* BNNVARA - In eenzame staten

In eenzame staten

leestijd 4 minuten

door: Isa

“Bekommerd zich dan helemaal niemand om me? Dan ga ik wel weer coke snuiven en zal ik zien of ik morgen wakker word!!!” Een man in verwarde toestand zit in dezelfde coupé als ik, en ratelt door over zijn toestand. Toevallig wil ik een stuk schrijven over de “verwarde man”, een begrip dat is toegenomen in de kranten sinds 2013. Dus ik denk meteen: “Ik moet nú in actie komen!”

Ik vraag om mee heen of ik naar hem moet toe gaan. “Wat wil je doen dan?” vraagt een man naast me. “Ik wil vragen of ik iets voor hem kan betekenen”, zeg ik. Zijn dronken toestand wordt gewantrouwd, en omdat ik niet zo’n brede boy als Rico Verhoeven ben, kijk ook ik de andere kant op. Uiteindelijk heeft de conducteur de hele reis bij hem gezeten en met hem gepraat. De man had een glimlach op zijn gezicht toen ik uitstapte en bedankte de conducteur voor zijn zorgen.

De “verwarde man”, wie is dat eigenlijk? In de media bedoelen ze mensen die overlast veroorzaken en vaak psychotisch zijn. Misschien heb je weleens iemand pratend tegen zichzelf zien lopen, agressief en angstig om zich heen kijkend. Het is afwijkend gedrag, en hoewel je denkt: OPPASSEN EEN GEK! voelt diegene zich eigenlijk heel erg eenzaam en onbegrepen. Die ik-ben-de-koning-van-de-straat uitstraling is maar een onhandige houding.

Afgelopen week zat er bij Pauw een jongen die op zijn 22e een psychose kreeg en gearresteerd werd nadat hij zijn eigen auto in brand had gestoken. Hij vroeg zich af waarom het 22 jaar heeft moeten duren om op dat punt te komen. GZ-psychologen Eelco van Doorn en Monique Kloosterman van de Kliniek voor Intensieve Behandeling, onderdeel van de Van der Hoeven Kliniek in Utrecht leggen uit dat niet iedereen kans heeft om op dit punt terecht te komen. Zelfs bij mensen die genetisch belast zijn, hoeft een psychose zich niet te openbaren. Mensen die soms verward zijn kunnen zich vaak nog redden in onze maatschappij.

Het kan misgaan wanneer er een levensveranderende gebeurtenis plaatsvindt, zoals wanneer iemand verhuist of een relatie plots over gaat. Om dan toch een soort schijncontrole te houden en de stress tegen te gaan, nemen mensen (soms) drugs om gevoelens te onderdrukken. De combinatie van drugs en aanleg voor psychoses kan de knop omzetten. Iemand gaat leven in een andere werkelijkheid, waarbij wanen, hallucinaties en/of gedesorganiseerd spreken voorkomen.

Hoewel sommigen prima kunnen deelnemen aan de maatschappij, zoeken anderen hulp voor hun problemen bij instellingen. Helaas is het probleem met de meeste instellingen dat veel mensen worden weggestuurd na een terugval. Moet je je even voorstellen: Je bent alcoholverslaafd en wilt serieus afkicken. Je denkt een keer: één biertje, moet kunnen. De afkickkliniek kent geen genade, je wordt meteen weggestuurd. Maar iemand gaat toch juist naar zo’n kliniek om van zijn verslaving af te komen? Die terugval kun je diegene dan niet geheel kwalijk nemen in onze ongeremde wereld vol temptatiooon en drugs.

Zodra iemand een ernstig delict pleegt, wordt diegene direct gearresteerd en behandelt. Dit is the point of no return. Monique en Eelco leggen uit dat het afkicken hier gebeurd in een gesloten omgeving, en het dus veel lastiger is om drugs naar binnen te smokkelen. Hierdoor werkt de behandeling ook nog eens effectiever, omdat deze gericht is op de persoonlijke problematiek (zonder invloed van drugs). Het behandelplan geeft structuur en er wordt gewerkt aan de manier waarop iemand weer in stapjes terug kan keren in de maatschappij. Dus de regie over hun leven wordt uit handen gegeven, om uiteindelijk weer zelf aan de touwtjes te kunnen trekken in de goede richting.

Toch blijft het gek dat er een crisis moet gebeuren om iemand te helpen met zijn problemen waar diegene zelf vaak geen inzicht in heeft. Ik bedoel, wanneer je denkt dat je de koningin van Frankrijk bent, en je bent er echt héilig van overtuigd, dan moet iemand anders jou toch uit die waan hale? Zou er dan niet meer aandacht moeten gaan naar preventieve behandelingen?

Misschien heeft het ook wel te maken met onze veranderende maatschappij, waarin we steeds verder van elkaar verwijderd lijken. Zo schreven we laatst nog over de toename van eenzaamheid onder ouderen. Hoewel nog geen vijftig jaar geleden de meeste familieleden dichtbij elkaar woonden, en de dorpsgek dus werd opgevangen door zijn omgeving.

Gelukkig is er nog steeds ruimte voor datzelfde contact, al moeten we dan wel die veilige virtuele werkelijkheid even durven loslaten. Zo raakte ik gisteren aan de praat met de mensen die ik om hulp vroeg in de coupé. Het werd een heel interessant gesprek dat me liet inzien dat mensen die angst wél los durven te laten, er automatisch ruimte wordt gecreëerd voor begrip.