De klucht met de dichtgetimmerde winkels is nog steeds niet afgelopen

De geschiedenis herhaalt zich: de eerste keer als tragedie, de tweede keer als klucht. Aan deze uitspraak van Karl Marx doet de algemene dichtimmering van de Haagse binnenstad het afgelopen weekend denken. Dat gold ook voor de massale aanwezigheid van de kit, die in de middag uit arren moede maar jongeren ging fouilleren - en waarachtig: er kwamen messen en vuurwerk tevoorschijn. De media berichtten dat jongeren naar het Malieveld gedreven werden, terwijl op het Plein enkele honderden ADO-supporters werden tegengehouden toen zij aanstalten maakten een robbertje met al dan niet vermeende plunderaars te vechten, Bij dit alles liet de Haagse politie merken nog steeds de tradities van de legendarische hoofdcommissaris Jan Gualthérie van Weezel hoog te houden. Zijn bijnaam luidde: Jan Hak.

Ook elders in het land gebeurde niets noemenswaards. Toch zetten de meeste media hun zenuwachtige berichtgeving voort. Zij interviewden zogenaamde deskundigen die zeiden dat het met dit soort zaken alle kanten op kon gaan. Ze wekten de indruk dat het wakkere optreden van de dienders erger had voorkomen. Ja, de kit heeft nu eenmaal een prachtige informatiepositie. Wij moeten onze solidariteit tonen met deze wakkere mannen en vrouwen die veel moeten doorstaan om Nederland veilig te houden.

De tragedie vond in 1789 plaats vlak na de bestorming van de Bastille. Het nieuws hierover bracht overal op het Franse platteland een wilde geruchtenstroom op gang. De edelen zouden op grote schaal bandieten en straatvechters inhuren om de boeren een lesje te leren door overal bloedbaden aan te richten. Gewone dorpelingen gingen met zeisen en hooivorken op de kastelen van de landheren af. Deze beweging staat bekend als la grande Peur, de grote angst.

Later vertelde men dat het tot een  bloedige terreur tegen de landheren gekomen was, maar in de praktijk viel het wel mee. Frankrijk kende een standenstaat met een adel en een geestelijkheid die vrij waren gesteld van belasting en bovendien tal van overgeërfde voorrechten genoten: op een deel van de oogst bijvoorbeeld of op herendiensten van de boeren, die ze dan weer voor duur geld moesten afkopen.

In werkelijkheid liep het voor de meeste edelen met een sisser af als ze maar beloofden hun privileges te laten varen. Op 4 augustus 1898 nam in de Constituante, de pas gevormde grondwetgevende vergadering van Frankrijk Louis-Marie burggraaf van Noailles het woord. Hij deed namens de hele adel en de geestelijkheid afstand van alle oude privileges. Voortaan zouden alle Fransen dezelfde rechten genieten. Zijn verklaring werd met gejuich door de afgevaardigden ontvangen. Maar in hun kringen werd gefluisterd dat hij gemakkelijk praten had. Van huis uit had Noialles zelf weinig tot geen privileges meegekregen.

Het bleef niet bij gejuich voor de bühne en roddelen in het geniep. Twee weken later begon een reeks debatten over deze rechten. Op 26 augustus 1789 kondigde de Constituante in een plechtige verklaring de rechten van de mens en burger af. Daarna ebde de grote angst snel weg, maar de revolutie was nog lang niet afgelopen.

De klucht van onze dagen lijkt alleen maar uit te monden in meer loze ophef. De reactie van de staat wordt gekenmerkt door de manier waarop een zestienjarige jongen in nota bene Middelburg gearresteerd werd. Men had bewonderende tekstjes van hem op de sociale media gevonden waarin hij, om het in de taal van deze tijd te zeggen, de gebeurtenissen in Parijs verheerlijkte en tot navolging opriep. Een tot de tanden toe bewapend en gehelmd arrestatieteam werd verdekt bij zijn woning opgesteld. Er kwam een motorwagen aan te pas. De buurt hoorde een drone snorren. Toen de jongen niets vermoedend naar buiten kwam, werd hij door deze krijgsmacht tegen de grond gewerkt en geblinddoekt naar het cachot gevoerd. Het is te hopen dat een nuchtere rechter zijn voorlopige hechtenis niet verlengt want dit is een krankjoreme manier van doen.

Farce. Je mag toch hopen dat snel het doek valt over deze onzin maar daar ziet het niet naar uit. We blijven voorlopig zitten met gebakken lucht, die van alle kanten opstijgt en de onwelriekende geur verpreidt van de hang naar een sterke man. En die dichtgetimmerde etalageruiten symboliseren misschien wel de manier waarop zoveel politici zich van de werkelijkheid afsluiten.

Met de burggraaf van Noailles is het slecht afgelopen. Hij maakte deel uit van een expeditie die Napoleon had uitgestuurd om het opstandige Haïti te heroveren en er de slavernij te herstellen. Voor de kust van Havana stierf hij aan een tropische ziekte. De Haïtianen maakten korte metten met de Franse invasiemacht.

Voor het overige ben ik van mening dat het toeslagenschandaal niet uit de publieke aandacht mag verdwijnen net zo min als dat van het UWV en de affaire rond het Groninger aardgas.

Beluister het Geheugenpaleis, de wekelijkse podcast van Han van der Horst en John Knieiriem over politiek en geschiedenis. Nu: ik ga naar Frankrijk en ik kom nooit meer terug.

.