Het Europese migratiepact is een gemiste kans

Het Europese migratiepact dat 12 juni van kracht wordt is een gemiste kans. Het pact is bedoeld om migratie en asiel binnen de EU beter te beheren (kort gezegd: een ‘Europese spreidingswet’).

Het pact gaat over het beheer van migratie en amper over de achterliggende oorzaken, zoals conflicten, armoede, politieke instabiliteit en klimaatverandering. Er is geen oog voor de redenen wáárom mensen migreren of het voorkomen van migratie.

Migratie is het gevolg van een combinatie van economische, politieke, sociale en milieufactoren. Wie migratie wil voorkomen zal de achterliggende oorzaken moeten aanpakken.

Een belangrijke aanpak lijkt het stimuleren van economische ontwikkeling. Door banen te creëren, ondernemerschap te ondersteunen, onderwijs te verbeteren en te investeren in infrastructuur kunnen mensen meer kansen krijgen om in hun eigen omgeving een toekomst op te bouwen. 

De benadering is niet altijd effectief. Economische ontwikkeling kan betekenen dat mensen juist eerder vertrekken omdat ze nu het geld ervoor hebben. En omdat ze zien wat de mogelijkheden elders zijn. Echt armen hebben de financiën noch het perspectief om de eigen woonplek te verlaten.

Ook verbetering van gezondheidszorg en onderwijs, sociale voorzieningen en toegang tot basisvoorzieningen als schoon drinkwater en sanitatie (toiletten en riolering) kan de druk om te vertrekken verkleinen. 

Goed bestuur en sterke rechtsstaat zijn belangrijk. Corruptie, politieke instabiliteit, schendingen van mensenrechten en een gebrek aan vertrouwen in de overheid zijn belangrijke overwegingen van mensen om hun land te verlaten. Het versterken van democratische instituties, het beschermen van burgerrechten en het bevorderen van politieke stabiliteit kan daarom bijdragen aan het verminderen die van migratiedruk

Oorlogen, gewapende conflicten en geweld behoren wereldwijd tot de belangrijkste oorzaken van gedwongen migratie en vluchtelingenstromen. Door conflicten te voorkomen, vredesprocessen te ondersteunen en de veiligheid van burgers te waarborgen, kunnen bewoners in hun eigen regio blijven wonen. Ook conflictpreventie en vredesopbouw zijn daarom essentieel.

Ook is aandacht nodig voor klimaatadaptatie. In gebieden die worden getroffen door droogte, overstromingen of andere gevolgen van klimaatverandering kunnen investeringen in waterbeheer, klimaatbestendige landbouw en rampenpreventie helpen om de leefomstandigheden te verbeteren en gedwongen verplaatsing te beperken.

Beeldvorming door de media en berichten van verwanten via sociale media leggen groot gewicht in de schaal bij de beslissingen om te vertrekken naar het 'continent van melk en honing'. Over de schaal waarop is nog weinig bekend. Laat staan over de manier waarop door gebruik van media migratie kan worden beïnvloed. Werk aan de winkel voor communicatiedeskundigen.

Verder gaat het om de vraag wat het belang van arbeidsmigratie is voor een vergrijzend Europa. Hoe kan het systeem van een blue card – een tijdelijke werkvergunning - worden uitgebreid? Wat zijn de mogelijkheden van circulaire migratie, mensen die tijdelijk in Europa werken om arbeidstekorten op te vullen en daarna terugkeren, gebruikmakend van de ervaring die ze hebben opgedaan?

Kortom: een Europees migratiebeleid dat ertoe leidt dat mensen uiteindelijk blijven in landen van herkomst plaats van te ‘stemmen met de voeten’. Een stuk ingewikkelder dan het ‘regelen’ van migratie aan de Europese grenzen. Maar ook een stuk effectiever.