Gemarteld worden, verschrikkelijk als je een man bent. Eigen schuld als je een vrouw bent

‘Weggaan betekent dat ze de kans op liefde en waardering opgeven’ schrijft Erica Pugliese over slachtoffers van geweld in een interview met Trouw. Daarmee is zij de zoveelste zogenaamde professional die victim blaming tot een kunst en carrière verheft.

Lang geleden, voordat Judith Herman in haar baanbrekende werk ‘Trauma and Recovery’ de link legde met gendergerelateerd geweld, publiceerde een zekere Biderman de chart of coercion. Hij maakte een overzicht van technieken die werden gebruikt in strafkampen om gevangenen te breken. Mede op basis hiervan werd de term PTSS ontwikkeld. Een term die we vaak in verband brengen met soldaten die moesten vechten in gruwelijke omstandigheden. Judith Herman zag dat tactieken die plegers van gendergerelateerd geweld gebruikten om hun partners te ontwerpen daar niet veel van verschilden. Biderman schetste tactieken als; isolatie, monopoliseren van de waarneming, vernedering, uitputting, dreigementen, onverwacht positieve aandacht, en afgedwongen gehoorzaamheid. In de volksmond noemen we deze tactieken marteling.

De reacties die gevangenen tentoonspreiden waren; afname van zelfstandigheid, minder weerbaarheid, angst, afhankelijkheid en meegaandheid. De houding van de gevangene tegenover de gevangenisbewaarder kon lijken op een soort verering, misschien zelfs liefde. Er werd gesproken over brainwashing. Niemand begreep goed waarom gevangenen zich niet hadden verzet.

Tegenwoordig weten we dat marteling van gevangenen leidt tot ernstig trauma. Mannen, die opgesloten worden in het donker, worden bedreigd, wakker gehouden, soms zelf fysiek pijn gedaan en dan opeens weer beloond, kunnen niet anders dan breken. Herman noemt de gevolgen Complexe Posttraumatische Stress Stoornis.

Het is nog steeds niet doorgedrongen dat vrouwelijke slachtoffers van geweld dezelfde reacties hebben. Ik herken zelf alle tactieken uit Bidermans Chart of Coercion. Mijn ex perfectioneerde graag zijn martelpraktijken. Dit zou voor Pugliese bewijs zijn dat ik een jeugdtrauma heb. Vrouwen als ik leiden volgens haar aan een complexe aandoening, die ze pathologische affectieve afhankelijkheid noemt. Ik zou daarmee de liefde die ik thuis nooit kreeg zoeken bij de verkeerde man. Maar mijn jeugd was erg gelukkig, en mijn vader is een schat die in niets lijkt op mijn mishandelaar.

Blijkbaar is de manier waarop mannen controle afdwingen vrij universeel. Of het slachtoffer nu een krijgsgevangene is of een vrouw die af en toe het huis uit wil, maakt weinig verschil. Van een vrouwelijk slachtoffer vindt iedereen het echter wel gek wanneer zij breekt.

Vrouwen gaan niet terug naar plegers van geweld omdat ze een slechte jeugd hebben gehad of omdat ze in degene die hen martelt een soort vaderfiguur zien. Zij zijn niet zwak en wanhopig op zoek naar een beetje liefde dat ze nergens anders kunnen vinden. Slachtoffers van geweld zijn effectief gebroken door mannen die precies dat wilden, iemand breken. De reden voor mishandeling is niet inherent aan de vrouw, het is iets dat inherent is aan mannen binnen het patriarchaat. Hen wordt toegestaan anderen te onderwerpen. Als vrouwen proberen te vluchten is er bovendien niemand die hen echt helpt. Stel je voor dat we de mannen die terugkwamen uit gevangeniskampen een cursus zelfverdediging of krav maga gaven. Stel je voor dat we hun vol bezorgdheid vroegen of ze wel een goede band hadden met hun vader of moeder? Stel je voor dat we hen voor gek verklaarden omdat zij hadden gedaan wat nodig was om te overleven. Moeilijk in te denken? Waarom doen we dit bij vrouwen dan wel?

Plegers van geweld tegen vrouwen worden niet begrenst. Als een vrouw vlucht is er geen enkele garantie op veiligheid. Minstens iedere acht dagen wordt er een vrouw vermoord omdat ze probeert te ontsnappen aan de man die haar dwong onmenselijke dingen te doen. Terwijl zij vlucht vragen wij bezorgd hoe de band met hun vader is en waarom ze in hemelsnaam van zo’n monster houdt. We vragen haar met hem een ouderschapsplan op te stellen, en als ze teruggaat omdat niemand haar beschermt, noemen we het haar eigen schuld. Erica Pugliese helpt daar aan mee.