Nu de Iran-oorlog in een impasse is geraakt, is verdere afzijdigheid door de EU geen slimme optie

Al in 2011 voorspelde ik, vrijwel letterlijk, de situatie en handelwijze van het regime in Iran zoals we die nu zien tijdens de oorlog van Israël en de VS tegen Iran. Wat we vandaag meemaken, komt in veel opzichten overeen met wat ik vijftien jaar geleden al voorspelde, namelijk: “het blokkeren van de Perzische Golf, de onmogelijkheid van het verwoesten van kerninstallaties, de schendingen van de mensenrechten, …” (zie de Volkskrant, 9 november 2011).

Toentertijd hing er een sfeer van oorlog in de lucht om het Iraanse regime ervan te weerhouden kernwapens te ontwikkelen. Omdat een aanval wijselijk uitbleef, werd een campagne opgezet om “het hoofd van de slang te vermorzelen”. De propaganda hierover, met name van de Israëlische premier Netanyahu, was exemplarisch. Deze propaganda resulteerde uiteindelijk in het overstag gaan van president Trump om samen met Israël een oorlog tegen Iran te beginnen, ondanks oppositie van meerdere leden van zijn regering. Helaas werd de oorlog verwelkomd door de zelfbenoemde oppositieleider, de zoon van de verdreven Sjah. Reza Pahlavi wilde via de oorlog en hulp van Netanyahu aan de macht komen en gaf daarmee enige fake legitimatie aan de aanvallen.

We weten inmiddels dat het regime, ondanks het elimineren van opperste leider Ayatollah Ali Khamenei en meerdere militaire en politieke kopstukken, evenals het verwoesten van veel militaire infrastructuur en civiele doelen, sterker uit deze oorlog lijkt te komen. Veel wijst erop dat het regime door deze, in zijn ogen gewonnen, oorlog agressiever is geworden. Met de benoeming van hardline-generaals van de Revolutionaire Garde op sleutelposities steekt het regime een middelvinger op naar de internationale gemeenschap en het Iraanse volk, dat massaal tegen deze opgelegde oorlog is. De aangekondigde nieuwe sancties van de VS zullen dit regime niet tot andere gedachten brengen, omdat het niets geeft om de gewone mensen in Iran.

Het regime stelt onrealistische eisen aan de VS en de internationale gemeenschap. Ook binnenlands gaat het door met het vermoorden van onschuldige burgers om het Iraanse volk onder de duim te houden. In de eerste zeven maanden van dit jaar vonden volgens het Abdorrahman Boroumand Center meer dan 901 executies plaats. Het werkelijke aantal kan veel hoger liggen, nog afgezien van het doden van duizenden vreedzame demonstranten afgelopen januari en de aanvallen op verzetsgroepen aan de grens. Het executeren van de gearresteerde demonstraten gaat dagelijks door,

De meeste EU-landen hebben zich wijselijk afzijdig gehouden van directe inmenging in deze opgelegde oorlog. Moedige lidstaten, zoals Spanje, hebben zelfs de VS niet toegestaan oorlogsmaterieel via hun grondgebied naar de oorlogsregio te vervoeren. Maar nu de oorlog in een impasse is geraakt, is verdere afzijdigheid door de EU geen slimme optie.

Europa moet zich inzetten om de patstelling te doorbreken. De hele wereld ondervindt nadelige gevolgen van de blokkade van de Perzische Golf. Europa zou zich als onpartijdige bemiddelaar, al dan niet met medewerking van de Verenigde Naties, kunnen aanbieden om de partijen bij elkaar te brengen om het doorzetten van de oorlog te voorkomen.

Hoewel het mullahregime zich door de oorlog versterkt voelt, is het in werkelijkheid zwak. Er zijn veel signalen dat het Iraanse volk het regime beu is en tegen deze oorlog is. Elk regime in oorlog heeft de steun van een deel van het eigen volk nodig om te overleven. Het mullahregime heeft alleen de steun van de binnenste kring, de Revolutionaire Garde en de zogenaamde Basij-vrijwilligerslegers. Dat is onvoldoende om een impopulaire oorlog te blijven voeren.

Europa moet ook serieus werk maken van toenadering tot de democratische republikeinse oppositie. Hoewel deze oppositie verdeeld lijkt, kunnen hun afkeer van het regime en hun ballingschap voldoende zijn om hen samen te brengen in een breed front voor een veilige en democratische toekomst van Iran en een einde aan de ongekende mensenrechtenschendingen en executies.

Een democratisch Iran is een belangrijke voorwaarde voor stabiliteit en vreedzame co-existentie in de regio. Iran moet een democratie worden waarin Perzen, Koerden, Beloetsjen, Azeri’s, Turkmenen en religieuze minderheden deelnemen aan de toekomstige centrale regering en etnische groepen een zekere mate van zelfbestuur krijgen.