De 'papieren' welvaart waar miljoenen Nederlanders niets van merken

Nederland behoort volgens internationale ranglijsten nog altijd tot de selecte groep van relatief rijke landen. Politici wijzen graag op economische groei, lage werkloosheid en gezonde overheidsfinanciën. Maar wat betekenen die succesverhalen voor de bijna vier op de tien huishoudens die volgens het Nibud moeite hebben om rond te komen?

Voor hen voelt het verhaal van een welvarend Nederland steeds minder herkenbaar. Zij merken weinig van economische groei wanneer de woonlasten stijgen, boodschappen duurder worden en energierekeningen, zorgpremies en belastingen een steeds groter deel van hun inkomen opslokken.

Van economische groei naar bestaansonzekerheid
Jarenlang werd burgers verteld dat economische groei uiteindelijk iedereen ten goede zou komen. In de praktijk ervaren steeds meer mensen het tegenovergestelde. Werkenden met een middeninkomen hebben steeds meer moeite om rond te komen, jongeren met een laag inkomen hebben dezelfde financiële problemen en zien daarnaast hun kansen op een betaalbare woning afnemen. Arbeidsongeschikte en chronische patiënten met een laag of bescheiden inkomen moeten eveneens steeds scherper op hun uitgaven letten.

Ook huishoudens met een modaal inkomen ontdekken dat onverwachte kosten direct financiële problemen kunnen veroorzaken. Daardoor groeit het gevoel van bestaansonzekerheid, ondanks positieve economische cijfers, in deze groepen gestaag door.

Gemiddelden betalen geen rekeningen
Politici verwijzen vaak naar stijgende koopkracht, hogere lonen en relatief beheersbare inflatie. Maar gemiddelden betalen geen boodschappen. Voor veel huishoudens zijn de kosten van wonen, zorg en levensonderhoud feitelijk sneller gestegen dan hun gevoel en beleving van bestaanszekerheid. Dat verklaart waarom veel Nederlanders zich niet herkennen in de positieve verhalen uit Den Haag.

Politieke keuzes hebben gevolgen
De financiële druk op huishoudens is niet alleen het gevolg van internationale ontwikkelingen. Ook politieke keuzes spelen een rol. Marktwerking in sectoren als wonen en zorg, versobering van sociale voorzieningen en een fiscaal beleid dat vermogen vaak gunstiger behandelt dan arbeid hebben bijgedragen aan groeiende onzekerheid.

Wanneer bijna vier op de tien huishoudens moeite hebben om rond te komen, is dat geen individueel probleem meer, maar een breed maatschappelijk vraagstuk dat om een gedegen oplossing vraagt.

Wanneer wordt bestaanszekerheid weer een prioriteit?
Het Nibud-onderzoek zou voor Den Haag een duidelijke waarschuwing moeten zijn. Een groeiende groep burgers blijft financieel kwetsbaar, ondanks werk en inspanning. Nederland staat voor grote uitgaven aan onder meer defensie, de zorg en woningbouw. Dat vraagt om politieke keuzes. Maar een welvarend land kan zich niet alleen afmeten aan economische cijfers. De vraag is uiteindelijk hoe welvarend een land werkelijk is wanneer miljoenen inwoners zich zorgen moeten maken over de volgende rekening.

Zolang die vraag niet of onvoldoende door de politiek wordt geadresseerd ,blijft een belangrijk deel van de Nederlandse welvaart vooral een papieren succesverhaal. Ons ooit zo door VVD ex-premier Mark Rutte geroemde “gaaf landje” is voor een significant deel van de burgers verworden tot een land waar het goed toeven is als vermogende Nederlander terwijl de werkende Nederlander steeds meer moeite heeft om het hoofd boven water te kunnen houden.