Het echte slachtoffer van de stikstofcrisis is, naast de natuur, de woningzoekende

Vlak voor het zomerreces debatteerde de Tweede Kamer opnieuw over de stikstofcrisis. Een crisis die niet alleen over de natuur gaat, maar ook de bouw van nieuwe woningen al jaren stillegt. En daarmee raakt zij honderdduizenden Nederlanders die wanhopig op zoek zijn naar een huis.

Jongeren blijven daardoor noodgedwongen langer bij hun ouders wonen. Starters maken nauwelijks kans op een betaalbare koopwoning en prijzen van huurwoningen  rijzen door het aanhoudende tekort aan woningen de pan uit.  Voor een steeds grotere groep mensen lijkt een eigen huis eerder een droom dan een reële mogelijkheid.

De belangrijkste oorzaak is het stikstofslot vanwege van toepassing zijnde EU-regels. In het politieke debat blijken de belangen van de landbouw en boeren nog steeds zwaarder te wegen dan die van woningzoekenden.

Dat is een opmerkelijke keuze. Want als de woningcrisis werkelijk een van de allergrootste maatschappelijke problemen van Nederland is, zou je verwachten dat de oplossing daarvan toch zeker de hoogste prioriteit zou krijgen.

Politiek draait om keuzes
Schaarste dwingt tot keuzes. Dat geldt ook voor stikstof. De vraag is niet of boeren voor Nederland belangrijk zijn. Dat zijn ze. Maar of hun belang prioriteit moet krijgen boven het belang van woningzoekenden is twijfelachtig.

Kiezen we ervoor zoveel mogelijk agrarische bedrijven in stand te houden? Of kiezen we ervoor om de bouw van honderdduizenden woningen mogelijk te maken? Dat is een politieke keuze.

Waarom gelden voor boeren andere economische regels?
Nederland heeft eerder ingrijpende economische veranderingen doorgemaakt. Zoals de sluiting van de mijnen, het verdwijnen van de textielindustrie en de teloorgang van grote delen van de scheepsbouw door internationale concurrentie. Bedrijven gingen failliet of sloten hun deuren en werknemers moesten op zoek naar ander werk.

De overheid probeerde de gevolgen te verzachten, maar accepteerde uiteindelijk dat niet iedere onderneming levensvatbaar kon blijven. Dat was pijnlijk, maar werd gezien als onderdeel van economische verandering.

In de landbouw lijken andere regels te gelden. Ook bedrijven met een onzeker toekomstperspectief of zonder opvolger moeten volgens sommige politici behouden blijven. Mede vanwege eigen kiezersbelang en uit een te begrijpen schuldgevoel. De overheid heeft boeren jarenlang aangemoedigd om steeds groter en intensiever te produceren.

Nu de maatschappelijke omstandigheden zijn veranderd, voelt het voor veel partijen onredelijk om boeren daarvan de rekening te presenteren.

Maar begrip voor het standpunt van boeren te hebben mag niet betekenen dat daardoor iedere noodzakelijke verandering onmogelijk wordt gemaakt.

Het algemeen belang moet zwaarder wegen
Boeren zijn niet verantwoordelijk voor de woningcrisis. Integendeel, ondernemers die hun bedrijf beëindigen verdienen een ruimhartige en eerlijke uitkoopregeling. De overheid heeft immers mede bijgedragen aan de situatie waarin zij nu verkeren.

Toch vraagt het algemeen belang soms om moeilijke keuzes. Zoals het in sommige situaties noodgedwongen moeten stoppen met een boerenbedrijf. De vrijgekomen stikstofruimte kan dan worden ingezet voor woningbouw en andere maatschappelijke opgaven.

De prijs van stilstand
Iedere keer dat noodzakelijke keuzes worden uitgesteld, betalen woningzoekenden de prijs. Starters blijven langer thuis wonen. Docenten, verpleegkundigen en politieagenten kunnen geen betaalbare woning vinden in de regio waar zij werken in voor de samenleving essentiële beroepen.

Dat is de harde dagelijkse realiteit, achter een politiek die moeite heeft om prioriteiten te stellen.

Zet de woningcrisis duidelijk op één
Niemand is gebaat bij een tegenstelling tussen boeren en woningzoekenden. Maar doen alsof alle belangen even zwaar wegen, helpt evenmin. Politiek betekent duidelijk kiezen en moeilijke keuzes niet uit de weg gaan.

De woningcrisis ontwricht de samenleving inmiddels zo ingrijpend dat zij de hoogste prioriteit verdient. Dat betekent dat schaarse stikstofruimte in de eerste plaats moet worden ingezet voor woningbouw en andere maatschappelijke voorzieningen.

Dat is geen pleidooi tégen boeren. Het is een pleidooi vóór honderdduizenden Nederlanders die wachten op iets wat voor eerdere generaties nagenoeg vanzelfsprekend was: een betaalbare huur- of koopwoning.

Zolang de politiek die keuze niet durft te maken, is het echte slachtoffer van het stikstofdebat de woningzoekende. Niet de boer!