Het Loosdrechtse model van racisme en fascisme mag zich niet over het land verspreiden

Dit is geen uiting van oprechte zorgen en andere termen uit het repertoire van de goedpraters

Van een vriendelijk dorp in de buurt van recreatieplassen is Loosdrecht binnen een maand of wat getransformeerd tot een giftige gemeenschap. Dat laat de NRC in een schokkende reportage zien. Door de straten patrouilleert een burgerwacht van dertig vrijwilligers, die zich menen met scherfwerende vesten te moeten beschermen. Ze horen bij de actiegroep Defend Loosdrecht. Ze zijn herkenbaar aan blauwe kleding. Met de politie zou een vorm van samenwerking bestaan.

Na de aanval op het voormalige raadhuis door neonazistisch geteisem, mochten de nieuwe bewoners - vooral afkomstig uit de hel van Soedan - eerst van het COA niet naar buiten. De ambtenaren van deze dienst wachtten zich er wel voor hun beschermelingen formeel huisarrest op te leggen maar hun zogenaamde advies was dringend genoeg. Na deze periode mochten de asielzoekers eerst een aantal dagen onder begeleiding naar buiten. Het komt vaak genoeg voor dat Loosdrechters een foto van hen maken. Dan vinden ze zich later op waarschuwende appgroepen terug, vaak genoeg met vermelding van een of ander incident dat uit de duim gezogen is of waar ze niets van te maken hebben. De NRC laat asielzoeker Osama aan het woord, die daar een ervaring mee heeft. De krant:

“Een ander filmpje op de site van Defend Loosdrecht toont hoe Usama, Mahmoud, Mustafa en zo’n tien anderen het terrein van voetbalclub Victoria verlaten. Onder het filmpje staat: „Dat deze groep zich op plekken begeeft waar zij niet mogen komen en pas vertrekt wanneer de politie verschijnt, laat zien dat ze maling hebben aan de regels.” Het filmpje is bijna vijftigduizend keer bekeken”.

Als de bewoners van het voormalige gemeentehuis de straat op gaan, zijn er altijd wel Loosdrechters die laten merken dat ze in hun dorp niet welkom zijn.

Er zijn ook dorpelingen die er anders over denken. Dat laten ze merken door bijvoorbeeld solidariteitskaartjes te sturen of zelfs chocolade maar ze bepalen niet de sfeer in Loosdrecht. Dat doet de militie-achtige Defend Loosdrecht met zijn kennelijk ruime aanhang.

Zo zien we opnieuw hoe racisme en fascisme voet aan de grond krijgen aan de basis van de samenleving. Het Loosdrechtse model werkt. Het tuig maakt zich structureel meester van de straat.

En de politie werkt er mee samen. Van de lokale en de landelijke politiek horen wij niets. Te schijterig. Te druk met te doen of ze luisteren naar de stem van het volk.

Natuurlijk hebben de asielzoekers op geen enkele manier voor overlast gezorgd. Maar dat zijn feiten en feiten doen er niet toe, volgens een nieuwe stroming in de landelijke opiniemakerij. Het gaat om het gevoel. In dezelfde NRC staat een zogenaamd geleerd opiniestuk van de communicatiewetenschapper en filosoof Harrie van Rooij, wiens motto is “luisteren naar ruis”. Hij betoogt daarin dat de overheid, de intelligentsia en alles wat daarbij hoort het wantrouwen en de woede des volks opwekken door een bepaald taalgebruik. Dat roept volgens hem spanningen op. “Uitleg voelt als correctie, het komt van ergens uit de hoogte”. Hij concludeert:

“De uitdaging is dan ook om veel méér vormen van luisteren te ontwikkelen, zodat mensen kunnen spreken vanuit hun eigen ervaringen en vragen.

“Het betekent dat de overheid moet afkicken van de vraag ‘wat is hier onze boodschap?’. Daarvoor in de plaats moet ze vragen: ‘hoe zorgen we ervoor dat mensen zich kunnen uitspreken zonder dat wij ze onmiddellijk corrigeren?’ Dat is niet zonder risico. Want een overheid die dat doet, moet onvoorspelbaarheid verdragen. En uiteindelijk moet ze kunnen veranderen: want wat ze hoort, kan haar ideeën wel eens doorkruisen.” 

Eerder liet columniste Rosanne Hertzberger zich in vergelijkbare zin uit.

“In het publieke debat wordt niet met cobra’s gesmeten zoals in Loosdrecht en ook niet met krachttermen zoals in de SIRE-reclame of bedreigingen zoals tegen politici, maar met feiten. Dat is ook een vorm van escalatie. Intellectuele armoede bovendien. Een diep-ideologisch vraagstuk als migratie wordt platgeslagen tot de vraag wiens cijfers kloppen.”

Zij concludeert:

“Laten we toch één keer, ik smeek u, als volwassen mensen een iets diepgravender gesprek voeren over de oorsprong van onze verschillen in opvatting. Kijk niet naar je tabellen, maar kijk met interesse naar elkaar. Naar elkaars grotere mens- en wereldbeeld. Want ik denk dat dat de enige manier is om elkaar niet te verliezen.

En nee, ik heb helemaal niets om dat te onderbouwen.”

Dit zijn voorbeelden van het betere goedpraten. In een vroeger tijdvak noemde men dergelijke intellectuelen fellow travelers. De Franse denker Julien Benda schreef er een heel boek over: Het Verraad der Klerken.

Dit is geen adequaat antwoord als de vijanden van de democratie in de straten patrouilleren. Lijmen en begrip tonen geven ze alleen maar meer ruimte.

Ontwikkelingen als in Loosdrecht verdienen geen begrip maar krachtige bestrijding. Om te beginnen moet de politie tot de orde worden geroepen. Die blauw geüniformeerde burgerwacht verdient handhaving, geen faciliteren, om maar eens een ongetwijfeld door die Harrie van Rooij veroordeeld woord te gebruiken. Tenzij ze logen tegen de NRC. Liegen is immers een onderdeel van hun actiemodel. Dat blijkt uit wat Defend Loosdrecht op de sociale media plaatst.

Als nu geen streep wordt getrokken, maakt dit model van straatintimidatie, kwaadsprekerij en angst zaaien, school in heel Nederland. Dan wordt de straat veroverd door verraders van wat de oude Huizinga ooit definieerde als Nederlands Geestesmerk.

Voor het overige ben ik van mening dat het toeslagenschandaal niet ui de publieke aandacht mag verdwijnen en de affaire rond het Groninger aardgas evenmin zeker nu de laatste putten open blijven en Friesland zo’n schandalige compensatie geboden krijgt voor het toestaan van nieuwe winningen.

Beluister Het Geheugenpaleis, de wekelijkse podcast van Han van der Horst en John Knieriem over politiek en geschiedenis. Nu: het Liberaal Manifest