Het is tijd voor: bye bye big daddy

De ellende die komen gaat is veel erger dan we zagen in Oekraïne en Gaza. Dit gaat niet om een eiland. De grootste existentiële dreiging van deze eeuw en sinds de Tweede Wereldoorlog. Geen Koude Oorlog maar een 'kans' op een onvoorstelbare schok voor de wereldorde zoals we die kennen. Er moet een duidelijk signaal naar de USA komen voor het te laat is. Van I love Daddy naar Child Behave! 

Donald Trump heeft de wereld opnieuw in een gevaarlijk dilemma gemanoeuvreerd. Met openlijke dreigementen over het 'overnemen' van Groenland - diplomatiek, economisch of desnoods militair - maakt hij duidelijk dat soevereiniteit voor hem niet telt.

Bij Trump gaat het om een combinatie van eigenbelang, nationale belangen, gebrek aan zelfdwang en psychotische en psychologische factoren. De satire van hoe een president het Witte Huis betreedt en oorlog gaat liefhebben is geen grap meer.

Wat ooit werd weggezet als absurde groteske retoriek, is inmiddels een serieus geopolitiek rampscenario aan het worden. De vraag is niet langer of deze confrontatie escaleert, maar wanneer Trump met zijn trawanten achter hem de volgende volstrekt krankzinnige stap zet. En wanneer dat gebeurt, zijn de gevolgen mondiaal, structureel, ontwrichtend en ongekend.

Groenland is natuurlijk geen juridisch niemandsland. Het is een autonoom gebied binnen het Koninkrijk Denemarken en daarmee onderdeel van de NAVO. Dat maakt Trumps houding des te wranger en meer explosief. Een bom op Groenland is een bom onder een bondgenootschap.

Een Amerikaanse aanval of gedwongen annexatie van Groenland zou immers een ongekende paradox creëren. Een NAVO-lid dat militair optreedt tegen een ander NAVO-lid. Artikel 5 - de kern van collectieve verdediging - verliest dan betekenis en het treedt in werking van binnenuit. Een bondgenootschap dat zichzelf niet kan beschermen tegen zijn machtigste lid, houdt simpelweg op te bestaan. De politieke schade is nauwelijks te onderschatten. 

Ja, we moeten het iedere dag over Trump hebben, ja, steeds over Groenland, ja, de Europese en andere wereldleiders moeten Trump nu een halt toe roepen. Ja, de vrede is in groot gevaar. Groenland is het nieuwe Oostenrijk.

De Groenlandse premier heeft Trumps annexatiefantasieën expliciet verworpen, gesteund door Kopenhagen en Europese hoofdsteden. Maar dat is niet langer genoeg. Het 'daddy' en meer geslijm van alle leiders heeft gering effect. Het bangerige optreden heeft nauwelijks impact en geeft bij velen plaatsvervangende schaamte. De Chamberlain acts van Rutte en co zijn pijnlijk om waar te nemen. Zeker in het licht en donker van de historie.

Trump acteert - slechter dan Reagan maar wel effectiever - als een outlaw, Ceasar en puber die een blauwtje heeft gelopen. Hij denkt voor God te kunnen spelen in Oekraine, Gaza, Venezuela, Groenland en in eigen huis en towers. 

Hij is de wet. Zijn aanhangers vinden het geweldig zonder oog hebbend voor de immoraliteit en de catastrofes.

Want Trump gaat in eigen land en daarbuiten steeds een stap verder. De post koude oorlog impeachment politiek van de Europese Unie richting de Amerikaanse president heeft gefaald. Hij is niet gestopt en heeft nog mistens drie jaar om zijn waanzinnige plannen ten uitvoer te brengen. 

Hij blijft herhalen dat Groenland 'absoluut noodzakelijk' is voor de Amerikaanse veiligheid. Dat is geen strategische analyse, maar heel foute machtsretoriek die doet denken aan andere tijden in de geschiedenis met annexatiefantasieën die verdomd werkelijk werden.

Die houding van Trump en zijn partners in crime - het lijkt op een B-film - zijn daadwerkelijke militaire en economische acties en hebben niet alleen grote directe gevolgen maar zorgen ook voor een desastreuze precedentwerking. 

Als de Verenigde Staten het internationale recht openlijk naast zich neerlegt tegenover een bondgenoot, waarom zouden andere grootmachten zich dan nog inhouden? China kijkt mee en trekt conclusies over Taiwan. Rusland ziet zijn narratief bevestigd dat macht loont. De Baltische staten zijn in direct gevaar.

Wat komt er nog meer in deze nieuwe tijd van een hernieuwde fanatieke Trump die volledig los is geslagen en niet langer wordt gecontroleerd door het Congres, is een wereld waarin brute kracht het voor het zeggen heeft?

Strategisch is Groenland aantrekkelijk vanwege zijn ligging in het Arctisch gebied: controle over lucht- en zeeroutes, nabijheid van Rusland en toegang tot militaire infrastructuur. Maar de diepere drijfveer ligt onder het smeltende ijs. Groenland bevat grote voorraden zeldzame aardmetalen, olie en gas. Daar gaat het weer om. Net zoals nu bij de invasie in Venezuela. De strategische ligging en de grondstoffen. De invallen hebben niets met ethiek en mensenrechten te maken.

In Trumps wereldbeeld is ook de klimaatverandering geen existentiële crisis, maar een zakelijke kans om nog meer dollars te verdienen. Een Amerikaanse greep naar Groenland betekent grootschalige exploitatie, zonder oog voor ecologische schade of mondiale klimaatdoelen. Een ecologische ramp. Ook dat nog.

Economisch zijn de gevolgen eveneens immens. Europese sancties tegen de Verenigde Staten - ooit ondenkbaar - worden in dit scenario realistisch. Trans-Atlantische handel en financiële markten raken ontwricht. Een economische schok, waarschijnlijk zelfs een wereldwijde recessie, ligt voor de hand. Het vertrouwen in internationale instituties en in de dollar als stabiele wereldmunt brokkelt verder af.

Voor Europa is dit dus werkelijk waar een existentieel moment. Een dystopisch sprookje. Decennialang werd veiligheid uitbesteed aan Washington, in goede handen van de beschermheer van de democratie. Maar deze afhankelijkheid blijkt nu een strategische kwetsbaarheid en mogelijk tot grote internationale crises. 

De roep om Europese strategische autonomie - militair, economisch en politiek - moet versnellen. De Europese Unie moet op eigen benen staan. Los van de Verenigde Staten van Amerika. Met drie grootmachten die voor Europa een bedreiging vormen: niet alleen meer neo communistisch China en post Sovjet Rusland maar ook de illiberale democratie van de USA.

Niet uit anti-Amerikanisme, maar uit zelfbehoud is een realistischer aanpak nodig. Een continent dat zijn veiligheid laat afhangen van de grillen van één zotte leider, ondergraaft zijn eigen toekomst en misschien is het al te laat. De mogelijke Anschluss van Groenland is een brug te ver.

Die herpositionering van Europa gaat gepaard met een nieuwe wapenwedloop. Helaas maar het kan niet anders. Wie nu alleen pleit voor diplomatie - natuurlijk moet dit plaatsvinden, realpolitik graag - en pacifisme is uiterst naïef met een te groot vertrouwen in de rede en redelijkheid. 

Defensiebudgetten stijgen, kernwapenafschrikking keert terug in het beleidscentrum en samenwerking met de VS verliest terrein door de machtspolitiek van Trump. De wereld glijdt af naar een systeem waarin afspraken slechts gelden zolang ze de sterkste uitkomen.

En toch ligt de kern van deze crisis niet in een weloverwogen strategie, maar in de psychologie. Trump handelt niet vanuit een samenhangende geopolitieke visie, maar vanuit een diep persoonlijk verlangen naar dominantie, erkenning, haat, wraak, grootheidswaanzin en overwinningsdenken. 

Groenland is geen territorium, maar een trofee voor een jager op groot wild. Grenzen maken niets uit, het zijn te nemen obstakels, zoals hij steeds laat zien. Bondgenoten zijn geen partners, maar middelen om eigen doelen te bereiken. En deze president gaat letterlijk over lijken. 

Dat maakt deze situatie zo gevaarlijk. Niet omdat conflicten nieuw zijn, maar omdat de machtigste staat ter wereld wordt geleid door iemand die internationale politiek behandelt als een vastgoeddeal waarbij er weinig sprake is van zelfreflectie en zelfdwang. 

Met dit verschil: hier worden geen contracten gemaakt of verscheurd, maar een wereldorde herschikt via aardbevingen in de vorm van militair geweld.

Als Trump zijn Groenland-fantasieën doorzet, staat er niet alleen een eiland op het spel, maar zijn de fundamenten van Europa’s veiligheid in groot gevaar. Dat is geen overdreven alarmisme. Dat is de realiteit waarmee Europa zich nú moet verhouden. 

En daarom is er een einde gekomen aan de 'daddy diplomatie' van de leiders van Europa. Het door de knieën gaan, het buigen en het slijmen - meest perfect uitgevoerd door de secretaris-generaal van de NAVO - heeft nauwelijks gewerkt of in werkt in ieder geval niet meer.

Merz, Macron, Starmer, Meloni, Tusk en Rutte hebben een queeste. Het weerwoord bieden aan de democratisch gekozen dictator van de Verenigde Staten van Amerika. Niet alleen voor Groenland, Mexico, Canada en Latijns-Amerika - de speeltuin van Trump - maar om de agressie, het imperialisme van deze president te stoppen.

Een principiële confrontatie met institutionele disciplinering is noodzakelijk. Een nadruk op wetten, regels, belangen, de internationale rechtsorde, vrijheden en soevereiniteit. Niet meer vleien, geen ego-verheerlijking want het werkt niet. Een nieuwe strategie vanuit Europa. De grown-up diplomacy richting de Amerikaanse vrienden. Een strategie van begrenzing, ont-egoïsering en machtsopbouw buiten Washington om. Post-Atlantisch realisme als reactie op de psychologie van Trump. Een anti-narcistische strategie.

Want toestaan dat de Verenigde Staten Groenland ineemt is het einde van de moderne wereldorde. De evil huilbaby's in Amerika hebben volwassen regeringsleiders in Europa nodig om ze te vormen en op te voeden binnen de democratische traditie. Stand by your man tot op zekere hoogte, echte mannen en vrouwen, werkelijke leiders kennen de geschiedenis en ondernemen weldoordachte acties.