Drie K-pop bands slaan terug na intense en wijdverspreide online haat

Het falen van social mediabedrijven in het aanpakken van haatspraak noopt slachtoffers ertoe zélf terug te slaan. Veertien dames van drie K-popbands lanceerden daarom vorige week gezamenlijk een scherpe en agressieve antihaatsong.

“Gekken als jij zijn de aanjagers van terreur en verantwoordelijk voor de ontwrichting van onze samenleving, linkse ziekte die je hopelijk snel fataal wordt! Gelukkig zijn namen en rugnummers bekend, en de rekening zal worden opgemaakt en vereffend.”

Persoonlijk merkte ik hoe sommige van mijn opinies op Joop resulteerden in haatspraak op onze socials en talloze bedreigingen via email, zoals het voorbeeld hierboven. Toch mag dat allemaal geen naam hebben in vergelijking met de haat en bedreigingen die écht publieke personen te verduren krijgen. Daarbij zijn in Nederland vrouwen, moslims, queers en mensen met Afro-achtergrond bovengemiddeld vaak slachtoffer van online haat.

Cyberhaat is nadrukkelijk een bedreiging voor de vrije meningsuiting. Het monddood maken van publieke stemmen, het proactief aanvallen van vrouwelijke leiders, journalisten en minderheden leidt dan ook geregeld tot wijdverspreide zelfcensuur. Omdat online haat via onze socials inmiddels volledig is genormaliseerd, met uiteraard een hoofdrol voor Elon Musks X, wordt het grote publiek er steeds ongevoeliger voor. De consequentie daarvan is de aantasting van de sociale cohesie in onze samenlevingen. En daar waar de haat zich richt op de politiek en bestuurders van overheidsinstanties, ligt bovendien ondermijning van onze democratische rechtsstaat op de loer.

Online haat is onder meer zo gevaarlijk omdat het een directe katalysator kan zijn voor fysiek geweld in de offline wereld. Van kleinschalig geweld tot grote terreuraanslagen. Ook burgerlijke onrust is vaak het gevolg van digitale haatspraak en desinformatie, zoals dit jaar veelvuldig wordt geïllustreerd met de anti-AZC-protesten.     

Psychische gevolgen
Bij talloze doelwitten leidt online haat tot chronische stress, angst, klinische depressie en zelfisolatie. Daar komt bij dat de getroffenen er dag en nacht door worden geraakt in de privéomgeving van hun eigen woning, wat uiteindelijk ook weer tot diepe gevoelens van fysieke onveiligheid in de (offline) buitenwereld kan leiden. En het ergste van alles: cyberpesten en intimidatie heeft al talloze jongeren tot zelfmoord gedreven.

Tot de publieke figuren die het vaakst slachtoffer van digitale haatspraak zijn, behoren zeker ook populaire popartiesten en filmacteurs. Zij worden er dusdanig vaak mee geconfronteerd, dat het hun geestelijke gezondheid en carrière ernstig kan beïnvloeden. Omdat veel popmuziek en talloze speelfilms een breed publiek aanspreken, zijn ze door hun grote  zichtbaarheid eenvoudige doelen voor online woede en cyberpesten. Zie in Nederland onder meer hoe Famke Louise het zwaar kreeg te verduren na haar ‘ik heb heel veel respect voor corona’ uitspraak. Douwe Bob ging zelfs tijdelijk naar het buitenland na online doodsbedreigingen als gevolg van het afblazen van een optreden bij een joods voetbalevenement in Amsterdam.

Vrouwelijke artiesten zijn overigens veel vaker slachtoffer van online haat dan mannelijke. Zo heeft de Amerikaanse zangeres Selena Gomez zich veelvuldig uitgesproken over de psychologische impact van online pesterijen, die haar onder meer dwongen social media-apps te verwijderen om haar geestelijke gezondheid te beschermen. En collega-zangeres Ariane Grande ligt juist deze maand zwaar onder vuur na de release van haar nieuwste track ‘Hate That I Made You Love Me’: in de tegen haar gerichte haatreacties staat bodyshaming centraal omdat de artiest er volgens de haatsprekers ‘te mager’ en ‘ongezond’ uit zou zien. Zangeres en actrice Halle Bailey werd weer overspoeld met online racisme, omdat ze als zwarte vrouw de rol van het traditioneel witte personage Ariël vervulde in de Disney-productie De Kleine Zeemeermin.

Ook de zangeres waar ikzelf al jarenlang in verschillende rollen bij ben betrokken, de Kaapverdisch-Nederlandse Suzanna Lubrano, kreeg vooral in de Portugeestalige landen veelvuldig te maken met online haat.

Zelfmoorden in Zuid-Korea
Toch valt dit alles in het niet bij wat sommige artiesten in Zuid-Korea allemaal moeten doorstaan. De tegen pop- en filmsterren gerichte cyberhaat heeft in dit Aziatische land dan ook al tot talloze zelfmoorden geleid. Zo pleegde de Zuid-Koreaanse zangeres en actrice Sulli (Choi Jin-ri) in 2019 zelfmoord nadat ze online jarenlang was lastiggevallen omdat ze zich niet hield aan de traditionele Zuid-Koreaanse maatschappelijke normen; ze lag onder vuur vanwege de aard van haar relaties, keuze om geen bh te dragen en openlijke steun voor feminisme plus de vrijheid van vrouwen om geen kinderen te willen.

In hetzelfde jaar maakte ook zangeres en actrice Goo Hara een eind aan haar leven. De antipathie tegen haar bereikte een dieptepunt tijdens een spraakmakende rechtszaak: een ex-vriend had haar mishandeld en gechanteerd met in het geheim gemaakte intieme video's.

K-drama actrice Choi Jin-sil pleegde al in 2008 zelfmoord na massaal via internet verspreide geruchten waarin werd beweerd dat ze collega-acteur Ahn Jae-hwan tot zelfmoord zou hebben gedreven. Twee jaar later benam ook haar broer en collega-acteur Choi Jin-young zich van het leven, nadat hij weer werd aangevallen vanwege de zelfmoord van zijn zus.  

Acteur Lee Sun-kyun, bekend uit de Oscar-winnende film Parasite, bracht zichzelf in 2023 om het leven nadat hij slachtoffer werd van een grootschalige online lastercampagne over vermeend drugsgebruik.

Een van de meest intense en wijdverspreide online haatcampagnes in K-pop
Ik realiseer me dat veel Joop-lezers mogelijk niet scherp hebben hoe groot de wereldwijde populariteit van K-pop momenteel wel niet is. Die populariteit valt daarom misschien het best te illustreren aan de hand van het huidige wereldkampioenschap voetbal. Tijdens het Mexicaanse deel van de WK-openingsceremonie maakte K-popzangeres EJAE (Kim Eun-jae) deel uit van de afsluitende act, tijdens het Amerikaanse deel van de opening vervulde K-popcollega Lisa met haar WK-song ‘Goals’ een vergelijkbare rol, terwijl de halftime show van de komende WK-finale mede zal worden verzorgd door de jongens van BTS.

Ik schreef dan ook al eerder hoe Zuid-Koreaanse producenten als geen ander weten hóe je in het digitale tijdperk wereldwijd fandoms opbouwt. Intensief social mediagebruik van de hoofdrolspelers in de K-pop- en K-drama-industrie is daarbij essentieel. Maar welke grote gevaren dat social mediagebruik met zich mee kan brengen, blijkt al uit hetgeen ik hierboven schreef.

Zo kregen leden van de Zuid-Koreaanse girlband LE SSERAFIM in recente jaren te maken met een van de meest intense en wijdverspreide online haatcampagnes in de K-popgeschiedenis. Nadat de groep met ‘Antifragile’ en ‘Unforgiven’ grote hits had gescoord, was hun minder geslaagde optreden in 2024 op het gerenommeerde Amerikaanse popfestival Coachella de katalysator van een ongekende haatcampagne. Kwaadwillenden brachten geïsoleerde, secondenlange audiofragmenten van het Coachella-optreden naar buiten waarop de dames vals of buiten adem klonken. Daarbij werd door de haatzaaiers gemakshalve voorbijgegaan aan het feit dat zuiver live zingen tijdens energieke danssessies vaak onmogelijk is. De commentaren bleken uiteindelijk zó giftig dat de zangeressen de reactiemogelijkheden op hun socials uitschakelden en hun label, Source Music, juridische stappen ondernam tegen gebruikers die lasterlijke en seksueel intimiderende berichten plaatsten.

Collega-girlband ILLIT, die in 2024 debuteerde met de hitsong ‘Magnetic’, kreeg al vlak na hun debuut te maken met buitengewoon zware en meedogenloze cyberhaat, onder meer door de beschuldiging van plagiaat. Bij de Amerikaanse K-popband KATSEYE, ook in Nederland bekend van hits als Gabriela en Gnarly, bleek vooral de multiculturele bandsamenstelling een haat-aanjager. Daarbij lag groepslid Lara Raj extra onder vuur vanwege haar Tamil-Indiase afkomst. Door de stortvloed aan racistische intimidatie werd ze gedwongen haar X-account te verwijderen. Haatsprekers gingen zelfs zo ver dat ze Lara valselijk aangaven bij ICE in een poging haar uit de VS te laten deporteren.

Because of all your hate, I am iconic by mistake
Met bovenstaande voorbeelden licht ik nog maar een heel klein tipje van de sluier op van de vaak onbegrensde haat die damesgroepen LE SSERAFIM, ILLIT en KATSEYE hebben moeten incasseren. De impact daarvan bleek dusdanig groot, dat de drie girlbands de handen ineen hebben geslagen en besloten gezamenlijk terug te slaan. Dat resulteerde in het eerder deze maand uitgebrachte ‘Iconic by mistake’, een track die ook in ons land de nodige impact heeft gezien de tweede plek in de Nederlandse YouTube Charts van afgelopen week. Hierin zingen de veertien dames van de drie bands onder meer:

“Hating me is like all you do, breakfast to dinner
Algorithm bulletproof, breaking your fingers
Thank you for the comments, it's because of all your hate
I am iconic by mistake”

Cyberhaat heeft een gigantische impact op onze internationale samenlevingen en vooral op publieke figuren. Daarbij geldt over het algemeen dat alles dat offline strafbaar is, online evenzeer een wetsovertreding is. Haat zaaien valt daar ook onder. Dat vervolging in de praktijk vaak lastig is, komt vooral doordat veel social mediaprofielen anoniem zijn. In de Europese Unie is daarom sinds twee jaar de Digital Services Act (DSA) van kracht die social mediabedrijven verplicht op te treden tegen illegale inhoud. Toch zien we in de praktijk dat bedrijven nog veel te weinig tegen haatspraak doen, terwijl Elon Musks X hierin zelfs helemaal faalt.

Het gevolg daarvan is dat het door de slachtoffers zélf terugslaan tegen haatsprekers vaak de enig overgebleven optie is. De drie K-popbands laten dat sinds vorige week met hun agressieve antihaatsong terecht en in alle scherpte zien.

Zie hier een performance video van de track ‘Iconic by mistake’, met linksonder in beeld de songtekst. Overigens staat KATSEYE op 11 september aanstaande in de Amsterdamse Ziggo Dome terwijl LE SSERAFIM een maand later, op 18 oktober, eveneens in de Ziggo Dome optreedt.

In dit artikel gaat het onder meer over zelfdoding. Mocht je daarover denken of zorgen hebben: er is hulp. Je kunt vertrouwd en anoniem terecht bij 113 Zelfmoordpreventie. Bel met 113, chat via 113.nl, of videobel met een tolk gebarentaal via 113.nl/teletolk