dat eigenlijk met ons op de lange termijn? Want ja, ook ik als 'sociaal' persoon word er verdomd asociaal van.

Die oppervlakkige contacten buiten ons eigen sociale leven zijn belangrijker dan we denken. Ze zorgen voor de nodige spontaniteit op straat, maar met die oortjes in negeren we iedereen onbewust. We delen de fysieke ruimte nog wel, maar de sociale ruimte is dood; we creëren een soort collectieve drempelvrees voor elkaar.

Het ironische is dat die constante stilte ons mentaal juist kwetsbaarder lijkt te maken. Als je de werkelijkheid urenlang op mute zet, is het alsof je incasseringsvermogen verdwijnt. Je merkt het zodra de oortjes uitgaan: de wereld lijkt ineens veel te luid en te druk. We zijn zo gewend geraakt aan onze eigen gecureerde stilte, dat we moeite hebben met de gewone, rommelige werkelijkheid. Elke normale prikkel is daarna direct één te veel.

De les is wel duidelijk: we offeren die korte, random praatjes op straat veel te makkelijk op voor onze eigen bubbel, en dat is eigenlijk doodzonde. Tijd om die ‘zwakke sociale banden’ weer wat meer aandacht te geven. Dan kan ik die man bij het koffieschap de volgende keer tenminste gewoon gelijk groeten als hij mij groet, of beter nog, ben ik zelf degene die als eerste gedag zegt.