De vuurwerkbranche keek keer op keer weg van de schade

Vanaf 2026 wordt de verkoop van vuurwerk naar alle waarschijnlijkheid verboden. De vuurwerkbranche eist nu een riante compensatieregeling. VVD staatssecretaris Thierry Aartsen is inmiddels in gesprek met de branche over zo’n regeling. Jaarlijks veroorzaakte vuurwerk gemiddeld 16 miljoen euro aan schade. En dan gaat het alleen nog over materiële schade. De vuurwerkbranche streek de winst op en keek al die jaren weg van de schade die voor rekening kwam van maatschappij en natuur.

De verkoop leverde de branche hoge inkomsten op. In het laatste jaar waren die inkomsten zelfs extra hoog, omdat er meer vuurwerk werd verkocht dan ooit. Tegelijkertijd waren de gevolgen van datzelfde vuurwerk zichtbaar in ziekenhuizen, op straat en in de leefomgeving. Zorgpersoneel stond paraat voor ernstig letsel. Gemeenten maakten kosten voor handhaving en schoonmaak. Hulpdiensten en politie werkten onder verhoogde druk en kregen te maken met geweld. De lucht raakte vervuild en veel mensen en dieren hadden last van angst en stress. Die rekening kwam bij de samenleving te liggen. De vuurwerkbranche keek hier keer op keer van weg.

Dat systeem is jarenlang als vanzelfsprekend geaccepteerd. De kosten van vuurwerkoverlast waren structureel en voorspelbaar. Toch ontstond er geen structurele bijdrage vanuit de branche om die maatschappelijke lasten mee te dragen. Geen fonds voor slachtoffers. Geen bijdrage aan zorgkosten. Geen verantwoordelijkheid voor milieuschade. De lusten vonden hun weg naar de ondernemers, de lasten naar de samenleving.

Nu de overheid kiest voor veiligheid, leefbaarheid en gezondheid, verschuift het speelveld. Dat roept reacties op bij ondernemers. Verandering roept vaak weerstand op. Tegelijkertijd laat deze situatie zien hoe belangrijk het is om het hele plaatje te blijven zien. Het verbod komt niet uit het niets. Het is het resultaat van jarenlange structurele overlast. De vuurwerkbranche stak de lonten weliswaar niet zelf aan, maar was al die jaren wel de motor achter de overlast. Dat is een manier van wegkijken die we ook kennen uit andere sectoren. Zo stelde Shell in de klimaatzaak dat het bedrijf niet verantwoordelijk gehouden kon worden voor wat consumenten met hun producten doen.

De compensatie-eis van de vuurwerkbranche voelt ongepast. Het is al geruime tijd bekend dat er een vuurwerkverbod komt. Dus daar had geanticipeerd kunnen worden. En het gesprek gaat nu pas over geld en verantwoordelijkheid, terwijl die verantwoordelijkheid er al die tijd was en nooit door de branche werd genomen.