
De Franse minister van Defensie, Catherine Vautrin, heeft verklaard dat Frankrijk in de komende dagen een consulaat zal openen in Nuuk, de hoofdstad van Groenland. De diplomatieke vestiging is bedoeld om de autonomie van Groenland te bevestigen en de inwoners duidelijk te maken dat Frankrijk, de enige nucleaire strijdmacht binnen de Europese Unie, hen steunt.
De opening van het consulaat werd in juni toegezegd door president Macron als gebaar aan de premier van Groenland toen Trump begin te dreigen. De situatie is inmiddels in zorgelijk tempo aan escaleren. De Amerikaanse autocraat Trump heeft afgelopen nacht opnieuw herhaald dat de VS het eiland hoe dan ook gaat innemen "op de ene of andere manier". Trump bespotte de defensie van het eiland "twee hondensleeën" en beweerde dat anders Rusland of China het gebied zullen innemen.
Groenland is een autonoom onderdeel van het koninkrijk Denemarken. De Deense premier Mette Frederiksen, die maandag naar de VS afreist voor een bespreking met het bewind in Washington, zei zondag in een debat met andere politiek leiders van het land: "Dit is een cruciaal moment." Frederiksen wijst er op dat de kwestie veel verder reikt dan Groenland en kan leiden tot het uiteenvallen van de NAVO en daarmee ook het einde betekent van het veiligheidssysteem dat sinds de Tweede Wereldoorlog in Europa de vrede in stand houdt. "Wat er op het spel staat, is groter dan het nu lijkt, want als de Amerikanen zich daadwerkelijk afkeren van het Westerse bondgenootschap, als ze onze NAVO-samenwerking de rug toekeren door een bondgenoot te bedreigen, iets dat we nog nooit eerder hebben meegemaakt, dan komt alles tot stilstand."
In een bericht op Instagram deelt ze haar zorgen. "De wereld zoals wij die kennen breekt uit elkaar. Ik hoop dat je even de tijd neemt om een paar van mijn gedachten te lezen."
Denemarken kreeg dit weekend ook steun van de Zweedse premier, meldt Al Jazeera.
"Zweden, de Scandinavische landen, de Baltische staten en verschillende grote Europese landen staan samen met onze Deense vrienden", zei Kristersson op een defensieconferentie in Salen, waaraan de Amerikaanse generaal die verantwoordelijk is voor de NAVO deelnam. Kristersson zei dat een Amerikaanse overname van het mineraalrijke Groenland "een schending van het internationaal recht zou zijn en het risico met zich meebrengt dat andere landen precies hetzelfde gaan doen".
De Duitse minister van Buitenlandse Zaken probeerde Trump en zijn aanhang duidelijk te maken dat de NAVO er ook is om Groenland te beschermen tegen Rusland en China, meldt RTL News.
"Veiligheid in het noordpoolgebied wordt steeds belangrijker" en "maakt deel uit van ons gemeenschappelijk belang binnen de NAVO", zei hij tijdens een gezamenlijke persconferentie met de IJslandse minister van Buitenlandse Zaken, Thorgerdur Katrin Gunnarsdottir. "Als de Amerikaanse president kijkt naar mogelijke bedreigingen van Russische of Chinese schepen of onderzeeërs in de regio, kunnen we daar natuurlijk samen antwoorden op vinden", voegde hij eraan toe. Maar "de toekomst van Groenland moet worden bepaald door de bevolking van Groenland" en Denemarken, zei hij. Gevraagd naar een mogelijke versterking van de NAVO-inzet in het noordpoolgebied, zei Wadephul dat Duitsland "bereid is grotere verantwoordelijkheden op zich te nemen".
Ondertussen neemt de kritiek op NAVO secretaris-generaal Mark Rutte toe. Die houdt niet op zijn 'daddy' Trump te prijzen maar onderneemt geen actie om de veiligheid van Groenland te garanderen. De Financial Times meldt dat de irritatie daarover toeneemt in de Europese hoofdsteden. Gevreesd wordt dat Rutte zal aarzelen in als het er op aankomt en er daadwerkelijk opgetreden moet worden. De NAVO heeft in tegenstelling tot de EU ook geen verklaring afgelegd over de Amerikaanse dreiging.
Centraal in de onrust staat NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte, die bekendstaat om zijn goede werkrelatie met Trump. Toch heeft hij zich op dit punt opvallend afzijdig gehouden. Suggesties van Frankrijk en andere bondgenoten voor een sterkere NAVO-aanwezigheid of -missie in Groenland zijn niet overgenomen. Veel Europese diplomaten erkennen in besloten kring dat de NAVO zich in een bijzonder lastige positie bevindt. Elke serieuze confrontatie zou twee bondgenoten, de Verenigde Staten en Denemarken, betreffen, wat het ondenkbare vooruitzicht van een conflict binnen de NAVO zelf met zich meebrengt. Toch beweren sommigen dat het vermijden van de kwestie de zaken alleen maar erger maakt. "Aangezien dit NAVO-landen betreft, zou de NAVO de plek moeten zijn waar dit wordt besproken", zei de Italiaanse premier Giorgia Meloni, die waarschuwde dat stilte het risico met zich meebrengt dat de spanningen escaleren en het gezag van het bondgenootschap verzwakt. (...) "Oekraïne is in vergelijking daarmee een stuk eenvoudiger", aldus een hoge Noordse diplomaat. "Daar is de vijand duidelijk. Hier is het probleem dat de Verenigde Staten onze nauwste bondgenoot zouden moeten zijn."
Update 15:15
Rutte kreeg tijdens een persconferentie vragen over de veiligheid van Groenland en de dreiging van Trump, meldt The Guardian. De NAVO-chef antwoordde op de van hem bekende ontwijkende manier:
Hij ging niet in op de specifieke vraag over Trumps opmerkingen over Groenland, maar zei dat hij de discussie van de andere bondgenoten over "samenkomen en samenwerken" en een grotere betrokkenheid in het Arctische gebied en het Hoge Noorden verwelkomde. “U hebt vandaag enkele aankondigingen van de Britten en de Duitsers gezien. We werken nu samen om te kijken hoe we in principe een alliantie kunnen vormen, inclusief onze zeven leden, bondgenoten die grenzen aan het hoge noorden, aan de Arctische regio, om samen te werken aan die volgende stap, die cruciaal is.” Hij zei ook dat Denemarken “zijn investeringen in defensie al versnelt”, inclusief “unieke capaciteiten om gebieden zoals Groenland te verdedigen”. “We werken hier dus echt samen. En mijn enige zorg is hoe we veilig blijven, tegen de Russen, tegen elke andere tegenstander – kijk naar wat China doet met de snelle opbouw van zijn eigen strijdkrachten, maar ook naar Noord-Korea en anderen die ons kwaad willen doen. Dat is dus mijn rol, en ik denk dat we dat zullen bereiken”, zei hij.
Meld je hieronder gratis aan voor Joop NL. Iedere donderdag een selectie opvallende nieuwsverhalen, opinies en cartoons in je mailbox.