Logo Joop
De opiniesite van BNNVARA met actueel nieuws en uitgesproken meningen

Lof der menselijkheid

  •  
24-04-2015
  •  
leestijd 5 minuten
  •  
69 keer bekeken
  •  
BNNVARA fallback image
Zolang we de Armeense genocide niet erkennen en ons niet distantiëren van de mensen die deze misdaden hebben gepleegd, zullen we deze last nog een hele tijd moeten dragen als Turken en Koerden
Het is vandaag precies een eeuw geleden dat het startsein werd gegeven voor een groot menselijke drama in het Ottomaanse Rijk. De genocide op de Armeniërs; een eeuw lang verdriet, ontkenning en haat. Ik vind een eeuw ontkenning en haat veel te lang. Toen we de serie Bloedbroeders maakten, heb ik van tijd tot tijd getwijfeld of er een vooropgezet plan was om alle Armeniërs te vernietigen. Ik zocht naar argumenten om te verklaren waarom het was gebeurd en dat het vooral een samenloop van omstandigheden zou zijn geweest. Bij alles zei ik “ja maar”. Na een tijdje kwam ik erachter dat ik bezig was om mijn eigen boodschap te brengen en dat ik niet meer luisterde naar wat de ander, in dit geval de Armeniër, zei.
Zolang we niet erkennen wat er is gebeurd en ons niet distantiëren van de mensen die deze misdaden hebben gepleegd, zullen we nog een hele tijd deze last moeten dragen als Turken en Koerden. En het lijkt erop dat de last met het verstrijken van de tijd alleen maar zwaarder wordt, want de last geven we door van generatie op generatie.
Weggevaagd De plekken die we voor de documentaireserie Bloedbroeders hebben bezocht waren het stille bewijs dat de Armeniërs in het gebied hebben gewoond, generaties lang, nog voordat de Turken er kwamen in de elfde eeuw na Christus. De ruïnes, de gebroken chatsjkars (traditionele Armeense gedenktekens), de Armeense tekens op de muren van Turkse huizen, dorpsnamen die zijn veranderd, geassimileerde Armeniërs of Turken, die niet weten dat ze een Armeense voorouder hebben. Tussen al die grote en kleine brokken heeft zich een grote en dramatische geschiedenis afgespeeld. De Armeniërs zijn weggevaagd uit dit gebied, uitgewist, alsof ze hier nooit hebben gewoond. Maar onder elk stuk puin schuilt een schat aan informatie, ook al zijn zij er fysiek niet meer.
Niet alle sporen zijn uitgewist. Kijk bijvoorbeeld naar de belangrijkste architectonische gebouwen in Turkije, het prachtige Dolmabahçe-paleis gebouwd door de Armeense familie Balyan, die uit de geboortestreek van (bloedbroeder) Ara’s familie komt. Maar ook in de muziek: welke Turk kent het klassieke lied Bu aksam gün batarken gel niet? Mijn opa zong het altijd uit volle borst mee als het op de radio gedraaid werd. Ik heb nooit geweten dat de componist van dit alom bekende lied de Armeense muzikant Tatyos Efendi was. Ook wist ik niet dat juist de Armeniërs heel bedreven waren in het maken van de befaamde Turkse salami, pastırma. Dat het goede ambachtslieden waren, daar twijfelde niemand aan in het Ottomaanse Rijk. De beste tulum-kaas (traditionele geitenkaas) die ik ooit heb gegeten, at ik in Armenië. Ik heb zelfs een stukje kaas meegenomen naar Nederland en het laten proeven aan mijn familieleden, die dachten dat ik de kaas had meegenomen uit Erzincan. Ik hoor mijn vader nog zeggen: “Een onvervalste tulum-kaas, precies zoals het hoort.”
Krampachtig In al die jaren dat ik in Turkije ben geweest en ook in het jaar dat ik er heb gewoond heb ik dit allemaal niet geweten en ook niet gezien. Maar als je met een andere blik naar de geschiedenis kijkt en naar het land van je ouders, dan opent zich een soort derde oog. In het soefisme hebben ze het over het oog dat zich in het hart opent, waardoor je dingen veel helderder ziet. Dan zie je ook hoe sommige mensen met een grote en overtuigende zekerheid gebeurtenissen rechtvaardigen. De Armeniërs zouden de Turken hebben verraden, in de rug hebben gestoken. Zo staat het in onze Turkse geschiedenisboeken en zo gebruiken we het, of beter gezegd, misbruiken we het.
En dat doen niet alleen de Turken. Ook de Nederlanders doen nog steeds krampachtig over Nederlands-Indië en de slavernij, de Fransen over Algerije, de Japanners over de troostmeisjes, et cetera. Allemaal landen die zichzelf niet helemaal durven te confronteren met hun geschiedenis. Ik vind dat wij Turken de geschiedenis niet moeten gebruiken om ons gelijk te bewijzen, maar het verleden juist zouden moeten aangrijpen om onszelf beter te begrijpen en om de Armeniërs te begrijpen.
Vergeten Wat mij tijdens de reis erg heeft bedroefd is dat er standbeelden zijn geplaatst van moordenaars, dat er straten naar hen vernoemd zijn, wijken en zelfs scholen en ziekenhuizen. De gewetensvolle Turken die zich hebben verzet en mensenlevens hebben gered zijn vergeten, niet alleen door de Turken, maar ook door de Armeniërs. Wie kent de gouverneur van Kastamonu of die van Konya nog? Weet men wat er is gebeurd? Maar ook waar deze mannen zich tegen hebben verzet?
De geschiedenis moet herschreven worden, deze geschiedenis is van ons allemaal. Het beste van Anatolië lag in de mooie diversiteit van het gebied, zoals in de hele wereld eigenlijk. Al die verschillende mensen, al die kleuren van het leven, de geuren, de levensliederen in verschillende talen, het verschillend denken of voelen, het eten, het verdriet, het liefhebben, het vieren van iets of juist lijden door iets. Anatolië was de wereld in het klein: kleurrijk en mooi door de Turken, Koerden, Armeniërs, Grieken, Arabieren, Assyriërs, Alevieten, Ezidi’s, Tsjerkessen en alle andere etnische en religieuze groepen. Wat is het een gemis dat een aantal van die kleuren is verdwenen. Dat de mooie Armeense ambachtsmensen verdwenen zijn of de vrolijke Grieken.
Keten van harten Wij Turken zijn er echt niet beter van geworden. Onze ooit zo kleurrijke wereld is nu grijs. En dat zie je overal in het land, kijk alleen al naar de grauwe en lelijke architectuur van na 1915. Ik weet dat je niks hebt aan ‘als’-vragen, maar soms denk ik toch aan hoe kleurrijk het land van mijn ouders eruit had kunnen zien als de Grieken en de Armeniërs er nog hadden gewoond. Zoals de Perzische soefi-mysticus Rumi ooit zei: “We zijn allemaal met elkaar verbonden door een keten van harten.” Als en wanneer een van die schakels wordt verbroken, wordt er ergens anders weer een toegevoegd. Die keten tussen Armeniërs en Turken is honderd jaar geleden verbroken, maar ketens zijn er om hersteld te worden. Nog een eeuw met haat en nijd, naast en langs elkaar heen leven heeft geen zin – dat mogen en kunnen we de komende generaties niet aandoen.
Wij Turken zullen moeten erkennen dat er verschrikkelijke dingen zijn gebeurd en de Armeniërs moeten ons kunnen vergeven. We mogen nooit vergeten, zodat de geschiedenis zich niet herhaalt. Laten we daarom elkaar omarmen, uit het hart, intens en liefdevol. Laten we de grenzen tussen Armenië en Turkije opengooien, zodat we opnieuw kennis kunnen maken met elkaar zoals in de elfde eeuw, toen de Armeniërs de deur naar Anatolië openden voor de Turken. Laten wij Turken nu in de eenentwintigste eeuw de deur voor de Armeniërs naar Anatolië en de berg Ararat openen. Muren, hekken, prikkeldraad en grensafscheidingen zullen ooit verdwijnen, die houden niet eeuwig stand.
Aflevering 6 van Bloedbroeders ‘Op zoek naar verzoening’ zie je zondag 26 april om 20.15 uur op NPO2

Meer over:

opinie, wereld
Delen:

Praat mee

Onze spelregels.

Omschrijving *

Typ hier je reactie...


0/1500 Tekens
Bedankt voor je reactie! De redactie controleert of je bericht voldoet aan de spelregels. Het kan even duren voordat het zichtbaar is.

Reacties (10)

JanVG2
JanVG2
24 apr. 2015 - 16:07
Een goed verhaal!! Maar wat de diversiteit betreft moet ook vermeld worden dat in 1915 en daarna ook de genoemde Assyriers voor het gemak gelijk ook werden `meegenomen'. Ze werden gedecimeerd en hele landstreken - bijv Hakari - `gezuiverd'. Het waren er maar een `paar honderdduizend' omdat de gemeenschap veel kleiner was ...
JoopSchouten2014
JoopSchouten2014
24 apr. 2015 - 16:07
Lof der Slimheid. https://www.youtube.com/watch?v=SQNymNaTr-Y
Bouwman2
Bouwman2
24 apr. 2015 - 16:07
Er is ook een genocide in Oost Europa geweest waarover bijna niemand het meer heeft namelijk de uitroeiing door Stalin van miljoenen Russen en Ukrainers. Die vond plaats in de beginjaren dertig. De oorzaak was honger en dat was bij de Armeense kwestie niet anders. Waarom wordt geweld van een eeuw oud zo scherp veroordeeld en geweld waarvan nog getuigen over zijn onder de mat geschoven? De reden kan zijn dat Stalin nog steeds een zekere populariteit heeft, hier en in Rusland waar er van een ware Stalinrevival sprake is. Een andere reden kan zijn dat de Russische kwestie niet over religie ging, religie was mmers officieel in de ban. Hoe anders ligt dat bij de Armeense volkerenmoord. Daar ging het tussen christenen en moslims. En het is al heel lang geleden dat men liever Turks dan paaps was.
123456zeven
123456zeven
24 apr. 2015 - 16:07
Turken en Armeniers zijn "jullie".
Bibi Bezek
Bibi Bezek
24 apr. 2015 - 16:07
This is what everyone has been waiting for since the last airing of Bloodbrothers. How will Sinan, the Turkish co-presenter react to the research he conducted with his Armenian friend and co-presenter Ara about the Turkish Armenian history? This is a complex piece of research done by two friends in the search of truth about their history. Just one day before the final airing of the documentary Sinan writes to say that Turkey needs to rewrite its history: "As long as we don't distance ourselves from the perpetuators of our previous generations we will have to continue to carry their burden." I am intrigued to understand how to do this. Why? My partner is an Armenian grown up in Turkey. My best girlfriend is Armenian. I have another terrific Turkish girlfriend and our neighbours to the right and left are Turkish. They are all part of my world and as their history changes my presence changes too. What is involved when a nation rewrites its own history? I looked at my own experience as a coach with the technique of rewriting personal history. You modify and intrinsically alter the meaning of a traumatic event to strip away pain, grief or loss over childhood events. On a group scale I use family constellations to rewrite history. Family constellations break family patterns of suffering and unhappiness so that members of the family can live healthier, happier, more fulfilled lives. In a moment of insight, a new life course can be set in motion. If I transfer my knowledge back to Sinan's article I started to wonder about the practical work that Turkey needs to do in the education sector. On an emotional level I thought about what would happen if this documentary would be aired globally. Would there be Turks wondering if they had Armenian roots? Would they go in search of their personal history? What impact would that have on their family and environment? Turkey is confronted with a tremendous historic shift and on a smaller scale I can relate to this. About 7 years ago I had lunch with an Israeli and a Russian colleague. Our conversation turned to the history classes we had in school and in particular what we learned about our country's involvement in the second world war. I don't have fond memories of this conversation. I was angry for what "their" history books accused the Germans of in addition to all the things we had done wrong anyway. I got defensive by telling them the "truth" how I had been told in school. Then I got confused cause nothing added up and eventually I was shocked how my "universal" truth was shattered within half an hour. It was just last year when I looked at the history of my own family that I realized that war brings out perpetuators and victims - at the same time. I felt anger, shame and sadness for this shared family history. This is not the truth I had lived by. My process of acceptance took its time because unconsciously we all remain loyal to unspoken family dynamics that work invisibly. I can relate to a Turkish person who has never had access to the information we have today and is now confronted with a different truth. I can believe that there are pockets of not knowing if there are educative pockets of not sharing. For many years Armenians living in Turkey chose not to talk about their history out of fear, a conscious choice of a survival technique. What I like about Sinan's article is that he is not looking at the question of collective guilt, an aversive emotional reaction following an event but he is looking at collective growth which is associated with an insight that brings understanding, empathy and forgiveness for a situation. This is a gift we want to bring to all the tribes and nations who still hold on to fighting and killing as a means of existence. We are not getting better by feeding hate and ignorance. These large scale life events are not a punishment and the cause of more anger. No, they are challenging us to question how we do what we do, to learn and to grow. Healing comes if we acknowledge the reality without judging. The forgiveness we can bring today will impact the healing of all living and deceased human spirits restoring their strength and dignity. So, after researching and writing this peace for 3 hours I feel we can do our share by growing the collective consciousness by bringing awareness and insight on all levels. We can create space for better things to grow by removing the artifacts that manifest the old. We can be patient and allow time for new information to penetrate, integrate and heal. And personally I don't want to be afraid to be the voice that needs to be heard and offer my holding hand when someone is in pain.
Sardar2
Sardar2
24 apr. 2015 - 16:07
“De geschiedenis moet herschreven worden, deze geschiedenis is van ons allemaal.” “Onze ooit zo kleurrijke wereld is nu grijs. En dat zie je overal in het land” Dat heet natievorming, naar het westerse voorbeeld van nationalisme. Zonder was ook geen Turkije ontstaan op de ruines van Ottomaanse rijk. De kleurrijke Anatolië was dankzij Ottomaanse rijk ontstaan en daarmee is ook begraven. Alsof Armenië niet zonder soortgelijke gevallen tot stand is gekomen. Ook nu het streven naar die kleurrijke Anatolië zal nooit terug komen als de Turkse nationalisme niet overboord gegooid is en dat kan niet als nationalisme nog er de dienst uitmaakt. Zelfs in de Europese continent, de moedercontinent van natiestaten, geldt nationalisme nog steeds als een sterke homogeniseringskracht achter beleid om kleurlingen en vreemden te benadering. De Armeense genocide zal ook bij turken ooit in geschiedenisboeken komen te staan, als de samenleving zelf is praktisch opengegaan voor andere kleuren, geuren en smaken. Voorlopig is het een beladen politieke en juridische issue.
Herdershond2
Herdershond2
24 apr. 2015 - 16:07
Beste Sinan, Zojuist de laatste aflevering van 'Bloedbroeders' gezien. Een prachtig project, maar wat de meeste indruk op mij maakte was jouw ontmoeting met die 104-jarige overlevende van de genocide. Prachtige televisie! Ik werd er echt heel diep door geraakt... al ben ik als autochtone Nederlander niet eens 'partij' bij deze tragedie. Ik hoop dat je droom ooit uitkomt; dat de wonden zullen genezen en de hekken, het prikkeldraad en de wachttorens ooit zullen verdwijnen. Eerste stap in dat proces is erkenning door Turkije voor hetgeen er gebeurd is. Hopelijk volgt daaruit een kettingreactie van positieve ontwikkelingen. Van beide kanten. Tenslotte: petje af voor jouw vermogen tot zelfreflectie. En wat een steengoed programma van jou en Ara! Hartelijke groet, Isar
ton14024
ton14024
24 apr. 2015 - 16:07
Turkije onder Erdogan zal dit niet erkennen. Er heerst echter consensus wereldwijd. Nederland zal er goed aan doen deze genocide nu te erkennen. Alleen met gemeenschappelijke uitgangspunten kunnen duurzame afspreken gelden. Turkije zal vroeg of laat moeten zwichten.
JoopSchouten2014
JoopSchouten2014
24 apr. 2015 - 16:07
Ik volg Bloedbroeders. Nog één te gaan. Zondagavond de Finale. Nu al een historisch filmdocument met gelaagdheid vol eerlijke emoties en diepgang. Een odyssee van twee cyclopen die samen de werkelijkheid zien. Bedankt daarvoor Sinan. En hiervoor.: https://www.youtube.com/watch?v=4gDgLZpWlO8 Het lijkt ook op Griekse muziek. Als ik me aan 'De Nederlander' zou willen spiegelen zijn jullie het. De thee staat klaar.
1 Reactie
Qizilbash
Qizilbash24 apr. 2015 - 16:07
Het is dan ook Grieks-Turkse muziek stijl, geschreven met de originele tekst in het Turks. Griekse muziek en Turkse muziek uit de west-kust lijkt op elkaar en is in heel veel gevallen zelfs precies hetzelfde (tekst in verschillende talen). Buiten dat Tatyos Efendi zelf Armeens is, is dit liedje niet Armeens. Armeense muziek lijkt meer op/is hetzelfde als Oost-Turkse en Koerdische muziek. Onnik Dinkjian https://www.youtube.com/watch?v=GtK8K13ib7Y
Woeki Hypo
Woeki Hypo
24 apr. 2015 - 16:07
Lof der menselijkheid. Mooi stuk van de schrijver. Over het verleden met gevolgen voor het heden. Tegen de huidige tijdgeest in. Een tijdgeest die geen pluriformiteit wil, geen alternatieven, geen multiculturaliteit, geen tolerantie. Alle negatieve krachten in het Westen van voor de oorlog zijn tegenwoordig weer dominant. Het zijn krachten van oorlog, o.a. straffen en kei harder straffen, tegen hen die onder liggen. Trappen naar beneden en zelf de trap naar boven. Oorlog en plundering, middel en doel, verdelen en heersen, sadisme en egoïsme, maximaal. Het is ook een negatieve wetenschap 1), de neoliberale economie. Een beweging vanuit gestudeerde elites, die hun eigen macht en profijt willen, invloed van boven naar beneden. Ondanks herdenken en vieren op 4 en 5 mei, want gestudeerden *) leren niet van de geschiedenis, wetenschap *) leert niet van wetenschap, in een positief ethische zin. De geschiedenis herhaalt zich, via groei, macht en profijt, maximaal. Woeki Hypo is gematigd liberaal. P.S.: *) Sommigen uitgezonderd. 1) Er is ook positieve wetenschap, (bijna) objectief of met moraal.
1 Reactie
JandeBoer2
JandeBoer224 apr. 2015 - 16:07
"Een tijdgeest die geen pluriformiteit wil, geen alternatieven, geen multiculturaliteit" Rechts sprak zich altijd zijn afkeer uit tegen tegen "eenheidworst", maar wil nu iedereen wel in een monocultuur persen, nl. in de enige echte Moreel Superieure Westerse Verlichte Christelijke (*1) Cultuur. Zeker meer aan te verdienen. Ad *1: nou vooruit, ik geloof dat de joden - uit schuldbesef voor de holocaust, voortkomend uit diezelfde Superieure Cultuur - ook mee mogen doen, dus "Joods-Christelijke" heet het dan, maar iets religieus moet er wel inzitten - onze god is immers de beste.

Altijd op de hoogte blijven van het laatste nieuws?

Meld je hieronder gratis aan voor Joop NL. Iedere donderdag een selectie opvallende nieuwsverhalen, opinies en cartoons in je mailbox.

BNNVARA LogoWij zijn voor