Logo Joop
De opiniesite van BNNVARA met actueel nieuws en uitgesproken meningen

De sterke volatiliteit van het Nederlands electoraat

  •  
06-06-2010
  •  
leestijd 4 minuten
  •  
354 keer bekeken
  •  
BNNVARA fallback image
Enkele dagen voordat de Tweede Kamerverkiezingen van 2010 plaats vinden kan al  een goede indruk gegeven worden van de grote mate van volatiliteit van het Nederlands electoraat.
Dat kan gebeuren door het voorgenomen stemgedrag af te zetten tegen de keuze bij de vorige verkiezingen. (En inmiddels geeft ruim 80% van degenen die een partij noemen aan vrijwel zeker te zijn van hun keuze).
In 1994 werd dat patroon doorbreken. Het CDA verloor 20 zetels en de PvdA 12. Bij die verkiezingen stemde twee derde deel der kiezers de partij die men 4 jaar ervoor ook stemde. (Alleen bij het CDA was dat rond de 60% en de PvdA rond de 65%).
De verkiezingen van 2002 lieten de grootste verschuivingen zien die tot dat moment waren waargenomen. De LPF haalde uit het niets 26 zetels, de PvdA verloor 22 zetels en de VVD 14. In totaal verschoven 92 zetels van partij.  Circa 60% van de kiezers stemde hetzelfde als 4 jaar ervoor.
Het ziet er nu naar uit dat tussen de 70 en 80 zetels van partij zullen verschuiven. Niet het record voor wat betreft het aantal zetels dat van partij wisselt. Als we echter naar de relatie kiezen tussen de partij die men nu lijkt te gaan kiezen en de partij die men in 2006 heeft gestemd, dan is goed te zien hoe groot de volatiliteit geworden is. Rond de 45% van de kiezers gaat nu een andere partij stemmen dan in 2010. Zelfs een partij die niet zover van de uitslag van de vorige keer lijkt te eindigen (de PvdA) laat zien dat zeker een derde deel van de kiezers door anderen worden vervangen.  Maar ook is daarbij goed te zien hoezeer de kiezers zich over andere partijen verdelen. Van de PvdA kiezers uit 2006 stemt nu 9% D66, 7% Groen Links, 4% PVV, 3% VVD en SP. Maar de PvdA wint die weer (voor een deel) terug van met name D66, Groen Links en SP. Maar ook van het CDA is 3% overgelopen naar de PvdA.
Die volatiliteit is natuurlijk ook goed af te lezen aan de grote verschuivingen in de peilingen die er plaats hebben gevonden tussen februari (voor de val van het kabinet) en nu.  In die periode zijn de PvdA en VVD met 15 zetels gestegen. En zijn met name PVV en D66 fors gedaald.
Die schommelingen zijn goed te zien dankzij de Europese verkiezingen in 2009. Door het huidig stemgedrag van degenen die in 2009 bij de verkiezingen zijn opgekomen af te zetten tegen hun stemgedrag uit 2009.
Terwijl in (fictieve) zetels de uitslag van 2009 meer dan 80 zetels verschilde van de verkiezingen uit 2006 zien we dat binnen één jaar (en in feite vooral in de laatste vier maanden) de omvang van de verschuivingen minstens even groot zijn als in de 2.5 jaar ervoor. Zelfs de PvdA, die ten opzichte van vorig jaar duidelijk stijgt, is in dat laatste jaar toch nog circa een kwart van de kiezers kwijtgeraakt.
Het grote verschil met de verkiezingen in de vorige eeuw was dat doorgaans de grote drie partijen 75% of meer van de stemmen op zich verzamelde. En de overige partijen doorgaans klein waren. Nu zien we een proces dat de drie grootste partijen circa 60% van de stemmen halen en er nu zeker 5 partijen zijn die ieder tussen de 6 en 12% halen. Twee derde deel van de kiezers geeft aan een andere partij dan degeen die men kiest ook nog een kans te geven op een stem en meer dan de helft van die groep noemen dan zelfs twee extra partijen of meer.
Het is zeker niet zo dat  kiezers van dag tot dag grote verschuivingen vertonen (in de afgelopen week was dat ongeveer 2% per dag). Maar in relatief korte tijd kunnen de verschuivingen toch groot zijn. Het levert een extra instabiliteit van ons systeem op, want het is te verwachten dat na deze verkiezingen en met name na de vorming van het kabinet zich weer grondige veranderingen in het electoraat zullen voltrekken. Zo zouden partijen die in de afgelopen maanden fors zijn gedaald in de peilingen (zoals PVV en D66) in het komende jaar alweer fors kunnen stijgen (afhankelijk van het feit of ze al dan niet in de oppositie zitten).  Deze volatiliteit beïnvloedt ook op een andere manier het politieke proces. In maart 2011 zijn de Provinciale Statenverkiezingen en met die uitslag wordt de Eerste Kamer samengesteld. Als de kiezer weer in de komende periode sterk van voorkeur wisselt dan zou de nieuwe regering wel eens geen meerderheid in de Eerste Kamer kunnen halen.
Bijlage:
Dit was de tabel die enkele dagen voorafgaande aan de verkiezingen van het Europese Parlementsverkiezingen werd gemaakt om de overgangen tussen de partijen te laten zien. En ook hieruit is goed op te maken hoe groot de verschuivingen bij het electoraat zijn.

Meer over:

politiek, opinie
Delen:

Praat mee

Onze spelregels.

Omschrijving *

Typ hier je reactie...


0/1500 Tekens
Bedankt voor je reactie! De redactie controleert of je bericht voldoet aan de spelregels. Het kan even duren voordat het zichtbaar is.

Reacties (21)

Regularguy007
Regularguy007
10 jan. 2016 - 8:19
Iedereen zijn geluk. daar is geen speld tussen te krijgen. Totdat het verkrijgen van dat geluk, het ontnemen van de ander zijn geluk, vrijheid, veiligheid ontneemt. Ja, tussen droom en daad...
DanielleDefoe
DanielleDefoe
9 jan. 2016 - 22:18
Voor Aristoteles was gelukzoeken voorbehouden aan de plaatselijke mannelijke elite. Vrouwen slaven en vreemdelingen kwamen er niet voor in aanmerking.
Andy1971
Andy1971
9 jan. 2016 - 6:18
Natuurlijk heeft iedereen het recht om zijn of haar geluk na te streven. Tot het moment dat dat tenkoste gaat van het geluk van anderen. Verder had men het ten tijde van protocol 1967 van het vluchtelingenverdrag ook nooit kunnen vermoeden wat er nu gaande is. Waar het bij vluchtelingen voornamelijk over ging is snel de grens over totdat je veilig was. Wachten totdat het weer veilig is in je eigen land en terug gaan het zo snel als mogelijk weer opbouwen. Enorm gebaseerd op de ouderwetse oorlogen dat we even een paar jaar heel boos op elkaar waren en nadat er een winnaar was, weer verder met leven gingen. De oorlogen zijn niet meer zo, maar duren descennia. Bijna te vergelijken met de 80 jarige oorlog. Probleem is dan wel dat het natuurlijk ondoenlijk is om alle vluchtelingen op te vangen die niet van plan zijn om terug te keren. Ook in de 80 jarige oorlog was dat zo. Veel vluchtelingen uit de Zuiderlijke Nederlanden die wel voor een "gouden eeuw" zorgden (dat zie ik de huidige vluchtelingen niet echt doen), maar ook voor veel sociale onrusten. Uitingen van deze onrusten bestaan nog steeds. (Zeg maar eens tegen een Brabander dat dee een Hollander is.) Maar nu ik het toch over de 80 jarige oorlog heb.... Hoe zou deze zijn verlopen als merendeel van de gezonde jonge mannen zouden vluchten? Zou de republiek dan nog een kans hebben gemaakt tegen de Spanjaarden? We kunnen de huidige situatie niet vergelijken met ooit te voren, het is geen "schone" oorlog, er is geen duidelijke vijand en het is al helemaal niet duidelijk of dit ooit ophoud, want elke keer als de ene extremistische groep niet meer machtig genoeg is, dan staat er wel weer een andere op en alle verborgen agenda's van de verschillende "groot" machten maken het al helemaal niet makkelijk en doen mij toch echt wel twijfelen of men wel een oplossing wil. Hierdoor is het ook niet mogelijk een concrete richting te kiezen voor wat we met vluchtelingen gaan doen. Idd ik heb geen oplossing, maar ik zit dan ook niet in de politiek.
1 Reactie
Jo Hanna
Jo Hanna9 jan. 2016 - 13:07
Ten zeerste eens - en een uitstekend relativerend artikel. Appels met peren vergelijken veroorzaakt vooral grotere maatschappelijke dilemma's en doet de context van een situatie alleen maar meer geweld aan waar niemand wat aan heeft - met als voorbeeld de anti-islam beweging Pegida die op dit moment in Keulen een mars houdt in antwoord op de j.l. mediacontroverses ( zie art.Joop 'stop het turven van slachtoffers'' - Saskia de Coster)
Sardar2
Sardar2
9 jan. 2016 - 1:32
Beste Shahin, Ik ken je persoonlijk niet, maar ik ken je onderzoekende benadering van filosofie voldoende om te beoordelen dat je stuk de hypocrisie en bekrompenheid van westerse mentaliteit blootlegt. Ook hier zie je hoe bijna alle reageerders precies bevestigen wat je het westen verwijt. [Dit alles betekent voor onze medemens dat hij werkelijk nergens meer het hoogste doel van zijn leven kan nastreven.] Nederland is een land geworden waarin bijna een derde hun geluk in verleden zoekt. Dat past niet in de wereldbeeld van vluchteling of een migrant, die toekomst als bevrijding ziet. Ook bijna twee derde van Nederlanders vind nieuwkomer als bedreiging voor eigen geluk. In een globaliserende wereld moet je hen geen gelukkig nieuwjaar, maar sterkte wensen! Want zij merken meer dan ooit dat zij hun vaststaande geluk moeten met de wereld delen, zoals ook hun vrijheden. Het moet een angstaanjagend beeld zijn van eigen toekomst voor een hypocriet en bekrompen meerderheid! Wie een vluchteling wordt laat die angst juist achter, zij heeft al de geluk als zij nog leeft! En ik moest enorm lachen om je conclusie van zelfverzekerdheid van zo’n volk: [Aangezien wij geen gelukrovers zijn, kunnen we hem beter adviseren om het woord ‘geluk’ uit zijn vocabulaire te schrappen.]
Nick Ros
Nick Ros
8 jan. 2016 - 23:04
Vluchtelingenverdrag = geen gelukzoekersverdrag. . Shahin Nasiri dat zal je toch meer in detail moeten toelichten. Zo wordt het een inhoudsloos thema.
Van der Wal
Van der Wal
8 jan. 2016 - 16:40
Aristoteles heeft het ook over moed gehad. Dat al gelezen?
ReneeHefferman
ReneeHefferman
8 jan. 2016 - 16:34
Ik erger me altijd aan het argument bij immigratiekwesties dat 'iedereen het recht heeft zijn geluk na te streven'. Niemand zal dat namelijk kunnen ontkennen, maar het is een vals argument. Want waarom geeft dat 'recht op geluk nastreven' automatisch de plicht aan een ander dat geluk te moeten geven, in de vorm van vergunning, huisvesting, uitkeringen etc.???
slopsma
slopsma
8 jan. 2016 - 15:31
Iedereen mag z,n geluk zoeken waar die kan. Het zou mij vrij moeten zijn om te bepalen wie ik geluk gun. Die duizenden verkrachters/aanranders/en berovers die in Keulen , Hamburg , Stuttgart , Zurich , en nog wat steden hun slag geslagen hebben, die gun ik een enkeltje terug naar hun heimat!
Jan5
Jan5
8 jan. 2016 - 14:53
het blijkt dus nu uit talloze voorbeelden dat het merendeel van de migranten iets anders hopen te vinden in het wulpse westen dan werk.
RationeleBurger
RationeleBurger
8 jan. 2016 - 14:42
Het lastige is dat het geluk van de ene, of de ene groep niet het geluk van de andere, of de andere groep is. Op die manier is iedereen zowel een gelukszoekers als wel een geluksrover. Zo zocht het meisje in Keulen haar geluk met een gezellige nacht uit met vrienden en vriendinnen, maar werd ze van haar geluk beroofd door een gelukszoeker die zijn geluk zocht in het betasten en aanranden van vrouwen. De ene vorm van gelukszoeken is dus de andere niet.
HenkieJa
HenkieJa
8 jan. 2016 - 14:29
En veel plezier met jullie nieuwe mobieltjes! (ja, de duitse politie heeft al enkele gestolen mobiele telefoons in AZC's gelokaliseerd! )
1 Reactie
ton14024
ton1402410 jan. 2016 - 11:11
Ligt een beetje aan de foto´s.
Jan Pieter2
Jan Pieter2
8 jan. 2016 - 14:01
Zonder hier nu een college ethiek te willen geven kunnen we wel stellen dat de gedragingen en uitingen van (een groep) vluchtelingen tijdens de nieuwjaars viering bepaald op gespannen voet staan met de denkbeelden en inzichten van de genoemde oude Griek mbt Geluk. Gelet op de misdragingen van sommige vluchtelingen kan ik zeggen dat ik bepaald niet de behoefte heb hen een gelukkig nieuwjaar te wensen, integendeel. Dan komen eerder verwensingen in mij boven die ik hier niet zal uiten. Verder begrijp ik niet wat de boodschap van de schrijver nu is. OK we moeten de vluchtelingen weer vooral zielig vinden en wij blanke Westerlingen zijn het natuurlijk weer die die arme (ook nog in ongeluk verkerende) vluchtelingen hun geluk willen ontnemen. Gaap, gaap. Ik krijg opeens sterke slaapneigingen. Bij deze neem ik als blanke man (oeps witte man) de schuld op me en zeg mea culpa. Indirect ben ik denk ik ook medeschuldig aan de ontsporingen in Keulen, nogmaals mea culpa.
Alabama2
Alabama2
8 jan. 2016 - 13:50
Wat me opvalt is dat mensen tegen beter weten in doorlopend blijven verdedigen dat gebeurtenissen als in Keulen en Parijs, stijgende criminaliteit, enorme aanslagen op sociale voorzieningen, grote onrust onder het overgrote deel van de autochtone bevolking etc "small price to pay" is voor het binnen halen van een enorme stroom aan gelukzoekers, die op voor mij volkomen onduidelijke wijze een "verrijking" zouden moeten zijn, en blijkbaar alle rechten hebben hier want "alles wat west europa heeft is tenslotte van iedereen, dus laten we het uitdelen aan zoveel mogelijk mensen" . "geluk" voor de gemiddelde migrant bestaat uit gratis geld, gratis huis, gratis gezondheidszorg, gratis WiFi en dan de hele dag de handen vrij om te bidden, integreren of bijdragen staat niet op de agenda, welkom in hotel restaurant Nederland. . Het laatste SCP rapport laat zien dat werkloosheid onder niet westerse migranten drie maal zo hoog is als onder de autochtone bevolking, ruim 65% heeft na 15 jaar nog geen werk. De huidige werkloosheid in het kleine Nederland is zo rond de 600.000, de voorspelling is dat dit met de huidige migranten instroom in twee to drie jaar verdubbelt, waaruit we de conclusie kunnen trekken dat een onevenredig groot deel van de kosten voor dat "geluk" worden gedragen door de nederlandse belasting betaler.
PietManeo
PietManeo
8 jan. 2016 - 13:04
"Aangezien wij geen gelukrovers zijn" Menig aangerand/verkracht meisje en haar familie zal daar anders over denken. Of misschien is de schrijver van mening dat hun geluk er niet toe doet?
HenkieJa
HenkieJa
8 jan. 2016 - 13:03
Vluchteling, gelukkig 2016! En duitse vrouwen ook een gelukkig 2016!
yoyo2
yoyo2
8 jan. 2016 - 12:59
Wat is de teneur van dit wazige betoog? Iedereen is kennelijk een gelukzoeker volgens Aristoteles. Prima, Aristoteles was vast en zeker een gezellige en heel ruimdenkende man, om destijds een glaasje mee te drinken in Athene maar wat is de link naar oorzaak van de puinhoop die het middenoosten al zoveel eeuwen lang is en blijft zolang de geborneerde geestelijke en physieke terreur van de Islam die bevolkingen bewust achterlijk houdt en hen daarmee iedere verlichting en materiële vooruitgang in de richting van spirituele of materiele vooruitgang per definitie onthoudt? Wie ooit in het midden oosten zelf heeft gezien wat voor bekrompen, dorre en misogene lieden de - veelal zelf analfabete - mullah's en de ayatollah's zijn zal begrijpen dat de Islam als ideologie geen geluk voor hun gelovigen in die zin beoogt, integendeel! Die veelal analfabete gelovigen weten echt niet wat er in de Koran staat maar sidderen voor de wrede machtswellustelingen die hen al 14 eeuwen eronder houden: dit is pure machtspolitiek die elke vorm van onafhankelijk, dus anders, denken met de dood afstraft! Als de schrijver hiermee de tegenstelling tussen een gezellige, ruimdenkende en democratische denker als Aristoteles en de intolerante Islamitische mensenhaters heeft willen illustreren is hij niet voldoende duidelijk geweest, maar de bij ons zichtbare resultaten spreken helaas voor zich. Gelukkig nieuwjaar krijgt slechts de inhoud die eenieder daaraan wil en kan geven, maar is in feite net zo'n holle frase als de nogal commerciële viering van ons kerstfeest, waarvan nauwelijks iemand zich de oorsprong herinnert of zelfs maar gekend heeft. Vergelijk dat eens met de ramadan en wat de gelovigen te wachten staat die hiermee sjoemelen, behalve natuurlijk de decadente elite in de Golfstaten waar ik gewoond en gewerkt heb en met wie ik zakelijk zat te lunchen en te borrelen omdat zij de mullah's op afstand kunnen houden, maar ook daar dreigt bijltjesdag. Jammer dat onze politiek correcte politici niet willen inzien dat de bron van al dit kwaad in het middel-eeuwse Saudi en Iran heerst, waar de dames Beatrix en Mogherini zo graag acte de présence geven, al vraagt een weldenkend mens zich wel eens af namens wie dat geschiedt?
bv-user-84072
bv-user-84072
8 jan. 2016 - 12:20
--- Dit bericht is verwijderd —
1 Reactie
ljhbouwman
ljhbouwman8 jan. 2016 - 13:33
Er valt niet veel te begrijpen, het is een oproep tot inlevingsvermogen. Nu is dat ook lastig, als je zelf tot op het bot verwend bent zie je een ander enkel als gevaar voor je comfortabele positie.
omaoeverloos
omaoeverloos
8 jan. 2016 - 12:14
Je eigen geluk gaat altijd ten koste van dat van een ander, dus iedereen is een geluksrover.
1 Reactie
Albert Einstein
Albert Einstein8 jan. 2016 - 13:06
Een van mijn hoogleraren natuurkunde had het al over "de wet van behoud van ellende".
Phoenix van Milete
Phoenix van Milete
8 jan. 2016 - 12:09
= Dit alles betekent voor onze medemens dat hij werkelijk nergens meer het hoogste doel van zijn leven kan nastreven. = Wat een onzin. De wereld is groter dan de EU. Laten mensen het geluk zoeken binnen de cultuur waar ze het best passen.
NooT2
NooT2
8 jan. 2016 - 12:00
"Het collectieve streven naar geluk komt duidelijk tot uiting wanneer we elkaar ieder jaar rondom de jaarwisseling een gelukkig nieuwjaar wensen." en: "...want de vluchteling hoef je voortaan niet meer gelukkig nieuwjaar te wensen!" Beetje wrange regels na Keulen, juist in dit stuk dat het voor vluchtelingen wil opnemen... vindt u zelf ook niet? U rept er überhaupt met geen woord over, terwijl het de discussie van de week is en het alles met uw stuk te maken heeft. Of lag dat nog op de plank?
Alabama2
Alabama2
8 jan. 2016 - 11:50
Gelukkig 2016, Keulen.

Altijd op de hoogte blijven van het laatste nieuws?

Meld je hieronder gratis aan voor Joop NL. Iedere donderdag een selectie opvallende nieuwsverhalen, opinies en cartoons in je mailbox.

BNNVARA LogoWij zijn voor