Jetten kan de domheid met WIA-uitkeringen nog net repareren

Het minderheidskabinet Jetten maakte de ene valse start na de andere. Nog voordat het gezelschap op het bordes staat, maakt het al een gigantische blunder. Dat is het voornemen de WIA (Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen) te ontmantelen omdat die te ingewikkeld is om uit te voeren. Althans, dat is een van de argumenten om het volledig afgekeurde werknemers zo moeilijk mogelijk te maken. Nieuwe gevallen worden getroffen door een cumulatie van verlagingen in hun uitkering zodat ze er honderden euro's par maand op achteruit gaan. Lekker is dat, als een vonnis van de dokter je volstrekt kansloos heeft gemaakt op de arbeidsmarkt en je ondanks je chronische beperkingen - bijvoorbeeld door een hersenbloeding - toch probeert een baan te krijgen. Voor je het weet zit je in de schuldsanering, als je niet al dakloos wordt.

De ontmanteling gaat per 2030 in. Als de rechter er inmiddels geen stokje voor gestoken heeft, want juridisch schijnt deze bezuiniging aan alle kanten te rammelen. Het zou verbazingwekkend zijn als de opstellers van het regeerakkoord - zich krommend onder de zweep van de bezuinigingen die de VVD gedurig laat knallen - hebben beseft wat zij aan gaan richten. 

Van buitenaf gezien oogt een kabinetsformatie als een zwarte doos. Binnen zit een allengs uitdijend gezelschap van zogenaamde deskundigen een kloppende rekensom te maken op grond van eerder tot stand gekomen afspraken. In het geval van Jetten I is dat: we verhogen het defensiebudget en vinden het benodigde geld zoveel mogelijk door elders op de begroting te korten.

Dat de onderhandelingen plaats vonden in zalen zonder ramen is tekenend. Het publiek kan niet bij de zwarte doos naar binnen kijken maar een blik naar buiten werpen, naar de realiteit, is net zo goed onmogelijk. Zo blijkt dan dat, zonder dat je het zelf beseft, de vrucht van je rekenwerk is dat je de mensen die het het minst verdienen, het hardste treft.

Gelukkig is het nog niet te laat. Het kabinet Jetten kan het constituerend beraad meteen gebruiken om deze voornemen te schrappen. Er zit een zekere grootsheid in de erkenning dat je niet goed hebt opgelet en tijdens de persconferentie verklaart: "Beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald". De premier kondigt vervolgens aan dat er naar andere oplossingen zal worden gezocht, ditmaal zonder de onrechtvaardigheid die door deze fout is ontstaan. Daarna biedt hij zijn verontschuldigingen aan.

Dat schept vertrouwen. Dat zou herstel van de schade betekenen.

Maar voortstappen op deze dwaalweg betekent dat  deze minderheidsregering net zo´n misgeboorte is als het zogenaamde extraparlementaire kabinet Schoof. Aan de vruchten herkent men namelijk de boom en dit is een vrucht die wel heel erg stinkt. Het is te hopen dat Jetten en zijn mensen dan zo snel mogelijk uit hun politiek lijden worden verlost.

Een land waarin je gestraft wordt voor chronische ziekten en invaliditeit is niet waard om voor te vechten. Een hardnekkig en hardleers kabinet brengt daardoor de veiligheid in gevaar ondanks alle investeringen in wapentuig.

Voor het overige ben ik van mening dat het toeslagenschandaal niet uit de publieke aandacht mag verdwijnen en de affaire rond het Groninger aardgas evenmin zeker nu de laatste putten open blijven en Friesland zo´n schandalige compensatie wordt geboden voor het toestaan van nieuwe winningen.

Beluister Het Geheugenpaleis, de wekelijkse podcast van Han van der Horst en John Knieriem over politiek en geschiedenis: Nu: wie profiteert van de verhoogde defensiebegrotingen?