'In een appel zitten ook suikers'

Jaren geleden tijdens mijn studie Voeding & Gezondheid gingen we met een praktijkbezoek naar een grote koekjesfabriek. Ze maakten daar ‘lunchbreaks’ (koekjes dus) voor op school en voerden een sterke marketing richting kinderen en hun ouders. Wij als studenten stelden kritische vragen tijdens de rondleiding van de diëtiste in dienst van de fabriek. Ze vertelde dat de ultra bewerkte koekjes steeds gezonder worden, en ze zei welgemeend: ‘in een appel zitten ook suikers’.

Dat is mij altijd bijgebleven. Het geeft kernachtig aan waarom je altijd kritisch moet nadenken over uitingen van mensen die belang hebben bij een product of dienst. Of misschien wel extra worden beloond als ze de werkelijkheid mooier verkopen dan hij is. 

Zo ook in de luchtvaart. Als je bij een luchtvaartmaatschappij werkt en baat hebt bij een positief imago en veel vliegconsumptie dan overdrijf je graag de voordelen en technische ontwikkelingen. Zo heeft de topvrouw van KLM Marjan Rintel de laatste jaren goede sier gemaakt bij media, Kamerleden en topambtenaren met haar verhaal over ‘stillere’ en ‘schonere’ vliegtuigen. Marjan Rintel kreeg vorig jaar een riant salaris met enorme bonus (1). Net als bij de diëtist in dienst van de koekjesfabriek is het goed om kritisch naar haar beweringen te kijken. 

Zo vertelt mevrouw Rintel bijvoorbeeld trots over de ‘stillere’ vliegtuigen van KLM. Deze nieuwe vliegtuigen zijn op papier net iets stiller, maar voor het menselijk oor is dat nauwelijks waarneembaar. Hierdoor mag er echter wel meer gevlogen worden doordat op papier de berekende geluidsbelasting afneemt. Ons beleid wordt gestuurd op een berekende hoeveelheid gemiddeld geluid over een heel jaar: geluidsbelasting. Ernstige hinder en slaapverstoring van gezinnen hangt af van aantallen vluchten en piekbelasting. De inzet van ‘stillere’ vliegtuigen gaat in de praktijk meer vliegtuigen toestaan. De (ernstige) hinder van omwonenden zal hierdoor juist toenemen (2)!  

De nieuwe vliegtuigen zijn op papier ook wel efficiënter, maar klimaat- en milieuwinst wordt compleet teniet gedaan doordat de toestellen groter worden en de luchtvaart groeit. De klimaatimpact van de luchtvaart neemt zelfs nog steeds toe (3,4). 

Bovendien geldt voor zowel ernstige geluidshinder als uitstoot dat die zo enorm zijn, dat nieuwere vliegtuigen druppeltjes op een gloeiende plaat zijn. Als we echt willen dat geluidshinder afneemt, natuur, milieu en klimaat minder worden belast moeten we minder vliegen en anders reizen. En moeten we kritische vragen stellen als vanuit de commerciële luchtvaartsector ongezonde koekjes worden verkocht als appels. 

En als pauzehap stop ik gewoon dat (bio)appeltje in de schooltas. 

1. Staat maakt bezwaar tegen bonus topvrouw KLM: ‘Echt ongepast’ 
2. ‘50% stiller’ is niet ‘stiller’: Waarom lagere geluidsmetingen bij vliegtuiglawaai niet leiden tot minder overlast
3. Nederlandse klimaatdoelen luchtvaart, CE Delft 2025
4. Nederlandse luchtvaart veruit grootste klimaatkiller van onze economie