Hoe Rusland de kunsten en de Venice Biënnale misbruikt

De jury stapte op. De Italiaanse overheid sprak zich ertegen uit. Bezoekers weigerden het met beveiligers omringde paviljoen te betreden en er waren protesten en demonstraties.

De vertegenwoordiging van Rusland op de Venice Biënnale is, kortom, controversieel - to say it mildly.

Natuurlijk had ik er als bezoeker van de previewdagen ook met een grote boog omheen kunnen lopen. Maar los van mijn nieuwsgierige aard ben ik er niet voor om de kunsten en de makers ervan op één lijn te plaatsen met de overheid van het land dat ze vertegenwoordigen. Sowieso zie ik mens en staat per definitie los van elkaar.

Er was dus, in mijn redenering, een mogelijkheid dat ik in het Russisch paviljoen oog in oog zou komen te staan met een kunstwerk dat op een of andere manier kritisch, gelaagd, hoopvol, autonoom of misschien wel gewoon heel erg goed was.

Dus ik ben gaan kijken. Langs de security, naar een installatie die in haar titel en beschrijving nog poogt poetisch te zijn. 'The tree is rooted in the sky'.

Helaas hield de poezie daarna abrupt op: harde muziek en een paar jonge mensen - met nogal schijt aan de wereld attitude -, veel alcohol, dansend. 'Takken' gemaakt van bloemen in de ruimte die (dag 1 van de tentoonstelling-preview) al grotendeels slap hingen en een trap naar een tweede etage waar middenin de ruimte een 'boom' was gemaakt van dezelfde inmiddels halfdode bloemen, met wat bankjes met flyers eromheen. Op een klein balkon stonden emmers vol tulpen: ook op sterven na dood.

Nee, ik geloof niet dat de slappe bloemen bewust als metafoor van van alles wat je zou kunnen bedenken dienden. Ik voel zelfs niet een klein beetje de neiging te zoeken naar betekenis in de geschreven informatietekst op de flyers. En dat komt niet eens doordat wie een blik op deze flyer werpt al direct kan zien dat iedereen involved, dikke schijt had aan een goede presentatie van de kunsten. Zelfs een ogenschijnlijke kopie van een pagina uit een andere publicatie (zie de paginanummers op de afbeelding) checken op overgenomen fouten voordat het naar de drukker ging zat er niet in.

De invulling van het Russisch paviljoen is, als je het mij vraagt, niks anders dan een dikke grote middelvinger naar De Venice Biënnale. En naar elke vorm van kritiek op Rusland. Niet door kunst te tonen, maar door de taal en het format van de kunsten te misbruiken.

Rusland bannen van de Biënnale is dus niet een vorm van artistieke censuur: het is het van je terrein weren van provocatieve relschoppers die er in den beginne al alleen maar waren om de boel te verzieken.