Laat hypotheekbubbel in één keer leeglopen en compenseer eigenaren

De politiek stevent af op de volgende politieke treinramp: een naderende 'miljardenstrop' bij de hypotheekrenteaftrek. Kunnen we in plaats van pleisters plakken op een onuitvoerbare afbouwregeling, het niet bij de bron aanpakken? Is het niet tijd voor een reset? Schaf de HRA morgen af en dwing banken de schuldenlast te verlagen via hun publieke mandaat op schuldcreatie.

De hypotheekrenteaftrek (HRA) wordt vaak verdedigd als een steun in de rug voor de huizenbezitter, maar is in werkelijkheid een subsidie op schuld die de prijzen tot absurde hoogten heeft opgedreven. Al decennia wordt aangedrongen om deze marktverstoring op te heffen maar ook in dit dossier is vooruitschuiven de politieke praktijk. Nu de Belastingdienst dreigt vast te lopen in de uitvoering van de 30-jaarsregel, ontstaat er een uniek momentum voor een oplossing die de burger niet raakt, het systeem saneert en een miljardenbesparing oplevert.

Rechtse partijen en het aandeelhoudersbelang
Met name de VVD profileert zich als kampioen van de hypotheekhouder en de partijen ter rechterzijde gaan daar in mee. Maar wie profiteert er werkelijk van de status quo? Door de HRA koste wat het kost in stand te houden, beschermen deze partijen de gesubsidieerde rentestroom richting de aandeelhouders van banken. Ze fungeren hiermee feitelijk als politiek verlengstuk van het bankwezen, waarbij de belastingbetaler de winsten van aandeelhouders indirect subsidieert via kunstmatig hoge schulden op de bankbalans.

Privilege versus eigendom
Banken zullen ongetwijfeld wijzen op het 'eigendomsrecht' van hun vorderingen. Echter, een hypotheekschuld is geen klassiek eigendom waarvoor de bank reële waarde heeft ingebracht. Het is een vordering die is ontstaan uit een publiek privilege: de geldschepping die door de overheid aan private banken is gedelegeerd. Banken lenen geen spaargeld uit; zij creëren het bedrag met één druk op de knop op het moment dat een hypotheek wordt getekend. Voor velen die dit niet weten een magisch gegeven. Zelfstandige geldcreatie is bij wet verboden (valsemunterij) maar commerciële banken is het vergund: geld scheppen uit het niets en daar vervolgens rente voor mogen vragen.

Omdat deze vorderingen voortkomen uit een publiek mandaat, heeft de overheid niet alleen het recht, maar ook de plicht om dit privilege te reguleren in het algemeen belang. Het verlagen van de schuld is geen onteigening van privaat bezit, maar het corrigeren van een door de overheid vergund privilege dat de samenleving ontwricht en inflatie aanwakkert.

De rekensom: gelijkblijvende lasten
Het voorstel is simpel: de HRA verdwijnt per direct. Om hypotheekhouders te beschermen, worden banken bij wet verplicht de uitstaande hypotheeksom zodanig te verlagen dat de nieuwe netto maandlast gelijk blijft aan de oude situatie. De huizenbezitter merkt niets in zijn portemonnee, maar zijn schuld bij de bank verdampt voor een aanzienlijk deel.

Natuurlijk zullen banken klagen over gederfde rente-inkomsten. Maar het verlies van toekomstige winst op fictief gecreëerd kapitaal is een kleine prijs voor een stabiel financieel stelsel en een gezonde woningmarkt. Bovendien lost dit de 'miljardenstrop' van het kabinet direct op: geen administratieve chaos bij de Belastingdienst en een enorme reductie van de private schuldenlast. De Belastingdienst wordt ontlast en krijgt ruimte voor andere zaken, zoals het bestrijden van BTW-fraude. Dat ook weer tot extra inkomsten kan leiden.

Voor de samenleving ontstaat er een grote besparing want de rente-subsidie kost de staatskas ongeveer 10 miljard euro per jaar. Het zou het financieringstekort in een keer sterk terugbrengen naar 20 miljard. Nog steeds een inmens gat in de begroting.

De VVD zou deze tekortreductie moeten toejuichen. Zij werpen zich steeds op als zijnde goede bewakers van de staatskas maar laten in de praktijk miljarden wegvloeien naar zaken die het publieke belang niet dienen. Dat de Rekenkamer ernstige waarschuwingen heeft afgegeven over oplopende tekorten geeft te denken. Dit voorstel biedt de mogelijkheid in één keer duidelijk te maken dat de overheidsfinanciën bij de VVD wél in goede handen zijn. De hypotheekhouders merkt het niet in de portemonnee. Wat wil je nog meer?