Het grote geld neemt hele dorpen over, kijk naar de roompottisering in Schagen

Zijn mensen minder belangrijk dan geld? Voor sommige recreatieondernemers in Callantsoog, Waarland en Groote Keeten is het antwoord duidelijk: ja. Wanneer durfkapitalisten met diepe zakken vol geld langskomen, gaan de deuren wijd open en verdwijnen principes als sneeuw voor de zon. Gemeentebesturen staan erbij, kijken toe en doen meestal niets.

Het fenomeen heeft inmiddels een naam: roompottisering. Campings en recreatieparken worden razendsnel omgetoverd tot luxe resorts met peperdure vakantiebungalows. Niet alleen de kustdorpen ondervinden deze gedaanteverandering, ook dorpen meer in het binnenland zoals Waarland gaan eraan geloven. Wie niet veel te besteden heeft, is de klos. Gezinnen met een smalle beurs raken hun jaarplaatsen kwijt en kunnen geen vakantie meer betalen. De schaarse campings die nog bestaan, hebben hun prijzen fors verhoogd. De 'gewone' recreant verdwijnt uit het zicht.

In Callantsoog verkocht ondernemer Simon Zeeman zijn camping aan de Abbestederweg aan het internationale concern Roompot. Er verrezen 90 luxe bungalows. Roompot is met inmiddels 300 parken (na de overname van Landal) de Europese marktleider met een omzet van 400 miljoen euro. De roompottisering van Nederland is in volle gang. Maar is dat ook goed voor de samenleving?

In Waarland herhaalt het patroon zich. Op camping De Luwe Stek woonden al jarenlang mensen permanent in chalets: noodgedwongen, door het tekort aan betaalbare woningen. De gemeente Schagen keek tot nu toe de andere kant op en gedoogde deze vorm van bewoning. Maar die situatie staat op losse schroeven.

In 2015 kochten Lars en Jorine Haver de camping. Enkele jaren geleden verkochten zij het park aan de rijke ondernemer Marien van Lambalgen uit Wekerom. Naar verluidt voor enkele miljoenen euro’s. De nieuwe eigenaar heeft grote plannen: chalets moeten verdwijnen of verplaatst worden, luxe vakantiewoningen komen ervoor in de plaats. Ook een zwembad en een restaurant staan op de planning. De bewoners, sommigen al tientallen jaren verknocht aan hun plek, voelen zich verraden. “We moeten allemaal oprotten omdat het een luxe park moet worden,” zegt een bewoner woedend. De Havertjes, ooit het gezicht van De Luwe Stek, zouden hun parkbewoners hebben opgeofferd voor een flinke zak met geld.

Wat doet de gemeente Schagen? Steunt zij de bewoners, of krijgt Van Lambalgen vrij spel? Wordt het gemeentebestuur, inclusief wethouder Simco Kruijer, verleid door grote plannen, mooie beloftes en dikke investeringen? Of kiest het bestuur voor de menselijke maat, woonzekerheid en sociale samenhang?

De landelijke politiek kiest in elk geval voor het grote geld. ‘Hugo de Jonge wil de verroompottisering van Nederland niet stoppen,’ kopte onderzoeksplatform Follow the Money in 2022. Gemeenten worden nauwelijks beschermd tegen de macht van marktpartijen. De gevolgen? Minder plek voor mensen met lage inkomens, verlies van betaalbare vakantieplekken en een uitholling van de lokale leefbaarheid.

Ook in Callantsoog en Groote Keeten zien we dat gebeuren. Callantsoger ondernemer Tom de Graaf verkocht zijn camping aan Roompot, terwijl hij eerder in een interview verklaarde dat bij de gedachte zijn camping te verkopen aan ‘een grote jongen’ hem ‘de rillingen over zijn rug liepen’. De familie Stam wil in Groote Keeten landbouwgrond ontwikkelen tot groot vakantiepark met honderden vakantiebungalows. Dat plan is door de Raad van State onlangs naar de prullenbak verwezen. Ondernemers zoals De Graaf en Stam kiezen, net als de Havertjes, voor het kapitaal en laten de gevolgen voor mens, natuur en gemeenschap links liggen.

Zo’n plan als dat van Stam doet me denken aan megalomane projecten als Blauwestad of het Wieringerrandmeer. Dat laatste kwam er nooit, maar leverde wel een veroordeling op: gedeputeerde Ton Hooijmaijers verdween wegens omkoping twee jaar achter de tralies. Geld corrumpeert blijkbaar.

De moraal van dit verhaal? Voor veel mensen blijkt geld uiteindelijk belangrijker dan principes. Als het bedrag maar hoog genoeg is, vervaagt het moreel kompas. De gevolgen? Lokale gemeenschappen worden uitgehold, bewoners verdreven, natuur ingeruild voor beton. De overheid zou deze mensen moeten beschermen. Die verantwoordelijkheid rust nu op de schouders van wethouder Simco Kruijer en de gemeenteraad van Schagen. Zetten zij mensen weer boven geld? Of kiezen ook zij voor een verregaande roompottisering van de gemeente Schagen?