De Dag van de Aarde is veel te lief voor ons

Vandaag is het weer de Dag van de Aarde. Een dag die in 1970 in de Verenigde Staten ontstond, geïnspireerd door het baanbrekende boek Silent Spring van Rachel Carson. Het markeerde het begin van een groeiend milieubewustzijn. Inmiddels doen meer dan 190 landen mee. Een wereldwijd moment van bezinning, van zorg, van hoop.

Ook ik probeer op mijn eigen manier bij te dragen. De afgelopen weken veranderde ik mijn minibieb in een kleine voedselbank voor bijen. Mensen konden er gratis zakjes bloemenzaad ophalen — een initiatief van The Pollinators dat op honderden plekken in Nederland en Vlaanderen te vinden was. Een klein gebaar, bedoeld om aandacht te vragen voor biodiversiteit en de kwetsbaarheid van insecten in een wereld vol chemicaliën, intensieve landbouw en plastic.

Afgelopen maandag werd ik hierover geïnterviewd door RTV Apeldoorn. De presentator sprak lovend over mijn inzet: een minibieb om consumptie te verminderen, een eetbare tuin, aandacht voor bijen. Maar toen ik daarna naar huis fietste, knaagde er iets. Het voelde ongemakkelijk. Alsof het niet genoeg was. Alsof het misschien zelfs een beetje misplaatst was om dit te vieren.

Want laten we eerlijk zijn: de Dag van de Aarde begon ooit als een aanklacht. Tegen een systeem. Tegen een manier van leven waarin we meer nemen dan geven. En die aanklacht is vandaag misschien wel urgenter dan ooit. Onze rivieren behoren tot de meest vervuilde van Europa. Slechts een fractie van ons oppervlaktewater voldoet aan de normen. De biodiversiteit holt achteruit. Nederland wordt niet voor niets “kampioen biodiversiteitsverlies” genoemd.

En toch kiezen we er op deze dag vaak voor om de nadruk te leggen op positiviteit. Op kleine, hoopvolle initiatieven. Op dankbaarheid. Dat is begrijpelijk — hoop is nodig. Maar misschien is het ook tijd om de scherpe rand weer terug te brengen. Om opnieuw te luisteren naar de waarschuwing van Carson, die al meer dan vijftig jaar geleden liet zien hoe menselijke hoogmoed en economische belangen het natuurlijke evenwicht verstoren. Haar beeld van een “stille lente” is geen verleden tijd. Het is een toekomst die nog altijd op de loer ligt.

Dus vraag ik me vandaag af: hoe vaak nog organiseren we de Dag van de Aarde? Hoe vaak staan we stil, zonder echt in beweging te komen?

Want terwijl wij bloemen zaaien — hoe waardevol ook — investeren grote financiële instellingen nog altijd miljarden in de fossiele industrie. Alleen al in 2024 ging het om tientallen miljarden euro’s. Geld dat bijdraagt aan ontbossing, vervuiling en klimaatverandering. Aan een systeem dat de aarde uitput, terwijl we doen alsof een jaarlijkse herdenkingsdag voldoende is.

Mijn woorden zullen de grote spelers waarschijnlijk niet raken. Maar dat betekent niet dat ze zinloos zijn. Want verandering begint zelden bij “de grote jongens”. Die begint dichterbij. In gesprekken aan de keukentafel. In vragen die we stellen. In keuzes die we maken.

Dus misschien is dat wel de echte oproep van vandaag. Niet alleen zaaien, maar ook spreken. Als iemand in je omgeving werkt in of profiteert van de fossiele industrie — ga het gesprek aan. Niet vanuit verwijt, maar vanuit zorg. Vanuit liefde voor de wereld die we delen.

Want als we blijven doen wat we altijd deden, wordt de Dag van de Aarde ooit een herdenkingsdag. En dat is een toekomst waar geen enkele bloem tegenop kan groeien.