Hittegolf? In de toekomst zal dit een koele zomer zijn

West-Europa beleeft een van de warmste zomers uit de genoteerde weergeschiedenis. In Frankrijk was het met een gemiddelde temperatuur van 29,8 graden nooit eerder zo heet als dinsdag. En het wordt nog erger. In de video hierboven laat weervrouw Évelyne Dhéliat een projectie zien die ze in 2014 maakte voor het jaar 2050 op het gebied van temperatuurstijging. Die destijds voor velen onvoorstelbare voorspelling is nu reeds gerealiseerd (zie vanaf 13:20).

De gevolgen zijn schrikbarend. Tientallen mensen zijn de afgelopen dagen omgekomen door verdrinking of andere oorzaken die te maken hebben met de hitte, zoals twee kleine kinderen die door nog onbekende oorzaak opgesloten raakten in een geparkeerde auto. Veel doden, vooral oudere mensen met gezondheidsproblemen, zullen pas later in de statistieken van de oversterfte zijn terug te vinden. In meer dan de helft van het land geldt code rood, wat betekent dat de omstandigheden levensbedreigend kunnen zijn. Ook in het grootste deel van Spanje is code rood van kracht. In Italië geldt die in 15 steden.

Het Internationale Rode Kruis waarschuwt voor de gevolgen:

"De komende dagen brengen ernstige gezondheidsrisico's met zich mee," zei Mary Friel, senior klimaatbeleidsmedewerker van het IFRC, tijdens een persconferentie in Genève. "Voor duizenden mensen in heel Europa kunnen extreme temperaturen, zonder ingrijpen, snel een kwestie van leven of dood worden." Volgens het IFRC ondervinden ouderen, kinderen, zwangere vrouwen, mensen met chronische ziekten, buitenwerkers en daklozen doorgaans de "meest extreme gevolgen" van hittegolven. "Het IFRC dringt er bij mensen op aan deze hittegolf serieus te nemen en te letten op de meest kwetsbaren om levens te redden," aldus Friel.

The Independent zet op een rijtje welke medicijnen, zoals hartpillen en antidepressiva, het omgaan met de hitte bemoeilijken. De stijging van de temperatuur is ook slecht voor de geestelijke gezondheid en leidt tot een stijging van het aantal geweldsmisdrijven, schrijft Le HuffPo:

In 2013 bleek uit een onderzoek van onderzoekers van de universiteiten van Berkeley en Princeton al dat een simpele temperatuurstijging van 1°C ten opzichte van het seizoensgemiddelde voldoende was om het aantal geweldsdelicten – zoals huiselijk geweld, moorden en verkrachtingen – met 4% te laten toenemen.

Van alle continenten warmt Europa momenteel het snelst op door de klimaatcrisis. Dat komt onder meer door de hogere temperaturen in het poolgebied en het verdwijnen van de gletjsers in berggebieden, schrijft RTL News:

Heldere sneeuw en ijs weerkaatsen een groot deel van de warmte van de zon terug de ruimte in, maar wanneer ze smelten, komen donkere, warmte absorberende oppervlakken zoals land en de oceaan tevoorschijn. In andere delen van Europa, waar het in de winter vaak sneeuwde, is deze sneeuwbedekking afgenomen, waardoor donker land zichtbaar is geworden.

Wetenschappers hebben tientallen jaren gewaarschuwd voor de gevolgen van de klimaatcrisis maar de politiek nam niet de nodige maatregelen om die te voorkomen, uit angst voor ontevredenheid bij kiezers. Dat de fossiele industrie, die enorm veel geld verdient aan de oorzaken van de klimaatcrisis, het publieke debat saboteerde maakte het nog lastiger.

Het gebrek aan maatregelen doet zich nu weer voor, schrijft de Volkskrant in een reportage over de hitte in Frankrijk:

De regering ‘schiet tekort’ in het aanpassen aan extreme weersomstandigheden als gevolg van klimaatverandering, erkende de minister van ecologische transitie maandag. En dat terwijl langdurige en extreme hittegolven als deze zich naar verwachting vaker zullen voordoen. Steeds blijkt klimaatbeleid de sluitpost op de begroting. (…) ‘En dan te bedenken dat deze zomer misschien wel de minst hete zomer wordt die we vanaf nu nog gaan meemaken’, zegt taalstudente Kaila Clapot, die met haar vriend Eric Lopez in badkleding aan de kade zit te lezen.

Saillant is dat in Frankrijk nu het extreemrechtse RN van Marine Le Pen de regering verwijt dat er onvoldoende maatregelen worden genomen. De partij ontkent, net als andere ultrarechtse partijen, de klimaatcrisis en heeft zich de afgelopen decennia systematisch verzet tegen iedere maatregel om het klimaat te beschermen.

De zeer hoge temperaturen worden veroorzaakt door een zogeheten hittekoepel. Daarin kan warme lucht zich dagenlang ophopen en steeds warmer worden. De hittekoepel schuift langzaam richting Nederland. Woensdag, donderdag en vrijdag worden zeer warme dagen. De NS, die woensdagochtend al kampt met een staking, heeft aangekondigd te snoeien in de dienstregeling om storingen te voorkomen. In Groot-Britannië wordt reizigers aangeraden treinen te mijden en alleen in te stappen als het niet anders kan. Treinverkeer is extra gevoelig voor hitte omdat de treinen en infrastructuur stammen uit een tijd dat dit soort temperaturen niet voorkwamen.

Rijkswaterstaat heeft groot onderhoud aan de A27 uitgesteld omdat het te warm wordt op het asfalt om te werken. De maaltijdbezorgdienst Thuisbezorgd staakt vanwege de hitte vanaf morgen tijdelijk de bezorging. Ook andere bezorgdiensten nemen voorzorgsmaatregelen, zij het minder drastische, om de gezondheid van medewerkers te beschermen. In veel gemeenten starten de vuilophaaldiensten vroeger met hun rondes.

Scholen komen ook in de problemen door de hitte omdat lesgeven niet meer mogelijk is. Veel schoolgebouwen zijn helemaal niet berekend op de temperarturen van de klimaatcrisis. Het AD schrijft:

Om alle scholen weer up-to-date te krijgen is 1,3 miljard euro per jaar aan extra investeringen nodig. De kosten lopen hard op; vijf jaar geleden was nog 730 miljoen euro per jaar nodig. Voor dat geld kijken de scholenkoepels naar de rijksoverheid. De financiering voor nieuwe schoolgebouwen komt weliswaar van gemeenten, maar zij krijgen hiervoor weer een vergoeding van het rijk. Dat bedrag is veel te laag, zo stelt de Vereniging van Nederlandse Gemeenten die hierin samen met de scholen optrekt. (...) Volgens Marjolein Moorman (PRO) is de luchtkwaliteit in varkensstallen beter dan op sommige scholen. „Mijn vraag is toch hoeveel verantwoordelijkheid de staatssecretaris nou voelt voor het feit dat kinderen niet gewoon kunnen leren in scholen?”

De Tweede Kamer maande het kabinet tot actie maar je raadt het al.... De NOS meldt:

Staatssecretaris Tielen stelde dat de duizenden gebouwen "niet tot het rijksvastgoed behoren". Ze wees erop dat het rijk via gemeenten en via de scholen zelf al geld beschikbaar stelt voor de verbetering van gebouwen. Pro-Kamerlid Moorman pleitte voor meer regie en sprak van "incidentenpolitiek". Rooderkerk van D66 wees erop dat dit soort weersomstandigheden alleen maar vaker gaan voorkomen vanwege klimaatverandering. "Dit is het nieuwe normaal", zei Partij voor de Dieren-Kamerlid Kostic, die pleitte voor vergroening van schoolpleinen. Tielen zei daar ook voor te zijn, maar vond daar geen taak voor haar in weggelegd. "Ik kan niet bepalen wie wat doet."

De GGD organiseert ondertussen koelteplekken waar mensen kunnen schuilen voor de hitte, om ernstige gezondheidsproblemen onder burgers te voorkomen.

De hitte gaat ook 's nachts door. Het KNMI meldt in een liveblog wat de inwoners te wachten staat:

Vanaf donderdag krijgen we te maken met een aantal tropische nachten, nachten waarin de temperatuur niet verder daalt dan 20°C. Vooral de nacht van donderdag op vrijdag lijkt heel warm te worden. Voor De Bilt is de verwachting nu dat de minimumtemperatuur op vrijdag niet verder daalt dan 24°C. Nog nooit eerder sinds het begin van de metingen in 1901 was het in De Bilt zo warm in de nacht. Het huidige record is op 27 juli 2018 met 22,4°C, ruim anderhalve graad lager dus. De tot nu toe hoogste minimumtemperatuur ergens in Nederland gemeten was 24,4°C, gemeten in Deelen op 27 juli 2018.  Voor komende vrijdag wordt de hoogste temperatuur verwacht in Beek bij Maastricht met ruim 25°C. Deze verwachte minimumtemperaturen zijn zeer uitzonderlijk, ook in het huidige klimaat, maar waren in het klimaat van begin vorige eeuw zo goed als onmogelijk.

Warme nachten maken het slapen lastig, constateert El País in een reportage over hoe de hitte toeslaat in de Duitse hoofdstad Berlijn:

Lisa, 43, heeft minder geluk. Zij en haar man wonen op de vijfde en bovenste verdieping van een oud gebouw zonder airconditioning in Zuid-Berlijn. "Dat betekent dat het 's nachts niet afkoelt. Er zijn nachten dat de temperatuur in onze slaapkamer oploopt tot 28ºC en zelfs met een ventilator en het raam open, daalt die niet," zegt ze. "We hebben moeite met slapen en eigenlijk merken we na bijna zes jaar in dit appartement dat er elke zomer meer nachten zijn waarop we slecht slapen." Net als veel andere Duitsers klaagt ze dat bussen en treinen niet geschikt zijn voor dit weer. "De airconditioning is vaak kapot of ze hebben er zelfs helemaal geen," bekritiseert ze. "Ik denk dat het probleem is dat er bijna geen overgangsseizoenen meer zijn. Lange tijd was het erg koud en regenachtig, en nu is het ineens constant heet en koelt het 's nachts niet af. Het weer wordt steeds extremer."

De Volkskrant stelt dat koude dagen in de zomer tot het verleden behoren:

De Nederlandse zomers worden steeds tropischer, blijkt uit berichten en cijfers van het KNMI. Tropische (30 graden of warmer) en zomerse (vanaf 25 graden) dagen komen vaker voor, en echt koud is het bijna nooit meer. In de 20ste eeuw waren er ’s zomers gemiddeld veertig dagen waarop het kwik niet hoger kwam dan 20 graden, in deze eeuw nog geen 25. De laatste echt koele zomerdag, waarop het in De Bilt kouder was dan 15 graden, was in 2020.

En dit is nog maar het begin.