Muziek om nooit te vergeten

Luister eerst. Plaats dan een link van dit artikel op al Uw sociale media. Aarzel niet.

Tot nog toe was ik al tevreden als U mijn stukjes las en er een al dan niet korzelige reactie onder plaatste. Nu wil ik voor de eerste keer meer. Ik dring er bij U op aan een link naar dit stukje/artikel te plaatsen op alle sociale media die U gebruikt. Zonder uitzondering en prompt.

Het zit zo. Deze zaterdag had zij die mij de hare noemt, zich tegen mijn lichaam genesteld en wij hadden moeite om op te staan. De radio drong nauwelijks tot ons door. Toen werden we opeens overweldigd door muziek, die als een vloedgolf door de kamere klotste.

De weergave werd afgebroken en wij bemerkten dat er een vraaggesprek bezig was met de muzikale alleskunner Orville Breeveld. Hij organiseert van 15 tot 21 juni in samenwerking met het Amsterdamse Concertgebouw het Mind the Gap festival. Breeveld legde uit dat componisten van kleur maar al te vaak in de schaduw waren gebleven. Nu kregen zij juist een podium.

De golfslag door de kamer was ontsproten aan de geest van Julius Eastman (1940-1990), een muzikaal genie, die als dakloze eindigde en waarschijnlijk aan aids is overleden. Eastman trok altijd zijn eigen plan. Hij was Afro-Amerikaans, hij was gay, hij was activist. Hij provoceerde. Omdat hij geen concessies deed aan wie of wat dan ook, werd hij altijd op een zijspoor geschoven. Langzaam maar zeker begint men zijn muziek te herontdekken.

We werden nu in meer dan een opzicht wakker. Wij dachten: dit is belangrijk. Wat we nu horen, moeten we met anderen delen.

Dat componisten van kleur nooit tot de eerste rang doordrongen of - wellicht beter gezegd - daarvan waren weggehouden, was ons wel bekend. Een jazztent, dat was allemaal prima of een gospeluitvoering maar schrijven voor een symphonie-orkest, dat ging de perken te buiten

En je denkt dan in eerste instantie aan Florence Price (1887-1053), wier werken pas nu algemeen erkenning beginnen te krijgen.

Zij was bij lange na niet de enige. Behalve Julius Eastman noemde Orville Breeveld Samuel Coleridge-Taylor (1875-1912). Hij was een Brit met een Engelse moeder en een vader uit Sierra Leone. In de beginjaren van de twintigste eeuw leek hij door te breken met grote romantische werken, die een heel eigen sound hadden. Vooral de Afro-Amerikanen herkenden zich in zijn muziek. Coleridge-Taylor maakte dan ook tournees in de Verenigde Staten waar president Teddy Roosevelt hem uitnodigde voor een diner op het Witte Huis. De enige andere persoon van kleur die deze eer te beurt viel, was bij mijn weten Booker T. Washington.

De roem van Coleridge-Taylor beklijfde niet. Nu wordt hij voorzichtig herontdekt en leren wij begrijpen waarom hij in zijn tijd met Mahler en Dvorzak vergeleken werd.

Volgens mij hebben in ieder geval in Europa weinig mensen van deze twee muzikale genieën gehoord. En elders op de wereld zal het evenmin overhouden. En evenmin van andere componisten met - laat ik het maar zeggen - de verkeerde huidskleur. Elders op de wereld zal het net zo min overhouden.

Vandaar dat het zo noodzakelijk is hun werk te laten klinken. Daar kunt U aan meewerken door dit stukje te  te delen met Uw vrienden op Vacebook, Bluesky, Substack en X, enzovoorts. Het is een noodzakelijk werk. Aarzel niet.

Beluister hier de golven pianomuziek van Julius Eastman. De provocerende titel luidt evil nigger, want Eastman wist precies hoe velen hem of de mensen die op hem leken, zagen. En deze held van de muziek kende geen genade.

Samuel Coleridge-Taylor is heel andere koek. Daar is geen woede bij. Dit is een vioolconcert:

Hier informatie over het Mind the Gap Festival.

Voor het overige ben ik van mening dat het toeslagenschandaal niet uit de publieke aandacht mag verdwijnen en de affaire rond het Groninger aardgas evenmin zeker nu de laatste putten open blijven en Friesland zo'n schandelijke compensatie geboden krijgt voor het toestaan van nieuwe winningen.

Beluister Het Geheugenpaleis, de wekelijkse podcast van Han van der Horst en John Knieriem over politiek en geschiedenis. Nu: waarom je moet oppassen met oranjefans