Het kabinet zet de bijl aan de wortel van de rechtsstaat als het nog verder bezuinigt op de rechtspraak. Dat zegt Frits Bakker, voorzitter van de Raad voor de Rechtspraak, tegen de NOS. Bakker is in onderhandeling met minister Van der Steur (Veiligheid en Justitie) over de begroting van de komende jaren.
De rechtbanken zijn slachtoffer van een bezuinigingsplan , opgesteld door het kabinet Rutte II in 2012. In tegenstelling tot het Openbaar Ministerie en de politie, hoefde de rechtspraak niet direct zijn bezuinigingen door te voeren. De bezuinigingen, 120 miljoen euro, hoefden pas in 2016 in te gaan en zullen doorwerken tot 2020. Wel vond in 2013 al een flinke reorganisatie plaats, waarbij Nederland van negentien rechtbankarrondissementen terugging naar elf. Ook werden 23 van de 55 rechtbanken gesloten.
Uit het donderdag verschenen jaarverslag van de rechtbanken en gerechtshoven in Nederland blijkt nog niet dat rechtszaken langer blijven liggen als gevolg van die bezuinigingen. Maar, zo verklaart Bakker, dat heeft vooral te maken met de ‘enorme loyaliteit’ van rechters. ‘Ze zullen altijd proberen een zaak te behandelen.’
"Rechters plegen roofbouw op zichzelf. Het is normaal dat ze 50 procent overwerken. Dat kan niet continu. Dan gaat onherroepelijk de kwaliteit van hun werk naar beneden."
Bakker wil dat de minister voor de rechtspraak een uitzondering maakt binnen de begroting, zodat de rechterlijke macht niet met de politie en het gevangeniswezen hoeft te concurreren voor wat extra budget.
"Het is niet de minister die kan bepalen hoeveel tijd er aan een strafzaak wordt besteed. In de praktijk blijkt het toch zo te zijn, dat is net ook vastgesteld door de Rekenkamer, dat het budget van de minister meer leidend is voor de vraag hoeveel geld wij krijgen dan dat objectieve en onafhankelijke systeem."
Econoom en jurist Antonie Kerstholt noemde op Joop.nl de openlijke kritiek van rechters al een wake-up call : ‘Een verantwoordelijke overheid dient openlijke kritiek van rechters altijd serieus te nemen. Openlijke kritiek is vanuit die beroepsgroep gezien slechts te kwalificeren als een absolute noodkreet. Niet meer of minder.’
Voor Frits Bakker is het duidelijk welke kant de Nederlandse rechtspraak opgaat als rechters gebonden zijn aan een beperkt budget:
"Samenleven in dit land is niet mogelijk als we niet een onafhankelijke rechter hebben die geschillen beslecht, die zegt hoe de wet in elkaar steekt en aan welke regels ook de overheid zich moet houden. Dan leggen we de bijl aan de wortel van de rechtsstaat. "