De Veluwe is geen openluchtmuseum voor vlees en hout

Geef de Veluwe terug aan de natuur

De bossen van de Veluwe liggen er in het vroege ochtendlicht sereen bij. Het is een landschap dat we in ons dichtbevolkte land graag bestempelen als 'ruige natuur'. Wie echter beter kijkt, ziet de sporen van een diepe, bureaucratische en ecologische loopgravenoorlog. Een strijd die niet alleen met het geweer en de tanden wordt uitgevochten, maar vooral met Excel-sheets en starre beheermodellen.

In het centrum van deze storm staan het edelhert, de wolf en de provinciale overheid. De afgelopen jaren is het afschotbeleid van de provincie Gelderland drastisch geïntensiveerd, gedreven door het politieke dictaat dat de wildstand fors omlaag moest. De officiële argumenten hiervoor, escalerende verkeersongevallen en exploderende landbouwschade rammelen aan alle kanten. Cijfers van BIJ12 laten al jaren zien dat de werkelijke agrarische schade door edelherten op de Veluwe in het niet valt bij de miljoenennota's aan schade door bijvoorbeeld ganzen in de lagere landsdelen. Bovendien houden rasters de herten al grotendeels binnen de natuurkernen. De economische impact is marginaal, maar het ecologische offer is gigantisch.

Waarom dan toch deze kaalslag? Het toont onze diepe angst om de controle los te laten, precies nu de wolf is teruggekeerd. Onder de Europese Habitatrichtlijn geniet de wolf wettelijke bescherming en is de overheid verplicht te zorgen voor een 'gunstige staat van instandhouding'. Een toppredator kan echter niet functioneren zonder prooi. Door de populatie edelherten doorlopend kunstmatig te minimaliseren, grijpt de provincie direct in op de voedselketen van een beschermde soort binnen een kwetsbaar Natura 2000-gebied. We nodigen de wolf uit, maar halen tegelijkertijd zijn tafel leeg.

Ondertussen is de mens zelf overdag de grootste verstoorder. Een explosie aan recreanten jaagt het wild massaal de dekking in. Juist omdat wolven de drukke mens ontwijken en hoofdzakelijk in de schemering en nacht jagen, komt het wild in een dubbele klem te zitten. Om recreanten te ontwijken, moeten de herten zich overdag diep verschuilen in de dichte bossen. Maar de rust is schijn. De jachtdruk, die zich door ontheffingen en intensieve beheerstappen steeds vaker uitstrekt tot in diep over de randen van de nacht, zorgt ervoor dat wild nergens meer een veilige haven vindt. Wolven geven wild een natuurlijke kans op ontsnapping via een ecologische 'landschap van angst', waarbij prooidieren leren waar het veilig is en waar niet. De menselijke jacht daarentegen verstoort dit natuurlijke systeem volledig en dwingt de dieren tot permanent stressvol vluchtgedrag. Schuwheid van wilde dieren is in ons land geen natuurlijk gedrag, maar een direct gevolg van het feit dat we ze non-stop bejagen.

Het model van totale menselijke regie en kunstmatige wildstanden is failliet. De Veluwe is een Natura 2000-gebied, geen strak geregisseerd park. Het mag hier niet gaan om het vullen van diepvriezers met wildbraad, en het mag niet gaan om het maximaliseren van de houtoogst ten koste van de fauna. Het moet gaan om een veerkrachtige Veluwe waarbij natuurlijke processen fundamenteel voorrang krijgen op menselijke belangen.

Het is hoog tijd voor een radicale omslag naar coexistentie. De wolf is geen indringer, maar een ecologische partner die de natuurlijke balans herstelt. De mens moet een stapje terug doen, de jachtdruk en houtoogst minimaliseren en de Europese natuurwetgeving respecteren. Alleen door ruimte te geven aan een zelfregulerend, natuurlijk systeem, waarin roofdier en prooi samen de dynamiek bepalen, kan er sprake zijn van echte coexistentie. Laat de Veluwe weer écht wild worden.