Oliereuzen profiteren fors van illegale Amerikaans-Israëlische oorlog tegen Iran

Als gevolg van de door Israël en de Verenigde Staten illegale oorlog tegen Iran, en de daaropvolgende Iraanse sluiting van de Straat van Hormuz, voelen burgers wereldwijd de gevolgen van deze olie- en gasblokkade rechtstreeks in hun portemonnee. Oliereuzen daarentegen zien hun winsten harder oplopen dan ooit tevoren. Ook Russische energiebedrijven die sinds de sancties vanwege de invasie van Oekraïne hun inkomsten zagen teruglopen, zien de miljarden in rap tempo op hun rekeningen bijgeschreven worden. Vanuit enkele Europese lidstaten klinkt de roep om deze grootste oorlogsprofiteurs de gestegen energierekeningen voor burgers te bekostigen.

De honderd grootste olie‑ en gasbedrijven hebben in de eerste maand na het uitbreken van de oorlog rond Iran samen meer dan ongeveer 28 miljoen euro per uur [herhaal: per uur, red.] aan extra winst geboekt. Dat blijkt uit een analyse van Global Witness op basis van gegevens van Rystad Energy, in opdracht van The Guardian. Door de oorlog steeg de olieprijs in maart naar gemiddeld 100 dollar (ongeveer 85 euro) per vat, wat neerkomt op zo’n 21 miljard euro aan onverwachte maandwinst voor de sector. Als die prijs aanhoudt, kunnen de totale extra oorlogswinsten tot eind 2026 oplopen tot ongeveer 217 miljard euro.

Vooral Saudi Aramco, Russische concerns als Gazprom en westerse oliebedrijven als ExxonMobil en Shell profiteren. Aramco alleen al zou bij aanhoudend hoge prijzen in 2026 circa 24 miljard euro extra verdienen. Drie grote Russische bedrijven samen komen uit op bijna 22 miljard euro, terwijl ExxonMobil en Shell respectievelijk zo’n €0 miljard en 6 miljard euro aan extra winst tegemoet kunnen zien. De hogere energieprijzen raken consumenten direct via dure brandstof en energierekeningen, terwijl veel landen tegelijkertijd brandstofaccijnzen hebben verlaagd en daarmee inkomsten mislopen voor die via de staatskas besteed worden aan publieke diensten.

Volgens de Europese Commissie bekijken meerdere lidstaten, waaronder Duitsland, Spanje, Portugal, Italië en Oostenrijk, of extra heffingen kunnen worden ingevoerd om zo consumenten te compenseren en de inflatie te beteugelen. Sinds het begin van de oorlog is de gecombineerde Europese energierekening al met 22 miljard euro gestegen.

De bedrijven die nu zo binnenlopen op de oorlog, zijn tevens de grootste saboteurs van groene initiatieven en lobby's om de klimaatcrisis te keren. Energie-experts en klimaatorganisaties zeggen dat de crisis daarnaast opnieuw laat zien hoe deze totale afhankelijkheid van fossiele brandstoffen landen kwetsbaar maakt voor geopolitieke onrust.