Is te voorkomen dat het verleden zich steeds herhaalt?

Nico schrijft een serie over oorlog, dit is aflevering 125

Als we onze daden uit het verleden tegen het licht houden, schieten we vaak in dezelfde reflex. Of het nu gaat om ons koloniale verleden, Srebrenica of Afghanistan. Een interessante vraag is in hoeverre wij daarop al in actuele conflicten, zoals de Russische invasie in Oekraïne of de genocide in Gaza, op kunnen anticiperen. Zodat we voorkomen dat we steeds achteraf moeten erkennen dat we beter hadden moeten handelen. Welkom bij dit gedachtenexperiment. En hoe oprecht zijn we wanneer we erkennen dat we het beter hadden moeten doen?

Neem het onderzoek naar de koloniale daden van ons Koningshuis. Koning Willem-Alexander was zo dapper om dat onafhankelijk te laten onderzoeken. Aan het licht kwam hoe het Koningshuis in het verleden bij het kolonialisme betrokken was. Aan de uitbuiting van Nederlands-Indië verdienden de Oranjes 576 miljoen euro (bron: AD 3/10/2026) De koning reageerde gepast op alle kritiek. Wat mij vooral opviel was zijn opmerking dat het ontbroken had aan tegendraads leiderschap.

Regelmatig vragen wetenschappers en critici zich af waarom kolonialisme wel kan of kon worden opgelost en oorlog niet. Oorlog zou moeilijker op te lossen zijn omdat de achterliggende oorzaken constant verschuiven.

Terug naar het gedachtenexperiment. Hoe zouden we nu al beter op Oekraïne en Gaza kunnen anticiperen. Ex-generaal Mart de Kruif vroeg zich gisteren op tv af of het westen wel bereid is om voldoende offers te brengen om Poetin tot vredesonderhandelingen te bewegen. Amerika steunt Oekraïne niet of nauwelijks meer en Europa zou meer moeten doen. En ondanks de wapenstilstand die op papier sinds oktober 2025 tussen Israël en Hamas bestaat is er sprake van aanhoudend geweld. We zijn er getuige van dat Gaza verder vernietigd wordt en er zijn al honderden doden bijgekomen. Waarom stoppen Europa en Nederland bijvoorbeeld niet met het importeren van Israëlische wapens? Het domste blijk van een neutrale opstelling jegens Israël is wel het besluit van de NPO om weer mee te doen aan het Eurovisie Songfestival. Hoplelijk weigeren zangeressen en zangers om die rol volgend voorjaar te vertolken. De suggestie van Willem-Alexander om tegendraads leiderschap te tonen is ook waard om overwogen te worden.