* BNNVARA - Erik Dijkstra op zoek naar Che

Erik Dijkstra op zoek naar Che

leestijd 4 minuten
Erik Dijkstra op zoek naar Che

Erik Dijkstra reisde af naar Zuid-Amerika om de vierdelige serie Che op te nemen over het leven en erfenis van Ernesto “Che” Guevara. Che is vanaf woensdag 6 september vier weken lang te zien om 20:25 op NPO 2.

Je hebt eerder gezegd dat je als kind fan was van Che, ben je dat nog steeds?

Ja en nee. Che was niet alleen een revolutionair en een held, maar ook een moordenaar en heeft geholpen om een dictatuur te vestigen. Maar ik ben nu in Zuid-Amerika geweest, van het diepste puntje in Patagonië tot in Guatemala, en voor iedereen die daar vecht voor meer rechten en vrijheid, is Che nog steeds een inspiratiebron. Dat vind ik prachtig.

Wat ik níet zo goed wist, is dat Che zelf uit een welgestelde Argentijnse familie kwam. Hij was afgestudeerd arts en behoorde tot de elite. Het was zoveel makkelijker geweest om daar carrière in te maken. Maar hij heeft toch huis en haard achtergelaten om andere mensen te helpen. Dat is heel bijzonder. 

Was hij dan niet gewoon een rijkeluiskindje op zoek naar avontuur?

Ja, in het begin wel. Hij en zijn goede vriend Alberto Granado waren twee rijkeluisjongetjes die een beetje op de motor gingen toeren. Backpackers avant la lettre. En juist tijdens die reis komt het inzicht van sociale ongelijkheid, waar hij vervolgens tegen wil vechten. Eerst wordt hij een beetje politiek geëngageerd, tot hij uiteindelijk met een groep gewapende Cubanen naar Cuba reist om daar een dictator af te zetten.

Weten we in het Westen nog wel genoeg over Che?

Ik had vroeger zo’n vlag van Che. Maar dat was gewoon een stoere kop. Bij ons in de westerse wereld snapt helemaal niemand meer waar hij voor staat. Ik hoop dat wel wat beter in beeld te brengen nu. Iedereen ziet die kop, en weet een paar dingen: Argentijn, revolutie, Cuba. Maar het echte verhaal kent bijna niemand. Ik wist het zelf ook niet zo gedetailleerd. Maar juist omdat het zo’n iconisch beeld is, is het wel belangrijk dat je er iets meer, of zelfs een boel meer, van weet.

Hebben wij überhaupt dan wel door wat vrijheid is?

In Nederland speelt het voor ons veel minder een rol. We hebben het weleens over vrijheid, maar het gaat er dan niet om of je te eten hebt, of in een cel zit. In Zuid-Amerika gaat het daar wél over. Daar stáát het echt ergens voor. Laten we vooral blij zijn dat we het hier goed voor elkaar hebben, want daar is het héél intens. Bij ons zijn er op vijf mei bevrijdingsfestivals waar Bløf dan met een helikopter naartoe reist. In Zuid Amerika moet je op de barricades.

Wist je dat al?

Ik had het weleens gelezen, maar nooit zo van dichtbij meegemaakt. Dat is het mooie van dit werk, dat je op plekken komt waar je anders als toerist niet komt. Een mooi voorbeeld zijn de Mapuche indianen in Chili die als tweederangsburgers worden behandeld. Ze hebben recht op stukken grond maar worden door de regering weg geknuppeld. Ik was daar bij een vrouw die veel had verloren. En toen ik haar vertelde dat we een serie maakten over Che wilden ze wat laten zien. Ze had een schamel armoedig hutje en maar twee boeken, waarvan er één over Che ging. Die man betekent daar écht iets. 

Zouden ze dan wat hebben aan een nieuwe Che?

Ze hebben de oude nog! Ze hebben de foto’s en hij is nog steeds een bron van inspiratie. Hij is nu al vijftig jaar dood, maar op een bepaalde manier is hij nooit doodgegaan. Omdat hij jong is gestorven is altijd mooi gebleven, altijd idealistisch, en nooit veranderd in een chagrijnige oude zak. 

Zijn er dingen die je veel hebben verbaasd?

We hebben heel veel mensen gesproken, met één voorwaarde: ze moeten Che gekend hebben. We hebben zijn dochter en zijn broer en zijn beste vriend gesproken, maar óók mensen die hebben geholpen bij het opsporen van Che of die bij het leger zaten en tegen hem vochten. Die hem dus eigenlijk haatten. Maar voor ál die mensen geldt dat hun tijd met Che het belangrijkste was in hun leven. Dat vond ik bijzonder, die importantie en die impact die hij gehad heeft is enorm.

Over wie zou je nu nog meer een serie willen maken?

We zijn in Zuid-Amerika een heleboel interessante verhalen tegengekomen. Bijvoorbeeld Allende in Chili. Daar was in de jaren zeventig nog heel veel aandacht voor in Nederland. Daar zou ik wel iets mee willen doen. Of met Pablo Escobar in Colombia!