Is Musks imperium het grootste kaartenhuis uit de geschiedenis van de mensheid?

De vier gevaarlijkste woorden voor beleggers zijn “This time it’s different”, zo luidt een bekende beurswijsheid. Als goeroes beweren dat alles anders is dan je altijd dacht en dat oude economische wetten nu even niet meer gelden, dan moet je als investeerder op je tellen passen. Dan dreigt het gevaar van een financiële zeepbel. En het kenmerk van zeepbellen is dat ze vroeg of laat een keer klappen.

Experts waarschuwen nu al een tijdje voor de torenhoge waarderingen op met name de Amerikaanse aandelenbeurzen. Zo staat de zogeheten Shiller-index, die de Amerikaanse aandelenprijzen afzet tegen de bedrijfswinsten van de afgelopen tien jaar, op het hoogste punt sinds het uiteenspatten van de dotcom-zeepbel.

Dat kan niet eeuwig goed blijven gaan, zou je denken. Maar vooralsnog trekken de beurskoersen zich weinig aan van dergelijk pessimisme. Trumps handelsoorlog, het afsluiten van de Straat van Hormuz en de energiecrisis die in Azië al grote gevolgen heeft, lijken beleggers nauwelijks te deren.

Economie is namelijk ook een verhaal, en het dominante verhaal is nu dat we dankzij AI aan de vooravond staan van een economische omwenteling die zijn weerga niet kent. De beursgang vrijdag van Elon Musks SpaceX past prima in die overtuiging. Musk heeft zijn ruimtebedrijf de afgelopen tijd omgekat tot een AI-bedrijf. En de plannen die de boreale biljonair daarmee heeft zijn hallucinant, blijkt uit een opsomming in de Volkskrant:

“[D]e rijkste man ter wereld wil, zo claimt hij, AI-datacenters in een baan om de aarde brengen, fabrieken neerzetten op de maan, mijnbouw bedrijven op asteroïden, marskolonies oprichten en ‘het licht van het bewustzijn tot in de sterren laten reiken’. Op de langere termijn moet de mensheid worden behoed ‘voor het lot van de dinosaurussen’ door stappen te zetten richting een beschaving van ‘Kardashev Type 2-status’. Dat houdt in dat de mens alle energie van de zon in zijn geheel weet te benutten.”

Dat klinkt allemaal nog vele malen krankzinniger dan de businessmodellen van de dotcom-bedrijven die begin deze eeuw roemloos ten onder gingen. Net als die bedrijven maakt SpaceX overigens geen winst – het verlies bedroeg de eerste drie maanden van dit jaar 4,3 miljard dollar . Desondanks staan de beleggers in de rij om van SpaceX een van de meest waardevolle bedrijven op deze planeet te maken. Waardevoller bijvoorbeeld dan Saudi Aramco, het Saoedische oliebedrijf dat wel duizelingwekkende miljardenwinsten boekt.

Door hebzucht verblinde speculanten negeren dat Musk er een handje van heeft om zijn beloftes niet na te komen. Dat gebeurde veelvuldig bij Tesla, maar bijvoorbeeld ook bij de overname van Twitter. The New York Times herinnert er deze week aan dat Musk destijds beloofde dat de omzet zou vervijfvoudigen. De realiteit: vorig jaar daalden de advertentie-inkomsten met 65 procent. (Twitter/X maakt inmiddels ook onderdeel uit van SpaceX.)

Wie Musks raketlanceringen de afgelopen jaren een beetje heeft gevolgd, weet dat wat omhooggaat vaak ook weer een keer naar beneden komt. Anders dan bij raketten is dat moment bij beurskoersen doorgaans een stuk moeilijker te voorspellen. De miljarden die Musk vrijdag bij beleggers ophaalt, stellen hem in ieder geval in staat om nog even door te bouwen aan zijn enorme financiële kaartenhuis.

Maar misschien is het wel veel te beperkt om SpaceX te zien als een normaal beursgenoteerd bedrijf. Musks imperium heeft inmiddels meer weg van een moderne religie. Met een megalomane sekteleider die zijn volgelingen bedwelmt mijn zijn ketamine-koortsdromen. Ruimte voor twijfel is er niet. Terwijl de normale reactie op Musks praatjes over een beschaving van Kardashev Type 2-status toch zou moeten zijn: eerst zien, dan geloven.