Laat studenten in afzondering zonder hulpmiddelen essays schrijven

Het China van de keizers wijst de weg.

Afstudeerscripties en stageverslagen zijn niet zonder meer bruikbaar om studenten te beoordelen zoals vroeger. De kans is te groot dat je een handig samengesteld AI-document krijgt voorgelegd, schrijft de NRC in een grote reportage.

"Je weet niet meer wat je aan het beoordelen bent, de student of de chatbot", luidt de kop. Dan volgt het verhaal van een student die bij het College van Beroep voor de Examens (CBE) een zaak tegen de Universiteit van Amsterdam won nadat die haar scriptie had afgewezen als product van kunstmatige intelligentie. 

Examinatoren zitten met de handen in het haar. Ook al omdat de chatbots steeds betere resultaten opleveren. Een verbod valt in de praktijk niet te handhaven.

Het antwoord is eenvoudig.  Je moet daarvoor terug in de geschiedenis. Op de middeleeuwse universiteiten speelde het dispuut een grote rol. Daaraan kon je de intelligentie en de kennis van de deelnemers afmeten. Promotieplechtigheden waren geen ceremonies maar bijeenkomsten waarop de kandidaat een verschrikkelijke roast onderging doordat professoren en andere leden van de academische gemeenschap vraag na vraag op hem (vrouwen mochten niet meedoen) afvuurden. Als de promovendus dat allemaal doorstond, volgde de toekenning van het doctoraat maar dat was absoluut geen gelopen race zoals tegenwoordig.

In het keizerlijke China moest je een zwaar examen doen om toegelaten te worden tot bestuurlijke functies. De opdracht was het schrijven van een zeer uitvoerig essay dat was gebaseerd op de geschriften van klassieke Chinese auteurs zoals Confucius. In de tijd van de Ming-dynastie waren kandidaten daar wel een dag of drie mee bezig. Ze meldden zich bij de examinatoren, voorzien van een inktsteen, schrijfpenselen, een po voor de ontlasting en genoeg eten voor een paar dagen. Na een stevige fouillering kregen zij een cel toegewezen om het essay te schrijven. De examinatoren zorgden voor voldoende papier. Op het werkstuk kwam niet de naam van de auteur te staan maar een nummer. Ook werd het gekopieerd zodat de identiteit van de auteur ook via het handschrift niet te herkennen viel. Zo hoopte men een objectieve beoordeling te bereiken.

Overigens ontwikkelden de studenten in de loop der eeuwen allerlei ingenieuze manieren om toch spiekbriefjes binnen te smokkelen. Dat was streng verboden. Je moest de kennis in je hoofd laten zien. Daar hoorde bij dat je de klassieken correct kon citeren.

Om voor dit examen te slagen hadden de deelnemers dus een enorme parate kennis nodig en inzicht. Er bestonden ook voorschriften met betrekking tot de opbouw van het essay maar die doen er hier niet toe.

Instellingen voor onderwijs zouden hierop terug kunnen grijpen. Kandidaten voor het examen moeten al hun bezittingen en kleren achterlaten in een kluis. Daarna trekken zij een examenkostuum aan zonder zakken. Ze passeren een poortje zoals je die ook op Schiphol vindt. Daarna krijgen zij een cabine toegewezen om hun essay te schrijven. Het onderwerp wordt voor aanvang van het examen opgegeven. De computer heeft geen aansluiting op het internet. Er is geen enkele mogelijkheid om USB-sticks of wat dan ook in deze computers te steken. De examenruimte wordt afgeschermd tegen signalen van buiten.

De kandidaten moeten hun essay schrijven op grond van de kennis in hun hoofd. Literatuur mag niet worden meegenomen op welke manier dan ook. De examencommissie zorgt voor voldoende eten en drinken. De cabine biedt een bed en een toilet.

Dit is de enige manier om door middel van een geschreven werkstuk vast te stellen of studenten voldoende kennis en vaardigheden hebben om zelfstandig hun vak uit te oefenen. Naast practica waar continu hun functioneren wordt gemonitord.

Als het er niet om gaat het kunnen van personen te meten, moet het kundig gebruik van chatbots juist worden bevorderd. Waarom zou je zelf iets schrijven als de computer het sneller en completer kan. Denk aan ambtenaren die over een bepaald onderwerp een discussiestuk willen schrijven. Of onderzoekers die een verslag af moeten leveren van hun bevindingen, bijvoorbeeld in het kader van research and development. Als beoordeling geen rol speelt, zijn chatboxen en AI een machtig hulpmiddel.

Je kunt je afvragen of dit soort toepassingen niet tot een terugkeer van de massawerkloosheid leiden. Of tot een verdomming van de mens. Die kans is reëel. Maar daar gaat dit stuk niet over.

Voor het overige ben ik van mening dat het toeslagenschandaal niet uit de publieke aandacht mag verdwijnen en de affaire rond heet Groninger aardgas evenmin zekern u de laatste putten open blijven.

Beluister Het Geheugenpaleis, de wekelijkse podcast van Han van der Horst en John Knieriem over politiek en geschiedenis. Nu: Dubai, kun je er wat van leren of juist niet?